آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
با نزدیک شدن به پایان نیمسال دوم تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴، دانشگاههای کشور تصمیمات نهایی خود را در مورد نحوه برگزاری کلاسها و امتحانات اعلام کردهاند. الگوی غالب در اکثر دانشگاههای بزرگ کشور، «آموزش ترکیبی» است: کلاسهای مقاطع تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ارشد و دکتری) به صورت حضوری و کلاسهای کارشناسی همچنان به صورت مجازی (برخط) برگزار میشود. دانشگاه تهران به عنوان بزرگترین دانشگاه کشور اعلام کرده است که «تمامی کلاسهای دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی اعم از کارشناسی ارشد، دکتری تخصصی، عمومی و تخصصی پیوسته از روز شنبه ۹ خرداد ماه به صورت حضوری برگزار خواهد شد.»
با این حال، کلاسهای مقطع کارشناسی در دانشگاه تهران همچنان به صورت مجازی ادامه خواهد یافت. دانشگاه صنعتی شریف نیز در ابتدا اعلام کرده بود که کلاسهای تحصیلات تکمیلی از ۹ خرداد حضوری میشود، اما در تصمیمی جدید، «تا اطلاع ثانوی همه کلاسهای مقاطع مختلف تحصیلی به صورت مجازی ادامه خواهد یافت.» دانشگاه پیام نور نیز اعلام کرده است که «امتحانات این دانشگاه از روز شنبه ۱۶ خرداد به صورت غیرحضوری برگزار میشود.» سایر دانشگاهها مانند صنعتی امیرکبیر، فردوسی مشهد، علامه طباطبائی و خوارزمی نیز الگوی مشابهی (حضوری بودن تحصیلات تکمیلی و مجازی بودن کارشناسی) را اتخاذ کردهاند. در گزارش پیش رو، جزئیات کامل وضعیت دانشگاههای مختلف کشور، نحوه برگزاری کلاسها و امتحانات را برای شما مخاطبان عزیز تشریح خواهیم کرد.
علت تفاوت رویکرد بین مقاطع کارشناسی و تحصیلات تکمیلی
اکثر دانشگاههای کشور (به استثنای دانشگاه شریف و چند دانشگاه دیگر) رویکرد «ترکیبی» (حضوری برای تحصیلات تکمیلی، مجازی برای کارشناسی) را انتخاب کردهاند. دلایل این تفاوت:
-
نیاز به پژوهشهای میدانی و آزمایشگاهی
دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری معمولاً در حال انجام «پروژههای تحقیقاتی» و «پایاننامهها» هستند که نیاز به حضور فیزیکی در آزمایشگاهها، کارگاهها، و کتابخانههای تخصصی دارد. برگزاری مجازی این دروس (حتی با بهترین نرمافزارهای شبیهسازی) غیرممکن یا بسیار کمکیفیت است. در مقابل، دروس مقطع کارشناسی اغلب «نظری» هستند و میتوان آنها را به صورت مجازی (از طریق استریم زنده یا ویدیوهای ضبط شده) ارائه داد.
-
جمعیت دانشجویی
تعداد دانشجویان کارشناسی در ایران بسیار بیشتر از دانشجویان تحصیلات تکمیلی است (حدود ۷۰ درصد دانشجویان در مقطع کارشناسی تحصیل میکنند). برگزاری کلاسهای حضوری برای این جمعیت نیازمند «فضای فیزیکی گسترده» (کلاسها، آمفیتئاترها، آزمایشگاهها) و «رعایت فاصلهگذاری اجتماعی» است که عملاً غیرممکن است (به دلیل کمبود زیرساخت). در مقابل، برگزاری حضوری کلاسهای تحصیلات تکمیلی (با جمعیت کمتر) ممکن است.
