آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
امداد امروز، منطقه جنوب ایران شاهد یکی از سنگینترین حملات نظامی تاریخ خود بود. ارتش ایالات متحده با صدور بیانیهای رسمی، حملات گستردهای را علیه اهداف نظامی و زیرساختی در شهرهای چابهار، بندرعباس، بوشهر، سیریک، کنارک و جزیره بوموسی آغاز کرد و صدای انفجارهای مهیب در این مناطق، سکوت شب را شکست. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، که در ترکیه به سر میبرد، با لحنی تند، تفاهمنامه با ایران را «پایانیافته» اعلام کرد و مسئولان جمهوری اسلامی را «پست، شرور و خشن» توصیف کرد. او تأکید کرد که اگر ایران به سلاح هستهای دست مییافت، از آن استفاده میکرد و به همین دلیل، آمریکا اجازه نخواهد داد این اتفاق رخ دهد.
شب گذشته، منابع خبری از آغاز حملات شدیدتر نسبت به روزهای گذشته خبر دادند. خبرگزاری آکسیوس به نقل از مقامات آمریکایی اعلام کرد که این حملات، گستردهترین عملیات نظامی علیه ایران در سالهای اخیر خواهد بود. همچنین کاننیوز اسرائیل از بازگشت سوخترسانهای آمریکایی به خاورمیانه و هماهنگی ترامپ و نتانیاهو برای حمله به ایران خبر داد. خبرگزاری مهر از شنیده شدن صدای انفجار در بندرعباس، سیریک، چابهار و کنارک گزارش داد و تأکید کرد که پدافند هوایی بندرعباس برای مقابله با اهداف متخاصم فعال شده است. همچنین برق بخشی از چابهار در پی حملات قطع شد که مدیرعامل شرکت توزیع برق سیستان و بلوچستان از قطع سه خط برق و بازگشت دو خط به مدار خبر داد.
بر اساس گزارشهای اولیه، پایگاه امام علی ندسا در چابهار، اسکله شهید بهشتی و اسکله کلانتری، برج کنترل ترافیک دریایی و بیمارستان امام علی چابهار مورد اصابت ترکشهای حملات قرار گرفتهاند. تاکنون آمار دقیق تلفات انسانی اعلام نشده است. سازمان پخش اسرائیل اعلام کرد که ارتش اسرائیل در حالت آمادهباش صد در صدی قرار دارد و آماده درگیری با ایران است. همچنین الجزیره به نقل از خبرگزاری رسمی اسرائیل گزارش داد که ایالات متحده از قبل، قصد خود را برای حمله به مواضع جمهوری اسلامی در خاک ایران به اسرائیل اطلاع داده است. یک مقام نظامی ایران تأکید کرد که تمامی پایگاههایی که منشاء حملات امشب بودهاند یا از این حملات پشتیبانی کردهاند، بدون استثناء با آتش سنگین موشکی و پهپادی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی مورد هدف قرار خواهند گرفت. قیمت نفت در پی این حملات، به بیش از ۸۰ دلار در هر بشکه افزایش یافت و نگرانیها از اختلال در عرضه انرژی جهانی را تشدید کرد.
ابعاد نظامی حملات شبانه آمریکا به جمهوری اسلامی در خاک ایران
حملات شبانه آمریکا به مناطق جنوبی ایران، یکی از گستردهترین عملیات نظامی علیه ایران در سالهای اخیر محسوب میشود. انتخاب اهدافی مانند پایگاه امام علی ندسا در چابهار، اسکله شهید بهشتی، برج کنترل ترافیک دریایی و تأسیسات بندری، نشان از هدفمندی این حملات برای تضعیف تواناییهای نظامی و دریایی ایران در دریای عمان و خلیج فارس دارد. بمباران همزمان چندین شهر از چابهار تا بوشهر و بوموسی، نشان از یک عملیات هماهنگ و گسترده با مشارکت جنگندههای آمریکایی و احتمالاً سوخترسانهای هوایی مستقر در امارات و اسرائیل دارد. این حملات، نه تنها زیرساختهای نظامی، بلکه تأسیسات غیرنظامی مانند بیمارستان امام علی چابهار را نیز تحت تأثیر قرار داده که میتواند به عنوان یک اقدام غیرانسانی و نقض حقوق بینالملل تلقی شود. با این حال، تاکنون آمار دقیق تلفات انسانی اعلام نشده و ایران احتمالاً با یک واکنش همهجانبه، پاسخ این حملات را خواهد داد.
