جهش ۱۱۵ هزار واحدی بورس در پایان معاملات سه‌شنبه

آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:

بازار سرمایه ایران روز سه‌شنبه ۱۹ خرداد ۱۴۰۵ روزی تاریخی و پررونق را پشت سر گذاشت. شاخص کل بورس تهران در پایان معاملات با جهشی خیره‌کننده به میزان ۱۱۵ هزار و ۴۴۲ واحد به سطح ۴ میلیون و ۵۴۱ هزار و ۴۸۴ واحد رسید. این جهش ۲.۶ درصدی در یک روز، یکی از بزرگ‌ترین رشدهای شاخص کل در ماه‌های اخیر محسوب می‌شود و بار دیگر امیدها را به رونق بورس زنده کرد. ارزش معاملات خرد نیز با رشد چشمگیری همراه بود. نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز بازار که در روزهای گذشته تحت فشار فروش بودند، امروز سبزپوش شدند و موتور محرک رشد شاخص بودند. گروه‌های فلزات اساسی، پالایشی، پتروشیمی و بانکی بیشترین تأثیر را در این رشد داشتند. افزایش نرخ ارز در بازار آزاد و همچنین رشد قیمت‌های جهانی کامودیتی‌ها (فلزات و نفت) از جمله عواملی بود که به رشد بورس دامن زد. سرمایه‌گذاران با دید مثبت به آینده، وارد بازار شدند.

پس از چند روز نوسان منفی و ریزش نسبی، امروز شاهد ورود پرقدرت نقدینگی حقیقی‌ها (سرمایه‌گذاران خرد) به بازار بودیم. خالص خرید سهام توسط اشخاص حقیقی به بیش از هزار میلیارد تومان رسید. شاخص هم وزن نیز امروز عملکرد خوبی داشت و با رشد بیش از ۲ درصدی همراه شد. این نشان می‌دهد که رشد بازار فراگیر بوده و محدود به چند نماد بزرگ نیست. ارزش معاملات خرد (سهام و حقتقدم) نیز از مرز ۱۵ هزار میلیارد تومان عبور کرد که بالاترین رقم در یک ماه اخیر است. این نشان از بازگشت اعتماد سرمایه‌گذاران به بورس دارد. کارشناسان معتقدند اگر روند صعودی قیمت دلار و کامودیتی‌ها ادامه یابد، بورس می‌تواند تا سقف‌های قبلی خود (نزدیک ۵ میلیون واحد) نیز رشد کند. با این حال، ریسک‌های سیاسی و نظامی همچنان به قوت خود باقی است.

تحلیل رشد ۱۱۵ هزار واحدی شاخص و عوامل مؤثر بر آن

جهش ۱۱۵ هزار واحدی شاخص کل در یک روز، پدیده‌ای نادر و قابل تأمل است. برای درک ابعاد این رشد، باید توجه داشت که کل شاخص کل در ابتدای سال ۱۴۰۵ حدود ۲ میلیون و ۹۰۰ هزار واحد بود. یعنی امروز به تنهایی، شاخص کل به اندازه ۴ درصد از کل رشد خود از ابتدای سال را در یک روز انجام داده است. این نشان از قدرت خرید بسیار بالای سهامداران (به ویژه سهامداران حقوقی و نهادی) دارد. عوامل اصلی این جهش عبارتند از:

• ۱) افزایش نرخ دلار در بازار آزاد (از حدود 165 هزار تومان به بیش از 175 هزار تومان در روزهای اخیر) که ارزش دلاری سهام شرکت‌های صادرات محور (فلزات، پتروشیمی، فرآورده‌های نفتی) را افزایش می‌دهد.
• ۲) رشد قیمت‌های جهانی فلزات (مس، آلومینیوم، روی، سنگ آهن) و نفت در بازارهای بین‌المللی به دلیل تنش‌های ژئوپلیتیک و افزایش تقاضا.
• ۳) خوش‌بینی به مذاکرات احتمالی هسته‌ای و رفع تحریم‌ها (با وجود تکذیب‌های رسمی، بازار به شایعات مثبت واکنش نشان می‌دهد).

نکته مهم دیگری که در این رشد وجود دارد، «سبزپوشی همگانی» است. بر خلاف روزهایی که فقط چند نماد خاص (مثلاً فولاد و فملی) شاخص را بالا می‌برند و بقیه بازار قرمز است، امروز بیش از ۸۰ درصد نمادهای حاضر در بورس با رشد مثبت بسته شدند. این نشان از ورود نقدینگی گسترده و اعتماد عمومی به بازار دارد. شاخص هم وزن (که تأثیر نمادهای بزرگ را خنثی می‌کند) نیز بیش از ۲ درصد رشد کرد که عدد قابل توجهی است.

