آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
بامداد امروز، منطقه خاورمیانه شاهد یکی از جدیترین و خطرناکترین تنشهای نظامی میان جمهوری اسلامی و آمریکا در سالهای اخیر بود. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با لحنی تند، ایرانیها را «دیوانه» خطاب کرد و تأکید کرد که اجازه نخواهد داد جمهوری اسلامی به سلاح هستهای دست یابد. این اظهارات، همزمان با حملات نظامی آمریکا به مواضعی در داخل ایران و گزارشهایی از پاسخ جمهوری اسلامی به بحرین و کویت، تنشها را به سطحی بیسابقه رسانده است.
ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) بامداد امروز با صدور بیانیهای رسمی، از آغاز مجموعهای از حملات قدرتمند علیه مواضع جمهوری اسلامی خبر داد. این حملات در پاسخ به هدف قرار دادن سه نفتکش تجاری در تنگه هرمز انجام شده است. دقایقی پس از اعلام این بیانیه، انفجارهای مهیبی در مناطق سیریک، قشم، بندرعباس و بوشهر رخ داد. آسوشیتدپرس با اشاره به تشدید تنشها، مدعی شد که ارتش آمریکا بامداد چهارشنبه، پس از آنکه جمهوری اسلامی را به حمله به سه کشتی در تنگه هرمز متهم کرد، مواضعی را در داخل ایران هدف قرار داد. این رسانه همچنین ادعا کرد که جمهوری اسلامی در پاسخ، حملاتی را علیه بحرین و کویت انجام داده است که در صورت تأیید، میتواند منطقه را در آستانه یک جنگ گسترده قرار دهد. دونالد ترامپ در ادامه اظهارات خود، با اشاره به مذاکرات طولانی با جمهوری اسلامی گفت: «ما زمان زیادی را با ایران تلف کردیم و باید وظیفهمان را انجام دهیم.»
او تأکید کرد که کاهش برنامه تسلیحات هستهای ایران، برای امنیت اسرائیل و اروپا حیاتی است. این اظهارات، نشان از عزم جدی واشینگتن برای مقابله با برنامه هستهای تهران دارد. همزمان با این تحولات، معاون امنیتی استاندار بوشهر اعلام کرد که بامداد امروز یک مقر نظامی در شهرستان دشتی و یک مقر نظامی در حوالی شهر چغادک از توابع بوشهر، مورد اصابت پرتابههای آمریکایی قرار گرفته است. تاکنون گزارشی از تلفات انسانی اعلام نشده است، اما خبرگزاری فارس نیز این حملات را تأیید کرده است.
پاسدار «محمدرضا خزینی» در حین مقابله با پهپادهای دشمن و بر اثر اصابت ترکش پرتابه کشته شده است. این اولین تلفات انسانی تأییدشده از سوی ایران در این حملات است و میتواند واکنش شدیدتری را از سوی تهران به دنبال داشته باشد. آسوشیتدپرس در گزارشی مدعی شده که این تحولات همزمان با مراسم چندروزه تشییع رهبر جمهوری اسلامی رخ داده است و پیشبینی میشد که این مراسم زمینهای برای کاهش تنشها باشد، اما در جریان آن شعارهایی علیه ترامپ و نتانیاهو سر داده شده است. این رسانه همچنین نوشت که مذاکرات درباره توافق نهایی با ابهام روبرو شده است. قیمت نفت در پی تحولات جدید خاورمیانه و لغو مجوز فروش نفت ایران از سوی آمریکا، بیش از ۲.۵ درصد افزایش یافته است که نشان از نگرانی بازارهای جهانی از اختلال در عرضه انرژی دارد.
تحلیل اظهارات ترامپ؛ بازگشت به راهبرد «فشار حداکثری» با زبانی تندتر؟!
دونالد ترامپ با خطاب قرار دادن ایرانیها به عنوان «دیوانه»، یک تغییر گفتمان راهبردی را نشان داد. او با این لحن، عملاً هرگونه احتمال مذاکره را به حاشیه راند و سیاست «فشار حداکثری» را با زبانی تهاجمیتر بازتعریف کرد. تأکید او بر اینکه «زمان زیادی را با ایران تلف کردیم»، نشان از ناامیدی واشینگتن از مذاکرات طولانی و بینتیجه است و پیام روشنی به تهران دارد که آمریکا به دنبال راهحلهای نظامی یا فشارهای غیرقابلتحمل اقتصادی است. همچنین، اشارهی ترامپ به «اهمیت کاهش برنامه تسلیحات هستهای جمهوری اسلامی برای اسرائیل و اروپا»، تلاش برای جلب حمایت بینالمللی و مشروعیتبخشی به اقدامات نظامی آمریکا در منطقه است. این رویکرد، در حالی اتخاذ میشود که تفاهمنامه اسلامآباد، کمتر از ۲۰ روز پیش امضا شده بود و نشان از بیثباتی آن دارد.
