آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در تازهترین اظهارات خود، مدعی شد که حملات اخیر اسرائیل و آمریکا برنامه هستهای ایران را بهطور قابلتوجهی مختل کرده و بخش مهمی از تأسیسات، سانتریفیوژها و زیرساختهای مرتبط با این برنامه را نابود کرده است. او در مصاحبه با شبکه نیوزمکس ادعا کرد که در این حملات، ۲۰ نفر از دانشمندان هستهای ایران کشته شدهاند و سپاه پاسداران نیز بخش مهمی از منابع مالی خود را از دست داده است. این اظهارات، در حالی مطرح میشود که مقامات ایران تاکنون به طور رسمی به این ادعاها واکنش نشان ندادهاند.
نتانیاهو با اشاره به هرگونه توافق احتمالی با ایران، تأکید کرد که هر توافقی باید شامل بازرسیهای بدون محدودیت و سازوکارهای گسترده راستیآزمایی باشد تا از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای جلوگیری شود. او گفت: «نمیتوان به ایران اعتماد کرد و باید ۱۰۰ راه برای راستیآزمایی پایبندی به توافق وجود داشته باشد.» نخستوزیر اسرائیل همچنین به انتقاد از مفاد بازرسی در برجام پرداخت و گفت که بازرسیها تنها زمانی مؤثر خواهند بود که ناظران بینالمللی دسترسی نامحدود داشته باشند و هیچگونه محدودیتی برای بازرسی از تأسیسات هستهای ایران وجود نداشته باشد.
نتانیاهو در پاسخ به این سؤال که آیا جمهوری اسلامی پس از مراسم تشییع آیتالله علی خامنهای تغییری کرده است، گفت: «نه، البته که نمیتوانید به آن ها اعتماد کنید.» این اظهارات، نشان از بدبینی عمیق رژیم صهیونیستی نسبت به هرگونه توافق با ایران دارد. او همچنین تأکید کرد که در کنار دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، متعهد به جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای است.
این هماهنگی میان تلآویو و واشینگتن، نشان از یک جبهه متحد علیه برنامه هستهای جمهوری اسلامی دارد. با این حال، نتانیاهو در پایان اظهارات خود گفت که هنوز مشخص نیست که مذاکرات به توافق منجر خواهد شد یا خیر. این جمله، نشان از عدم قطعیت نسبت به آینده مذاکرات و احتمال شکست آن ها دارد. اگر شما هم از دنبالکنندگان تحولات سیاسی و امنیتی منطقه هستید، این گزارش را تا انتها دنبال کنید. ما در ادامه به تحلیل کامل این اظهارات، تأثیر ادعاهای نتانیاهو بر مذاکرات هستهای و واکنش احتمالی ایران پرداختهایم.
ادعاهای نتانیاهو درباره مختل شدن برنامه هستهای ایران
بنیامین نتانیاهو با ادعای «مختل شدن قابلتوجه برنامه هستهای ایران» و کشته شدن ۲۰ دانشمند هستهای، به دنبال چند هدف راهبردی است.
- نخست، جوسازی روانی و رسانهای برای تضعیف روحیه دانشمندان و کارشناسان هستهای ایران؛
- دوم، افزایش فشار بر تیم مذاکرهکننده ایرانی در آستانه هرگونه توافق احتمالی؛
- و سوم، ارائه یک روایت پیروزمندانه به افکار عمومی اسرائیل که نشان دهد حملات نظامی نتیجهبخش بوده است.
با این حال، باید با احتیاط به این ادعاها نگاه کرد، چراکه منابع رسمی ایران تاکنون هیچ تأییدی بر کشته شدن دانشمندان هستهای ارائه نکردهاند. همچنین، سابقه ادعاهای مشابه نتانیاهو درباره برنامه هستهای ایران (مانند پرونده اسناد اتمی در سال ۲۰۱۸) نشان میدهد که او گاهی برای مقاصد سیاسی، اطلاعات را بزرگنمایی یا تحریف کرده است. به نظر میرسد که این ادعاها، بیش از آنکه مبتنی بر اطلاعات دقیق و راستیآزماییشده باشد، یک عملیات روانی برای تأثیرگذاری بر مذاکرات آینده است.
موضع نتانیاهو درباره بازرسیهای بدون محدودیت و راستیآزمایی
تأکید نتانیاهو بر «بازرسیهای بدون محدودیت» و «۱۰۰ راه برای راستیآزمایی»، نشان از یک رویکرد حداکثرگرایانه در مذاکرات دارد. این موضع، فراتر از مفاد برجام (که بازرسیهای پادمانی و راستیآزمایی را با چارچوب مشخصی تعریف کرده بود) است و عملاً به معنای درخواست دسترسی نامحدود به تمام تأسیسات هستهای ایران، حتی تأسیسات نظامی و حساس، میباشد. این درخواست، برای هر کشوری غیرقابلپذیرش است و به عنوان نقض حاکمیت ملی تلقی میشود.