-
هزینههای سفر و اسکان
بسیاری از دانشجویان کارشناسی «غیربومی» هستند (از شهرستانها به شهرهای بزرگ مانند تهران، اصفهان، شیراز، مشهد و تبریز آمدهاند). برای حضور در کلاسهای حضوری، آنها مجبور به پرداخت هزینههای بالای خوابگاه، خورد و خوراک، و رفت و آمد هستند. در شرایط تورم و جنگ، این هزینهها بسیار سنگین است. در مقابل، دانشجویان تحصیلات تکمیلی (به دلیل سن بالاتر) معمولاً شاغل هستند یا از بودجه تحقیقاتی استفاده میکنند و توانایی مالی بیشتری دارند.
جزئیات وضعیت دانشگاههای مهم کشور
-
دانشگاه تهران
کلاسهای تحصیلات تکمیلی (از جمله دکتری عمومی دامپزشکی) از ۹ خرداد حضوری شد. امتحانات پایان نیمسال به ۱۷ تیر (به جای ۱۱ تیر) موکول شد. کلاسهای کارشناسی همچنان مجازی. خوابگاهها برای دانشجویان غیربومی تحصیلات تکمیلی (با ظرفیت محدود) بازگشایی میشوند.
-
دانشگاه صنعتی شریف
در تصمیمی شگفتآور، «همه کلاسهای مقاطع مختلف (کارشناسی و تحصیلات تکمیلی) تا اطلاع ثانوی مجازی اعلام شد.» دلیل: مخالفت اساتید و دانشجویان با برگزاری حضوری به دلیل «شرایط ناامن (تهدید حملات هوایی به تهران)» و «کمبود کلاس و خوابگاه».
-
دانشگاه پیام نور
امتحانات پایان نیمسال (۱۶ خرداد) به صورت «غیرحضوری» (مجازی) برگزار میشود. علت: دانشجویان پیام نور عمدتاً «شاغل» و «غیربومی» هستند و حضور در امتحانات حضوری برای آنها دشوار است. همچنین پیام نور دارای «سیستم آموزش از راه دور» است و تجربه برگزاری امتحانات مجازی را در دوران کرونا دارد.
-
دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه علامه طباطبائی، دانشگاه خوارزمی
الگوی «حضوری برای تحصیلات تکمیلی، مجازی برای کارشناسی» را دنبال میکنند. کلاسهای تحصیلات تکمیلی از ۹ خرداد حضوری میشوند.
-
دانشگاه علم و فرهنگ
کلاسهای کارشناسی ارشد و دکتری حضوری، کارشناسی مجازی.
-
دانشگاه شهید چمران اهواز
امتحانات کارشناسی و دامپزشکی غیرحضوری. تکلیف امتحانات تحصیلات تکمیلی هنوز مشخص نیست.
چالشهای برگزاری کلاسهای حضوری در شرایط پساجنگ
با وجود تصمیم برخی دانشگاهها برای برگزاری حضوری کلاسهای تحصیلات تکمیلی، این کار با چالشهای جدی مواجه است:
-
خطر حملات هوایی
تهران، اصفهان، شیراز، مشهد، تبریز و اهواز در ماههای اخیر هدف حملات هوایی و موشکی بودهاند. برگزاری کلاسهای حضوری (با تجمع دهها یا صدها دانشجو) در این شهرها، خطر تلفات انسانی را در صورت وقوع حمله افزایش میدهد. دانشگاهها باید «پناهگاههای امن» (زیرزمینها) را تجهیز کنند و «تمرین پناهگیری» برگزار نمایند.
-
کمبود خوابگاه
با بازگشت دانشجویان غیربومی تحصیلات تکمیلی، ظرفیت خوابگاههای دانشگاهی (که در سالهای اخیر به دلیل کاهش بودجه، فرسوده شدهاند) کافی نیست. دانشگاه تهران اعلام کرده است که «فقط ۳۰ درصد ظرفیت خوابگاهها فعال میشود» و مابقی دانشجویان باید در «خوابگاههای خصوصی» یا «خانههای اجارهای» ساکن شوند که هزینه بالایی دارد.
-
مشکلات حمل و نقل و ترافیک
با بازگشایی نسبی دانشگاهها و ادارات، ترافیک در شهرهای بزرگ (به ویژه تهران) به شدت افزایش یافته است. کمبود مترو و اتوبوس (به دلیل فرسودگی ناوگان و کمبود سوخت) باعث شده است که دانشجویان ساعات زیادی را در ترافیک بمانند.