حملات نظامی آمریکا؛ اهداف، تاکتیک و پیامهای پنهان
حملات نظامی آمریکا به مواضعی در سیریک، قشم، بندرعباس و بوشهر، یک عملیات دقیق و حسابشده با اهداف چندگانه بود. انتخاب اهدافی مانند سامانههای پدافند هوایی، تأسیسات موشکهای کروز ضدکشتی و مراکز نظارت ساحلی، نشان از هدفمند بودن این حملات برای تضعیف تواناییهای نظامی جمهوری اسلامی در منطقه و کاهش تهدیدات علیه کشتیرانی بینالمللی دارد.
با این حال، خودداری از حمله به تأسیسات هستهای یا زیرساختهای حیاتی، نشان از تمایل آمریکا به جلوگیری از گسترش درگیری و تبدیل آن به یک جنگ تمامعیار دارد. سنتکام با این حملات، یک پیام دوگانه ارسال کرده است: از یک سو، هزینهی سنگین اقدامات جمهوری اسلامی در تنگه هرمز را نشان داده و از سوی دیگر، درهای دیپلماسی را به طور کامل نبسته است. با این حال، اصابت پرتابهها به مقرهای نظامی در بوشهر و کشته شدن یک پاسدار، میتواند جمهوری اسلامی را به سمت واکنشی سختتر و گستردهتر سوق دهد؟!
ادعای آسوشیتدپرس درباره پاسخ جمهوری اسلامی به بحرین و کویت
خبرگزاری آسوشیتدپرس با ادعای پاسخ به بحرین و کویت، ابعاد جدیدی از تنشها را مطرح کرده است. اگر این ادعا درست باشد، به معنای گسترش دامنه درگیری به فراتر از مرزهای ایران و تبدیل آن به یک درگیری منطقهای با مشارکت کشورهای عربی حوزه خلیج فارس است. این موضوع، میتواند امنیت انرژی جهانی را به شدت تهدید کند و قیمت نفت را به طور تصاعدی افزایش دهد. با این حال، تاکنون منابع رسمی این ادعا را تأیید یا تکذیب نکردهاند و باید با احتیاط به آن نگاه کرد. در صورت اثبات این ادعا، میتواند به معنای پایان تفاهمنامه اسلامآباد و آغاز یک درگیری طولانیمدت و پرهزینه در منطقه باشد که تمام کشورهای حوزه خلیج فارس را درگیر خواهد کرد.
تأثیر تشدید تنشها بر مذاکرات و تفاهمنامه اسلامآباد
تشدید تنشهای اخیر، تفاهمنامه شکننده اسلامآباد را به شدت به خطر انداخته است. آسوشیتدپرس نیز در گزارش خود تأکید کرده که پیشبینی میشد مراسم تشییع رهبری، زمینهای برای کاهش تنشها و آغاز مذاکرات نهایی باشد، اما حملات اخیر، آینده این گفتوگوها را با ابهام روبرو کرده است. با توجه به اینکه جمهوری اسلامی و آمریکا قرار بود پس از پایان مراسم، مذاکرات درباره بازگشایی کامل تنگه هرمز و محدود شدن برنامه هستهای را آغاز کنند، این حملات میتواند به معنای پایان کامل دیپلماسی و بازگشت به تقابل نظامی باشد. وزارت خارجه جمهوری اسلامی نیز پیشتر آمریکا را به نقض بند ۱۰ یادداشت تفاهم متهم کرده بود و حالا با حملات نظامی، این نقض به سطحی بیسابقه رسیده است.
تحلیل تأثیر تنشها بر بازار انرژی و اقتصاد جهانی
قیمت نفت در پی تحولات جدید خاورمیانه و لغو مجوز فروش نفت ایران توسط آمریکا، بیش از ۲.۵ درصد افزایش یافته است. این افزایش، نشان از نگرانی شدید بازارهای جهانی از اختلال در عرضه انرژی و تشدید تنشها در تنگه هرمز دارد. تنگه هرمز به عنوان یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان، هر روز حدود ۲۰ درصد از مصرف جهانی نفت را عبور میدهد و هرگونه درگیری نظامی در این منطقه، میتواند به یک شوک نفتی بزرگ منجر شود. همچنین، لغو مجوز فروش نفت ایران، صادرات نفت را که در سالهای اخیر عمدتاً به چین انجام میشد، با خطر جدی روبرو کرده است. در صورت ادامه این تنشها، قیمت نفت ممکن است به سطوح بسیار بالاتری افزایش یابد و اقتصاد جهانی را با چالشهای جدی روبرو کند.