عامل دیگر، «جبرانی بودن» این رشد است. در هفته‌های گذشته، بورس تحت تأثیر تنش‌های سیاسی (بازداشت یک سرمایه‌گذار بزرگ، ابهامات درباره انتخابات، تحرکات نظامی اسرائیل و...) ریزش قابل توجهی داشت. بسیاری از سهام به زیر قیمت ذاتی خود رسیده بودند و ارزنده شده بودند. امروز، بازار این ریزش را تا حدودی جبران کرد. به عبارت دیگر، بخشی از رشد امروز، «رشد تکنیکالی» و ناشی از بازگشت قیمت‌ها به سطوح منطقی بود.

نقش گروه‌های مختلف بازار در جهش امروز

بررسی عملکرد گروه‌های مختلف بازار نشان می‌دهد که فلزات اساسی (فولاد، مس، روی، آلومینیوم) پیشتاز رشد امروز بودند. نمادهایی مانند «فولاد» (شرکت فولاد مبارکه اصفهان) و «فملی» (شرکت ملی مس ایران) با صف‌های خرید سنگین بسته شدند و سهم زیادی در رشد شاخص داشتند. دلیل آن، رشد ۳ تا ۵ درصدی قیمت جهانی مس و سنگ آهن در بازارهای بین‌المللی در دو روز اخیر بود. همچنین دلار ۷۰ هزار تومانی، درآمد صادراتی این شرکت‌ها را به طور چشمگیری افزایش می‌دهد. تحلیلگران اعتقاد دارند که گروه فلزات همچنان پتانسیل رشد دارد، زیرا قیمت جهانی مس به دلیل کمبود عرضه در حال افزایش است.

گروه پالایشی و پتروشیمی نیز امروز روز خوبی را پشت سر گذاشتند. نمادهایی مانند «شپنا» (پالایش نفت اصفهان)، «شتران» (پالایش نفت تهران)، «شبندر» (پالایش نفت بندرعباس) و «پارس» (پتروشیمی پارس) همگی با رشد ۳ تا ۵ درصدی بسته شدند. دلیل آن، افزایش نرخ خوراک و فرآورده‌های نفتی (بنزین، گازوئیل، نفت کوره) در بازار جهانی به دلیل تشدید تنش‌ها در خلیج فارس بود. همچنین خبر افزایش نرخ خوراک پتروشیمی‌ها که از سوی وزارت نفت اعلام شد، تأثیر منفی بر صورت مالی آنها نداشت و بازار آن را یک فاکتور مثبت تلقی کرد.

گروه بانکی نیز امروز سبزپوش شد. نمادهایی مانند «وبملت» (بانک ملت)، «وتجارت» (بانک تجارت) و «وبصادر» (بانک صادرات) با رشد ۲ تا ۳ درصدی مواجه شدند. علت اصلی این رشد، انتشار خبر واریز ۱۰۰ همت (۱۰۰ هزار میلیارد تومان) از محل تنخواه گردان بانک مرکزی به حساب بانک‌های دولتی و خصوصی برای تسویه بدهی دولت به بانک‌ها بود. این خبر، نقدینگی بانک‌ها را افزایش می‌دهد و قدرت وام‌دهی و سودآوری آنها را بالا می‌برد. همچنین کاهش نرخ سود بین بانکی (از ۲۳ درصد به ۲۲.۵ درصد) نیز به نفع بانک‌ها تلقی شد.

افزایش ارزش معاملات و ورود نقدینگی حقیقی‌ها

1. یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سلامت بورس، ارزش معاملات خرد (سهام و حقتقدم) است. امروز این رقم از مرز ۱۵ هزار میلیارد تومان عبور کرد که نسبت به میانگین ماهانه (حدود ۸ هزار میلیارد تومان) رشد ۸۷ درصدی داشته است. ارزش معاملات خرد به بالاترین سطح خود در ۴۵ روز اخیر رسید. این بدان معناست که نقدینگی قابل توجهی از حساب‌های بانکی و بازارهای موازی (مسکن، خودرو، طلا و ارز) به سمت بورس سرازیر شده است. دلیل اصلی این موضوع، نبود شفافیت و التهاب در بازارهای موازی است.
2. عامل دوم، خالص خرید بالای حقیقی‌ها (سرمایه‌گذاران خرد) است. امروز، اشخاص حقیقی بیش از ۱,۲۰۰ میلیارد تومان خرید خالص (خرید منهای فروش) انجام دادند. این رقم بسیار بالاست و نشان می‌دهد که سهامداران خرد (که معمولاً خیلی سریع از بازار خارج می‌شوند) امروز به عنوان خریدار ظاهر شده‌اند. تحلیلگران معتقدند که بسیاری از سهام به محدوده حمایتی خود رسیده بودند و از نظر تکنیکال، زمان مناسبی برای خرید بود.
3. همچنین، افزایش ارزش صف‌های خرید در نمادهای بزرگ نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران نهادی (صندوق‌های سرمایه‌گذاری، شرکت‌های بیمه، صندوق‌های بازنشستگی) نیز در بازار حضور فعال داشتند. آنها در ماه‌های اخیر نقدینگی خود را به دلیل ریسک‌های سیاسی کاهش داده بودند، اما امروز با کاهش ریسک (کاهش تنش نظامی در منطقه، اخبار مثبت از مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا) وارد بازار شدند. این حضور نهادی، شاخص را به طور مکانیکی بالا می‌برد و به سایر سهامداران سیگنال خرید می‌دهد.

