آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
جنگ مدرن دیگر فقط به شمار سلاح ها نیست؛ بلکه به دقت، برد و فناوری پنهان در بدنه پرتابه ها بستگی دارد. در روزهایی که تنش در خاورمیانه اوج گرفته بود، انفجارهایی مرموز در شهر لامرد استان فارس، کارشناسان نظامی جهان را شوکه کرد. چیزی که در فیلمهای دوربین های مداربسته دیده میشد، شبیه هیچ راکت معمولی نبود. این آغاز فصلی تازه در تسلیحات تهاجمی بود: استفاده واقعی از موشک پریسم. موشک پریسم که با نام کامل «موشک تهاجمی دقیق» شناخته میشود، حاصل سال ها تحقیق و توسعه شرکت لاکهید مارتین برای ارتش آمریکاست. این سلاح برای جایگزینی موشک های قدیمی اتکمز طراحی شده و بردی فراتر از ۵۰۰ کیلومتر دارد. اما راز اصلی آن، فقط برد نیست؛ بلکه چگونگی انهدام هدف با کلاهک های هوشمند و ریز مهماتهای مرگبار است.
این موشک به گونه ای مهندسی شده که از سامانه های چرخدار هیمارس و ام۲۷۰ پرتاب شود. تفاوت بزرگ پریسم با پیشینیان خود در این است که هر پرتابگر می تواند دو عدد از این موشک را حمل کند، در حالی که قبلاً فقط یک موشک اتکمز در همان فضا جای می گرفت. یعنی آتش سنگین تر در زمان کمتر. ساختار بدنه پریسم از مواد مرکب و ضد رادار ساخته شده تا رد حرارتی کمی از خود بر جای بگذارد. این ویژگی، آن را به یک شبح جنگی تبدیل کرده که تا لحظه انفجار، در رادارها دیده نمیشود. سیستم هدایت چندمنظوره آن شامل جی پی اس، اینرسی و سخت افزار جدید برای شکار اهداف متحرک دریایی است.
اما تراژدی لامرد نشان داد که این موشک چه بلایی بر سر غیرنظامیان می آورد. تصاویر پس از حمله، دیوارهایی پوشیده از سوراخ های ریز را نشان میداد که نشانه استفاده از گلوله های تنگستنی یا مهمات خوشه ای است. کارشناسان جینز تأیید کردند که الگوی ترکش ها با کلاهک انفجار هوایی پریسم همخوانی کامل دارد. یکی از وحشتناک ترین جنبه های این سلاح، شلیک غیرمستقیم و انفجار در ارتفاع بالای هدف است. در لامرد، یک سالن ورزشی پر از نوجوانان و یک ساختمان مسکونی در فاصله ۳۰۰ متری همزمان هدف قرار گرفتند.کوچکترین قربانی، کودکی دو ساله بود. این یعنی پریسم قربانی نمی شناسد و هر هدفی در زیر سایه کلاهک آن، ناامن است.
ارتش آمریکا و فرماندهی سنتکام، چهار روز پس از حمله، رسماً اعلام کردند که در عملیات «خشم حماسی» از پریسم استفاده شده است. ژنرال دن کین این رویداد را «تاریخ سازی» خواند. لاکهید مارتین نیز اعلام کرد که تولید این موشک را چهار برابر خواهد کرد تا نیاز میدان های نبرد آینده را تأمین کند. با ورود پریسم به زرادخانه های آمریکا و متحدانی مانند استرالیا، معادله قدرت در خاورمیانه و آسیا تغییر کرده است. موشکی که میتواند اهداف را تا ۱۰۰۰ کیلومتر دورتر (در نسخه بلوک ۲) منهدم کند، دیگر یک سلاح تاکتیکی ساده نیست؛ بلکه ابزاری راهبردی برای تغییر جغرافیای جنگ است. سؤال اینجاست: پدافندهای موجود چگونه می توانند در برابر چنین شبح دقیقی دوام بیاورند؟
معماری باز و ماژولار؛ انقلابی در تنوع کلاهک
یکی از مهمترین نقاط قوت موشک پریسم، طراحی «معماری باز» آن است. این یعنی بر خلاف نسل های پیشین که برای تغییر نوع مهمات نیاز به بازطراحی بدنه داشتند، پریسم اجازه می دهد کلاهک های مختلف بدون تغییر ساختار اصلی موشک روی آن سوار شوند. شرکت لاکهید مارتین این ویژگی را برای کاهش هزینه و افزایش سرعت واکنش در میدان نبرد طراحی کرده است. در عمل، یک فرمانده میتواند در کمتر از چند ساعت، مأموریت پریسم را از ضدزره به ضدبتن یا حتی جنگ الکترونیک تغییر دهد. این انعطافپذیری هزینههای لجستیکی را به شدت کاهش میدهد.
