​ترامپ: به جنگ با ایران پایان دادیم / آن ها موافقت کردند هیچ وقت سلاح هسته‌ای نداشته باشند

آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:

ساعاتی پیش، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا در گفتگوی تلفنی با برت جونز، نامزد جمهوری‌خواه انتخابات فرمانداری ایالت جورجیا، از پایان جنگ با ایران خبر داد. این گفتگو در نخستین ساعات بامداد جمعه منتشر شده است. ترامپ در این تماس تلفنی گفت: «امروز به جنگ با ایران پایان دادیم و آنها موافقت کردند که هیچ وقت سلاح هسته‌ای نداشته باشند. این چیزی بود که ما بر آن تأکید داشتیم و ۹۵ درصد ماجرا بود.» رئیس‌جمهور آمریکا افزود که تقریباً کار تمام شده و هرچه می‌خواستیم را گرفتیم و نیروها به زودی به خانه بازمی‌گردند. ترامپ بار دیگر تأکید کرد که در این توافق، ایران نه می‌تواند سلاح هسته‌ای توسعه دهد و نه بخرد.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که تنش‌های نظامی میان ایران و آمریکا در هفته‌های اخیر به اوج خود رسیده بود. حملات موشکی ایران به اسرائیل و پاسخ آمریکا به سرنگونی هلیکوپتر آپاچی، منطقه را در آستانه یک جنگ تمام عیار قرار داده بود. ترامپ که در دوره اول ریاست‌جمهوری خود از برجام خارج شده بود، همواره بر «مذاکره مستقیم» با ایران برای توافقی «جامع‌تر» تأکید داشته است. به نظر می‌رسد که پس از ماه‌ها تنش و درگیری، چنین توافقی به دست آمده است. اگرچه جزئیات دقیق این توافق هنوز منتشر نشده است، اما سخنان ترامپ حاکی از آن است که ایران تعهد کرده است که به سمت توسعه سلاح هسته‌ای نرود. این اصلی بود که آمریکا و متحدانش همواره بر آن تأکید داشتند.

«نیروها به زودی به خانه بازمی‌گردند» اشاره به حضور نظامی آمریکا در منطقه خلیج فارس و عراق دارد. در هفته‌های اخیر، آمریکا هزاران نیروی نظامی اضافی به منطقه اعزام کرده بود. حالا به نظر می‌رسد که این نیروها در حال بازگشت هستند. دولت ایران هنوز به طور رسمی به این اظهارات ترامپ واکنش نشان نداده است. اما انتظار می‌رود در ساعات آینده، مقامات ایرانی یا توافق را تأیید کنند یا آن را تکذیب نمایند.

تحلیل اظهارات ترامپ و پایان جنگ

سخنان دونالد ترامپ در گفتگوی تلفنی با برت جونز، چند پیام مهم دارد:

1. اول، او رسماً اعلام کرد که «جنگ با ایران پایان یافته است». این عبارت کلیدی نشان می‌دهد که آمریکا درگیری مستقیم نظامی با ایران را پایان یافته تلقی می‌کند.
2. دوم، او تأکید کرد که ایران «موافقت کرده است که هیچ وقت سلاح هسته‌ای نداشته باشد.» این اصلی است که آمریکا و متحدانش از ابتدا بر آن تأکید داشتند.
3. سوم، ترامپ گفت: «تقریباً کار تمام شده و هرچه می‌خواستیم را گرفتیم و نیروها به زودی به خانه بازمی‌گردند.» این جمله حاکی از آن است که آمریکا به اهداف خود در این درگیری دست یافته است. «نیروها به خانه بازمی‌گردند» احتمالاً اشاره به بازگشت نیروهای آمریکایی از منطقه خلیج فارس و عراق دارد که در هفته‌های اخیر برای مقابله با تهدیدات ایران به منطقه اعزام شده بودند.
4. چهارم، ترامپ در یک گفتگوی انتخاباتی (با نامزد جمهوری‌خواه جورجیا) این خبر را اعلام کرد. این نیز یک پیام سیاسی داخلی دارد: ترامپ می‌خواهد با استفاده از «دستاورد بزرگ دیپلماتیک» در آستانه انتخابات، محبوبیت خود را افزایش دهد. او می‌گوید «من جنگ را پایان دادم» و «من ایران را خلع سلاح کردم». این یک برگ برنده تبلیغاتی است.

جزئیات احتمالی توافق (تأکید بر عدم توسعه سلاح هسته‌ای)

اگرچه جزئیات دقیق توافق هنوز منتشر نشده است، اما سخنان ترامپ بر «جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای» تمرکز دارد. به نظر می‌رسد که ایران متعهد شده است که:

• غنی‌سازی اورانیوم را در سطحی پایین‌تر از آستانه نظامی حفظ کند (احتمالاً زیر ۳.۶۷ درصد مانند برجام)
• ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود را کاهش دهد (با انتقال به کشور سوم یا رقیق‌سازی)
• راکتور آب سنگین اراک را بازطراحی کند (تا نتواند پلوتونیوم لازم برای سلاح هسته‌ای تولید کند)
• به بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اجازه دسترسی به تأسیسات هسته‌ای خود را بدهد.