هدف نتانیاهو از این موضع، یا ممانعت از هرگونه توافق با ایران (چون ایران چنین شرطی را نمیپذیرد) یا تغییر کامل قواعد بازی در مذاکرات به نفع اسرائیل است. همچنین، انتقاد او از مفاد برجام در حوزه بازرسیها، نشان میدهد که اسرائیل به دنبال توافقی سختتر و محدودکنندهتر از برجام است که عملاً امکان هرگونه فعالیت هستهای صلحآمیز را از ایران سلب کند. این موضع، با سیاست اعلامی جمهوری اسلامی (پایبندی به معاهده NPT و غنیسازی صلحآمیز) در تضاد کامل است و احتمال دستیابی به توافق را به شدت کاهش میدهد.
بدبینی نتانیاهو نسبت به ایران و تأثیر آن بر مذاکرات
جمله کلیدی نتانیاهو در پاسخ به سوال درباره تغییر رفتار جمهور اسلامی پس از مراسم تشییع رهبری («نه، البته که نمیتوانید به آنها اعتماد کنید.»)، نشان از یک بدبینی راهبردی و بیاعتمادی عمیق نسبت به هرگونه توافق با جمهوری اسلامی دارد. این بدبینی، نه یک موضع تاکتیکی، بلکه یک اصل ایدئولوژیک در سیاست خارجی اسرائیل است که ریشه در نگاه امنیتی این رژیم به جمهوری اسلامی دارد. نتانیاهو با این جمله، عملاً به مذاکرهکنندگان آمریکایی پیام میدهد که هرگونه توافق با ایران، یک اشتباه استراتژیک خواهد بود و اسرائیل آن را نمیپذیرد. این موضع، میتواند به عنوان یک ابزار فشار بر تیم ترامپ برای سختتر کردن شروط توافق با ایرانی ها استفاده شود. همچنین، او با این اظهارات، به دنبال مشروعیتزدایی از هرگونه توافق با ایران در افکار عمومی آمریکا و جهان است و تلاش میکند که این توافق را به عنوان یک «معاملهی ناقص و خطرناک» معرفی کند که نمیتوان به آن اعتماد کرد.
هماهنگی نتانیاهو با ترامپ و تأثیر آن بر معادلات منطقه
تأکید نتانیاهو بر هماهنگی با دونالد ترامپ برای «جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای»، نشان از یک ائتلاف راهبردی میان تلآویو و واشینگتن دارد. این ائتلاف، فراتر از حمایتهای سنتی آمریکا از اسرائیل است و به یک هماهنگی عملیاتی برای اقدام نظامی علیه برنامه هستهای ایران تبدیل شده است. ادعای نتانیاهو مبنی بر اینکه حملات اخیر «با همکاری اسرائیل و آمریکا» انجام شده، نشان از نقش مستقیم اسرائیل در این حملات دارد (که پیشتر برخی منابع از مشارکت جنگندههای اسرائیلی در حملات به چابهار خبر داده بودند). این هماهنگی، معادلات منطقه را به شدت تغییر میدهد و جمهوری اسلامی را در برابر یک جبهه متحد قرار میدهد که از دو سوی (نظامی و دیپلماتیک) به آن فشار وارد میکند. اسرائیل با این هماهنگی، به دنبال استفاده از توان نظامی آمریکا برای پیشبرد اهداف خود در قبال ایرانی هاست، در حالی که ممکن است هزینههای سنگین آن را بر دوش آمریکا و کشورهای منطقه بیندازد.
پیامد اظهارات نتانیاهو بر مذاکرات هستهای و آینده توافق
اظهارات نتانیاهو، میتواند پیامدهای منفی جدی بر روند مذاکرات هستهای داشته باشد:
- نخست، این اظهارات، فضای بیاعتمادی را در مذاکرات تشدید میکند و نظام را به این نتیجه میرساند که حتی با امضای توافق، اسرائیل و آمریکا به دنبال تضعیف آن خواهند بود.
- دوم، این اظهارات به تیم مذاکرهکننده آمریکا ابزاری برای فشار بر جمهوری اسلامی میدهد و آن ها میتوانند از آن به عنوان بهانهای برای درخواست امتیازات بیشتر استفاده کنند.
- سوم، اظهارات نتانیاهو، احتمال دستیابی به توافق را کاهش میدهد؛ چراکه ایران با توجه به این مواضع، ترجیح میدهد که به جای پذیرش شروط سختگیرانه، به مسیر مقاومت هستهای خود ادامه دهد.
- چهارم، این اظهارات، نقش اسرائیل را به عنوان یک بازیگر مؤثر در تعیین سرنوشت مذاکرات تثبیت میکند و جمهوری اسلامی را در موقعیتی قرار میدهد که حتی با توافق با آمریکا، همچنان با تهدید اسرائیل روبرو خواهد بود. در نهایت، این اظهارات مسیر مذاکرات را به سمت بنبست سوق میدهد و احتمال دستیابی به یک توافق پایدار و جامع را به حداقل میرساند.