کلاهک هوایی و ریز مهمات های تنگستنی؛ قتلگاه نامرئی
تصاویر لامرد نشان داد که پریسم چگونه با انفجار در ارتفاع بالا، قربانی میگیرد. کلاهک این موشک میتواند حاوی ۱۲۰۰ گلوله ریز ضد نفر یا ۲۰ ریز مهمات هدایت شونده فروسرخ از نوع بت (مخصوص ضدتانک) باشد. در حمله به سالن ورزشی، الگوی سوراخهای ریز روی دیوارها ثابت کرد که گلوله های تنگستنی با سرعت مافوق صوت در همه جهات پخش شده اند. این نوع انفجار، پناهگاه های معمولی را بی فایده میکند و حتی افراد پشت دیوار یا در طبقات پایین را به دام میاندازد. طراحی این کلاهک به گونه ای است که ابتدا سقف هدف سوراخ شده و سپس ریز مهمات در داخل فضا منفجر می شوند.
برد و پنهانکاری؛ فراتر از پیمانهای بین المللی
موشک پریسم در نسخه پایه برد ۶۵۰ کیلومتر دارد و نسخه بلوک ۲ آن تا سال ۲۰۲۸ به برد ۱۰۰۰ کیلومتر خواهد رسید. این اعداد برای موشکی که از سکوی چرخدار هیمارس شلیک می شود، بی سابقه است. نکته مهم، خروج آمریکا از پیمان منع موشکهای میانبرد (آی ان اف) در سال ۲۰۱۹ بود که راه را برای ساخت چنین سلاحی هموار کرد. علاوه بر برد، استفاده از مواد مرکب در بدنه و بهینه سازی آیرودینامیک، سطح مقطع راداری و رد فروسرخ پریسم را به حداقل رسانده است. این یعنی سامانه های پدافندی مانند اس ۳۰۰ یا باور ۳۷۳ برای رهگیری آن با مشکل جدی مواجه خواهند شد.
هدایت چندمنظوره؛ شکارچی اهداف ثابت و متحرک
سیستم هدایت پریسم ترکیبی از ناوگان اینرسی، جی پی اس مقاوم در برابر اخلال و یک سخت افزار جدید به روز شده در اوت ۲۰۲۲ است که قابلیت درگیری با اهداف متحرک دریایی را هم فراهم میکند. بر خلاف موشک های بالستیک سنتی که فقط برای اهداف ثابت طراحی شده اند، پریسم میتواند در فاز پایانی پرواز، مسیر خود را تصحیح کرده و یک ناو یا سامانه پدافندی متحرک را تعقیب کند. این ویژگی پریسم را به سلاحی مرگبار علیه کشتی های نظامی در خلیج فارس یا کاروان های موشکی تبدیل کرده است. تلفیق داده های GPS با سنسورهای فروسرخ انتهایی، دقت را به کمتر از چند متر رسانده است.
سازگاری با هیمارس و ام۲۷۰؛ دو برابر کردن آتش
پیش از این، هر پرتابگر هیمارس فقط میتوانست یک موشک اتکمز با برد ۳۰۰ کیلومتر حمل کند. اما پریسم به لطف طراحی فشرده تر و سوخت جامد جدید، اجازه می دهد هر غلاف پرتابگر حامل دو موشک باشد. یعنی یک خودروی هیمارس که قبلاً قادر به شلیک یک هدف در عمق بود، اکنون میتواند دو هدف جداگانه را از بین ببرد. این قابلیت «بار موشکی مضاعف» در کنار برد بیشتر، چگالی آتش یگان های توپخانه آمریکا را به طرز چشمگیری افزایش می دهد. همچنین فرایند بارگذاری مجدد پریسم به دلیل استانداردسازی غلاف ها، کمتر از یک دقیقه زمان می برد.