آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
در اقدامی بیسابقه و تأثیرگذار، دولت عراق روز دوشنبه هشتم تیر اعلام کرد که به گروههای شیعه مسلح مورد حمایت ایران، تا ۳۰ سپتامبر (هشتم مهرماه) فرصت داده شده است تا سلاحهای خود را تحویل دهند. این ضربالاجل که با پایان مأموریت ائتلاف بینالمللی ضد داعش به رهبری آمریکا همزمان شده است، میتواند معادلات امنیتی و سیاسی در عراق را به طور اساسی تغییر دهد. حیدر العبودی، سخنگوی دولت عراق، در نشست خبری هفتگی خود با تأکید بر این تصمیم، گفت که پس از تاریخ تعیینشده، هرگونه سلاح خارج از چارچوب دولت، مشمول پیگرد قانونی خواهد شد. این اعلام، نشان از عزم جدی دولت جدید عراق برای اعمال حاکمیت خود بر تمامی گروههای مسلح در این کشور دارد.
این خبر در آستانه سفر علی الزیدی، نخستوزیر جدید عراق، به ایالات متحده منتشر شده است. سفری که در حالی انجام میشود که واشنگتن بغداد را برای اطمینان از خلع سلاح این گروهها تحت فشار قرار داده است. به نظر میرسد که دولت عراق با این اقدام، به دنبال جلب حمایت آمریکا و نشان دادن استقلال خود در تصمیمگیریهای امنیتی است. از سوی دیگر، اعلام این ضربالاجل یک روز پس از سفر عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، به بغداد صورت گرفته است. این همزمانی، نشان از پیچیدگی روابط ایران و عراق و تأثیرگذاری تحولات منطقهای بر تصمیمگیریهای دولت بغداد دارد.
همزمان با این تحولات، نیروهای امنیتی عراق با پشتیبانی ارتش، بامداد یکشنبه به منطقه سبز در بغداد یورش بردند و ۴۷ تن از جمله مقامهای دولتی و برخی نمایندگان پارلمان را در چارچوب یک کارزار مبارزه با فساد بازداشت کردند. برخی گزارشها حاکی از آن است که شماری از افراد بازداشتشده از چهرههای مورد حمایت تهران هستند. این اقدامات نشان میدهد که دولت عراق به دنبال ایجاد تعادل میان فشارهای آمریکا و نفوذ ایران در این کشور است. از یک سو، با اعلام ضربالاجل خلع سلاح، به خواستههای آمریکا پاسخ داده و از سوی دیگر، با بازداشت چهرههای مورد حمایت ایران، به تهران پیام داده است که در امور داخلی عراق دخالت نکند.
کارشناسان سیاسی معتقدند که این تحولات میتواند به کاهش نفوذ ایران در عراق منجر شود و زمینهساز تقویت حاکمیت دولت بغداد بر تمامی مناطق این کشور گردد. با این حال، واکنش گروههای شبهنظامی مورد حمایت ایران به این ضربالاجل، میتواند تعیینکننده باشد. حالا باید دید که آیا گروههای شبهنظامی مورد حمایت ایران، این ضربالاجل را میپذیرند و سلاحهای خود را تحویل میدهند یا اینکه با مقاومت، اوضاع را به سمت تنشهای جدید در عراق سوق میدهند. آنچه مسلم است، آینده عراق در هالهای از ابهام قرار دارد و هرگونه تحول در این کشور، میتواند بر امنیت کل منطقه تأثیر بگذارد.
ضربالاجل خلع سلاح؛ اقدامی بیسابقه
دولت عراق با اعلام ضربالاجل خلع سلاح گروههای شبهنظامی، گام بیسابقهای در جهت اعمال حاکمیت خود برداشته است. این تصمیم، نشان از عزم جدی دولت جدید عراق برای پایان دادن به حضور گروههای مسلح خارج از چارچوب دولت دارد. همزمانی این ضربالاجل با پایان مأموریت ائتلاف بینالمللی ضد داعش، نشان از هماهنگی با آمریکا دارد.
فشار آمریکا بر بغداد
سفر نخستوزیر جدید عراق به آمریکا، در شرایطی انجام میشود که واشنگتن بغداد را برای اطمینان از خلع سلاح گروههای شبهنظامی تحت فشار قرار داده است. این ضربالاجل، میتواند به عنوان پاسخی به این فشارها تلقی شود و نشان از تمایل دولت عراق برای جلب حمایت آمریکا دارد.
سفر عراقچی و پیامهای تهران
اعلام این ضربالاجل یک روز پس از سفر عباس عراقچی به بغداد، پیام روشنی به تهران دارد. دولت عراق با این اقدام، به ایران نشان داده است که در امور داخلی خود استقلال عمل دارد و نمیگذارد هیچ کشوری بر تصمیماتش تأثیر بگذارد.
بازداشت چهرههای مورد حمایت ایران
یورش به منطقه سبز و بازداشت ۴۷ مقام دولتی و نماینده پارلمان، در چارچوب مبارزه با فساد، نشان از عزم دولت عراق برای پاکسازی ساختارهای خود دارد. برخی گزارشها حاکی از آن است که شماری از افراد بازداشتشده از چهرههای مورد حمایت تهران هستند که این موضوع، ابعاد سیاسی این اقدام را بیشتر میکند.
چشمانداز آینده و واکنش گروههای شبهنظامی
واکنش گروههای شبهنظامی مورد حمایت ایران به این ضربالاجل، تعیینکننده خواهد بود. اگر آنها سلاحهای خود را تحویل دهند، این اقدام میتواند به کاهش نفوذ ایران در عراق منجر شود. اما اگر مقاومت کنند، ممکن است شاهد تنشهای جدیدی در عراق باشیم.