نکته جالب این است که ترامپ به «خرید» سلاح هسته‌ای نیز اشاره کرده است. شاید ایران تعهد داده است که از کشورهای دیگر (مانند روسیه یا چین یا کره شمالی) سلاح هسته‌ای خریداری نکند. این یک تعهد جدید است که در برجام وجود نداشت. با این حال، مشخص نیست که در ازای این تعهدات، آمریکا چه امتیازاتی به ایران داده است. آیا تحریم‌های اقتصادی لغو می‌شوند؟ آیا ایران به منابع مالی مسدود شده خود دسترسی پیدا می‌کند؟ آیا آمریکا از تهدید نظامی علیه ایران دست برمی‌دارد؟ این سوالات بدون پاسخ باقی مانده است.

وضعیت نیروهای نظامی آمریکا در منطقه

ترامپ گفت: «نیروها به زودی به خانه بازمی‌گردند». در هفته‌های اخیر، آمریکا هزاران نیروی نظامی اضافی به منطقه خلیج فارس و عراق اعزام کرده بود. این نیروها شامل ناوهای هواپیمابر، جنگنده‌های اف-۳۵، سامانه‌های پدافند هوایی (پاتریوت و تاد) و نیروهای ویژه بودند. هدف از این استقرار، بازدارندگی در برابر ایران و حمایت از اسرائیل بود. اگر نیروهای آمریکایی به خانه بازگردند، این به معنای کاهش تنش و پایان بحران نظامی در منطقه است. ناوهای هواپیمابر ممکن است به پایگاه‌های اصلی خود در بحرین یا ایتالیا بازگردند. جنگنده‌ها نیز به پایگاه‌های خود در آلمان و بریتانیا بازخواهند گشت. این اقدام، فشار نظامی بر ایران را کاهش می‌دهد. با این حال، برخی نیروهای آمریکایی احتمالاً در منطقه باقی می‌مانند (مانند نیروهای مستقر در پایگاه‌های عراقی). اما تعداد آنها به سطح عادی (قبل از بحران) بازخواهد گشت. این نشان می‌دهد که آمریکا دیگر تهدید نظامی قریب‌الوقوعی از سوی ایران احساس نمی‌کند.

واکنش احتمالی ایران و اسرائیل

دولت ایران هنوز به طور رسمی به سخنان ترامپ واکنش نشان نداده است. دو سناریو محتمل است:

1. سناریوی اول (تأیید)

   مقامات ایرانی (رئیس‌جمهور، وزیر امور خارجه، یا سخنگوی شورای عالی امنیت ملی) در یک کنفرانس خبری، توافق را تأیید می‌کنند. آن ها می‌گویند که «ایران به خواسته‌های خود نیز رسیده است» (لغو تحریم‌ها، عدم محدودیت در برنامه موشکی، و تضمین عدم خروج آمریکا از توافق). در این سناریو، تنش به طور کامل فروکش می‌کند.

2. سناریوی دوم (تکذیب)

   مقامات ایرانی اظهارات ترامپ را «شعار تبلیغاتی» یا «دروغ» می‌نامند و می‌گویند که «هیچ توافقی در کار نیست». در این سناریو، تنش ادامه می‌یابد.

اسرائیل نیز واکنش مهمی خواهد داشت. دولت نتانیاهو همواره مخالف هرگونه توافق با ایران بوده است (حتی برجام). آنها ادعا می‌کنند که «تنها راه جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، اقدام نظامی است، نه دیپلماسی». اگر توافق حاصل شود، اسرائیل احتمالاً آن را «ضعف غرب» و «پیروزی ایران» تلقی می‌کند. نخست‌وزیر اسرائیل ممکن است با ترامپ تماس بگیرد و اعتراض خود را اعلام کند.

تحلیل سیاسی و اهداف داخلی ترامپ

زمان‌بندی اعلام این خبر (بامداد جمعه، در تماس با نامزد جمهوری‌خواه انتخابات فرمانداری جورجیا) بسیار مهم است. جورجیا یکی از ایالت‌های کلیدی در انتخابات ریاست‌جمهوری است. برت جونز (نامزد جمهوری‌خواه) برای پیروزی در انتخابات فرمانداری به حمایت ترامپ نیاز دارد. ترامپ با ارائه این «دستاورد بزرگ دیپلماتیک» به جونز، در واقع به رأی دهندگان جورجیا نشان می‌دهد که «من رئیس‌جمهوری هستم که جنگ را پایان دادم و ایران را خلع سلاح کردم». این یک پیام قدرتمند انتخاباتی است. ترامپ همچنین می‌خواهد از این دستاورد برای انحراف افکار عمومی از مشکلات داخلی (مانند تورم، بیکاری و بحران مهاجرت) استفاده کند. «پایان جنگ با ایران» یک دستاورد مثبت است که رسانه‌ها آن را پوشش می‌دهند و مردم از آن استقبال می‌کنند. این به نفع ترامپ در رقابت با نامزد دموکرات است.

با این حال، ترامپ باید مراقب واکنش «طیف تندروی جمهوری‌خواه» نیز باشد. برخی از جمهوری‌خواهان (مانند لیندزی گراهام و تد کروز) مخالف هرگونه توافق با ایران هستند. آنها ممکن است ترامپ را «ضعیف» و «تسلیم ایران» خطاب کنند. ترامپ باید این انتقادات را نیز مدیریت کند. او با تأکید بر اینکه «ایران هیچ وقت سلاح هسته‌ای نخواهد داشت» و «ما هرچه می‌خواستیم را گرفتیم»، سعی دارد نشان دهد که این یک «توافق عالی» بوده است، نه «تسلیم».