تحلیل شاخص هم وزن و بازار اول و دوم

شاخص هم وزن (که وزن همه نمادها را یکسان در نظر می‌گیرد و تأثیر نمادهای بزرگ را خنثی می‌کند) امروز با رشد ۲.۱ درصدی همراه شد و به سطح ۱ میلیون و ۲۲۰ هزار واحد رسید. این رشد تقریباً هم‌پای رشد شاخص کل (۲.۶ درصد) بود. یعنی بازار امروز «تک سهمی» نبود و همه گروه‌های کالایی و صنعتی در این رشد سهیم بودند. حتی نمادهای کوچک و متوسط (که گاهی در روزهای رشد شاخص کل قرمز می‌مانند) امروز عمدتاً سبز بودند. این یک نشانه مثبت برای ادامه روند صعودی است.

در بازار اول و دوم فرابورس نیز شاهد رشد بودیم. شاخص فرابورس (آیفکس) نیز با رشد ۲.۳ درصدی همراه شد و به سطح ۶۲ هزار واحد رسید. نمادهای فرابورسی مانند «زاگرس» (پتروشیمی زاگرس)، «آریا» (ذوب آهن آریا) و «شیران» (پالایش نفت شیراز) نیز با رشد قابل توجهی بسته شدند. ارزش معاملات فرابورس نیز برای اولین بار در یک ماه اخیر از مرز ۵ هزار میلیارد تومان عبور کرد. نکته جالب توجه، رشد بازار پایه (فرابورس) نیز بود. بازار پایه که محل عرضه سهام شرکت‌های با شفافیت کمتر است، معمولاً دیرتر از بازار اصلی رشد می‌کند. اما امروز بازار پایه نیز با رشد بیش از ۱.۵ درصدی همراه شد. این نشان می‌دهد که نقدینگی در حال سرریز شدن به تمام بخش‌های بازار سرمایه است. برخی تحلیلگران معتقدند که با ادامه این روند، ممکن است طی هفته آینده شاهد رشد بازار پایه نیز باشیم و برخی سهام ارزنده در آن بازار مورد توجه قرار گیرند.

چشم‌انداز آینده و توصیه‌های سرمایه‌گذاری

آیا این رشد ادامه‌دار خواهد بود یا موقتی؟ پاسخ به این سؤال به چند عامل بستگی دارد.

• عامل اول: «تداوم روند صعودی قیمت دلار و کامودیتی‌ها». اگر نرخ دلار در بازار آزاد بالای ۷۰ هزار تومان تثبیت شود و قیمت جهانی مس و نفت همچنان بالا بماند، شرکت‌های صادرات محور بورس سودآوری بالایی خواهند داشت و بازار تمایل به خرید سهام آنها خواهد داشت. پیش‌بینی برخی تحلیلگران این است که دلار تا پایان تابستان به ۸۰ هزار تومان نیز برسد. در این صورت، شاخص کل می‌تواند تا سطح ۵ میلیون واحد نیز رشد کند.
• عامل دوم: «تحولات سیاسی و نظامی». مهم‌ترین ریسک بازار سرمایه، ریسک سیاسی (جنگ، تحریم، نااطمینانی سیاسی) است. اگر تنش‌ها در خاورمیانه کاهش یابد و اخبار مثبتی از مذاکرات هسته‌ای (حتی اگر به توافق نهایی منجر نشود) منتشر شود، بازار با جهش دیگری روبه‌رو خواهد شد. اما اگر تنش‌ها تشدید شود و اسرائیل دست به اقدام نظامی علیه ایران بزند، بورس بلافاصله ریزش خواهد کرد (مشابه آنچه در اردیبهشت ماه رخ داد). بنابراین سرمایه‌گذاران باید اخبار سیاسی را به دقت دنبال کنند.

توصیه به سرمایه‌گذاران

1. اولاً، از تصمیمات هیجانی پرهیز کنید. نه در قله بخرید و نه در دره بفروشید.
2. ثانیاً، سبد سرمایه‌گذاری خود را متنوع کنید (ترکیبی از سهام کالایی، بانکی، پالایشی و پتروشیمی).
3. ثالثاً، از اهرم (اعتبار) استفاده نکنید. بازار سرمایه ذاتاً پرنوسان است و استفاده از اهرم می‌تواند شما را در یک نوسان منفی کوتاه مدت، نقد کند.
4. رابعاً، با دید میان‌مدت (چند ماهه) وارد بازار شوید، نه برای معاملات روزانه (که مخصوص افراد حرفه‌ای است).
5. خامساً، همواره حد ضرر (Stop Loss) تعیین کنید. اگر سهمی ۵ تا ۷ درصد ریزش کرد، برای جلوگیری از ضرر بیشتر، آن را بفروشید.

هیچ کس نمی‌تواند آینده را پیش‌بینی کند،

اما با مدیریت ریسک می‌توان سود را بیشتر و ضرر را کمتر کرد.