-
قطع احتمالی اینترنت و برق
با وجود بازگشایی اینترنت، هنوز قطعیهای مقطعی (به دلیل تعمیرات زیرساختهای آسیب دیده در جنگ) وجود دارد. همچنین قطعی برق در برخی مناطق (به دلیل ناترازی انرژی) ممکن است باعث اختلال در کلاسهای مجازی و ضبط محتوا شود.
وضعیت امتحانات پایان ترم
با توجه به اعلام وضعیت دانشگاهها، نحوه برگزاری امتحانات به سه دسته تقسیم میشود:
۱. امتحانات حضوری (برای دروس عملی و برخی دروس نظری در مقاطع تحصیلات تکمیلی)
مانند دانشگاه تهران (امتحانات ۱۷ تیر)، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه فردوسی مشهد.
۲. امتحانات مجازی (برای دروس نظری در مقطع کارشناسی و برخی دروس تحصیلات تکمیلی)
مانند دانشگاه پیام نور (۱۶ خرداد). برای جلوگیری از تقلب، از «تنوع سوالات» (بانک سوالات تصادفی)، «محدودیت زمانی»، «نظارت از طریق دوربین» (وبکم) و «بررسی ناهنجاریهای آماری» استفاده میشود.
۳. امتحانات ترکیبی (حضوری-مجازی)
برخی دانشگاهها (مانند دانشگاه شریف که کلاسها را مجازی اعلام کرده، اما تکلیف امتحانات را مشخص نکرده است) ممکن است تصمیم بگیرند که امتحانات دروس عملی را «حضوری» و دروس نظری را «مجازی» برگزار کنند.
دانشجویان باید با مراجعه به «سامانه آموزشی» دانشگاه خود (گلستان، سجاد، و...) از جزئیات زمان و مکان امتحانات خود مطلع شوند.
توصیههای مهم به دانشجویان
با توجه به شرایط خاص (پساجنگ، بازگشایی نسبی اینترنت، و شروع کلاسهای حضوری)، دانشجویان باید نکات زیر را رعایت کنند:
- از وضعیت دانشگاه خود به طور مداوم مطلع شوید. دانشگاهها ممکن است در هفتههای آینده تصمیمات خود را تغییر دهند (مثلاً به دلیل تشدید حملات هوایی، دوباره کلاسها را مجازی کنند). اخبار را از «سایت رسمی دانشگاه» و «کانالهای تلگرامی و ایتا» (که توسط معاونت آموزشی اداره میشود) دنبال کنید.
- اگر در منطقه جنگی زندگی میکنید، با دانشگاه خود تماس بگیرید. ممکن است دانشگاه برای شما «آموزش ترکیبی» (حضوری-مجازی) در نظر گرفته باشد یا اجازه دهد که فقط در امتحانات نهایی (به صورت حضوری) شرکت کنید. از خطر کردن (سفر در مناطق جنگی) خودداری کنید.
- برای امتحانات مجازی، از یک اینترنت پایدار (حتی دیتای همراه) استفاده کنید. یک روز قبل از امتحان، سامانه را تست کنید. از «پاوربانک» برای شارژ لپتاپ یا تبلت خود استفاده کنید (در صورت قطع برق). محیط آرام و بدون سر و صدا (به دور از تلویزیون و اعضای خانواده) آماده کنید.
- سلامت روان خود را فراموش نکنید. استرس ناشی از جنگ، بازگشایی اینترنت، و شروع کلاسهای حضوری میتواند طاقتفرسا باشد. با دوستان خود در ارتباط باشید، ورزش کنید (حداقل ۳۰ دقیقه پیاده روی در روز)، و اگر احساس نیاز کردید، از مرکز مشاوره دانشگاه خود (تلفنی یا آنلاین) کمک بگیرید. موفقیت تحصیلی شما در گرو سلامت روان شماست.