اظهارات ترامپ و پایان رسمی تفاهمنامه اسلامآباد
دونالد ترامپ با اعلام پایان تفاهمنامه و توصیف توهینآمیز مسئولان جمهوری اسلامی، عملاً هرگونه امکان مذاکره را به حاشیه رانده و سیاست «فشار حداکثری» را با زبانی تندتر و خصمانهتر بازتعریف کرده است. او با ادعای شناسایی مکانهای مدفون شدن مواد هستهای ایران در زیر کوهها، تلاش کرد تا پیام روشنی به تهران ارسال کند که آمریکا از برنامه هستهای ایران با خبر است و اجازه پیشرفت در این حوزه را نخواهد داد. همچنین، جمله او مبنی بر اینکه «اگر ایران سلاح هستهای داشت، از آن استفاده میکرد»، نشان از یک نگاه امنیتی–تهدیدمحور دارد که میتواند به عنوان بهانهای برای تشدید حملات نظامی استفاده شود. با این حال، ترامپ درب را برای ادامه مذاکرات توسط تیم ویتکاف باز گذاشته که نشان از حفظ یک راه دیپلماتیک برای روزهای آینده دارد، اما لحن کلی او، امیدی به بازگشت به مذاکرات سازنده باقی نمیگذارد.
واکنش ایران و آمادهباش نیروهای مسلح
بیانیه یک مقام نظامی ایران مبنی بر هدفگیری تمامی پایگاههایی که منشاء حملات بودهاند یا از آنها پشتیبانی کردهاند، یک هشدار جدی و بیسابقه است. این بیانیه، نشان از عزم جدی ایران برای پاسخ نظامی به هرگونه تعرض دارد و میتواند به معنای حمله موشکی و پهپادی به پایگاههای آمریکا در منطقه (مانند پایگاههای در بحرین، قطر، امارات یا حتی اسرائیل) باشد. همچنین، فعال شدن پدافند هوایی بندرعباس و سایر مناطق جنوبی، نشان از آمادگی ایران برای مقابله با حملات هوایی دارد. ایران به وضوح نشان داده که در برابر هرگونه تجاوز، پاسخ قاطع و متقارن خواهد داد و این موضوع میتواند منطقه را در آستانه یک جنگ گسترده قرار دهد.
تأثیر حملات بر بازار انرژی و اقتصاد جهانی
افزایش قیمت نفت به ۸۰ دلار در پی حملات آمریکا، نشان از نگرانی شدید بازارهای جهانی از اختلال در عرضه انرژی دارد. تنگه هرمز و خلیج فارس به عنوان دو شاهرگ حیاتی انرژی جهان، هرگونه درگیری نظامی در این مناطق، میتواند قیمت نفت را به سطوح بسیار بالاتری برساند. همچنین، ایران به عنوان یکی از تولیدکنندگان بزرگ نفت و گاز، هرگونه اختلال در تولید و صادرات آن، میتواند اقتصاد جهان را با چالشهای جدی مواجه کند. در کنار آن، قطعی برق در چابهار و خسارت به زیرساختهای بندری، میتواند به اختلال در فعالیتهای تجاری و صادرات غیرنفتی ایران نیز منجر شود.
سناریوهای محتمل در روزهای آینده
با توجه به تشدید تنشها و اظهارات تند مقامات آمریکایی و واکنش تند ایران، چند سناریو محتمل است:
-
سناریوی اول (ادامه تنش محدود)
هر دو طرف به حملات محدود و هدفمند ادامه میدهند، اما از درگیری تمامعیار پرهیز میکنند. ایران ممکن است از طریق نیابتیهای خود (مانند حزبالله، انصارالله یا گروههای عراقی) به اهداف آمریکایی و متحدانش حمله کند.
-
سناریوی دوم (گسترش درگیری به کل منطقه)
در صورت پاسخ همهجانبه ایران (مانند بستن تنگه هرمز، حملات موشکی به پایگاههای آمریکا یا حملات سایبری)، ممکن است شاهد یک درگیری گسترده منطقهای با مشارکت اسرائیل و کشورهای عربی باشیم که میتواند اقتصاد جهانی را با شوک نفتی بیسابقهای مواجه کند.
-
سناریوی سوم (بازگشت به دیپلماسی)
هرچند بعید به نظر میرسد، اما ممکن است پس از چند روز تنش، با میانجیگری یک کشور ثالث، دو طرف به میز مذاکره بازگردند، اما این بار با شروط سختگیرانهتر از سوی هر دو طرف.
با توجه به لحن تند ترامپ و حملات گسترده، سناریوی دوم (گسترش درگیری) محتملترین گزینه به نظر میرسد، اما هرگونه اشتباه محاسباتی از سوی هر دو طرف، میتواند منطقه را به سمت یک جنگ تمامعیار سوق دهد.