آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
با نزدیک شدن به لحظات پایانی جام جهانی ۲۰۲۶، یکی از حساسترین تصمیمات فیفا، یعنی معرفی داوران دیدارهای نهایی، سرانجام اعلام شد. بر اساس بیانیهی رسمی فدراسیون جهانی فوتبال، اسلاوکو وینچیچ از اسلوونی، سوت دیدار فینال بین آرژانتین و اسپانیا را به صدا درخواهد آورد و ژسوس والنزوئلا از ونزوئلا نیز قضاوت مسابقهی ردهبندی فرانسه و انگلیس را بر عهده خواهد گرفت. اما نکتهای که توجه بسیاری را به خود جلب کرده، غیبت علیرضا فغانی، داور سرشناس ایرانی، در هر دو دیدار نهایی است. فغانی که یکی از باتجربهترین و شناختهشدهترین داوران آسیا و جهان محسوب میشود و در جام جهانی ۲۰۲۲ نیز قضاوت داشت، این بار در جمع داوران نهایی حضور ندارد. این موضوع باعث شد تا موجی از واکنشها در فضای مجازی و میان کارشناسان داوری شکل بگیرد. بسیاری معتقد بودند که با توجه به عملکرد قابلقبول فغانی در این دوره از مسابقات، شانس حضور او در یکی از دیدارهای حساس پایانی وجود دارد، اما فیفا تصمیم دیگری گرفته است.
اسلاوکو وینچیچ که یکی از باتجربهترین داوران اروپایی است، در طول جام جهانی ۲۰۲۶ عملکرد بسیار خوبی داشته و با قضاوت در بازیهای حساس مرحلهی حذفی، نشان داده که از اعتماد فیفا برخوردار است . او که پیشتر نیز سابقهی قضاوت در دیدارهای مهم لیگ قهرمانان اروپا را دارد، حالا در بزرگترین صحنهی فوتبال جهان، یعنی فینال جام جهانی، وظیفهی خطیر قضاوت را بر عهده خواهد گرفت. از سوی دیگر، انتخاب ژسوس والنزوئلا برای دیدار ردهبندی، نشان از توجه فیفا به داوران آمریکای جنوبی و بهویژه کشور ونزوئلا دارد. والنزوئلا که یکی از داوران جوان اما مستعد این قاره محسوب میشود، فرصت بزرگی پیدا کرده تا در یک مسابقهی حساس بین دو تیم قدرتمند اروپایی، تجربهی خود را افزایش دهد و نام خود را در تاریخ داوری جام جهانی ثبت کند.
اما غیبت فغانی، بیش از هر چیز، پرسشهایی را دربارهی معیارهای فیفا برای انتخاب داوران فینال مطرح میکند. آیا عملکرد فنی فغانی در این دوره، به اندازهی کافی برای قضاوت در فینال قانعکننده نبود؟ یا اینکه فاکتورهای دیگری مانند سیاستهای منطقهای و سهمیهبندی قارهها در انتخاب داوران نهایی، در این تصمیم نقش داشته است؟ پرسشهایی که بیپاسخ ماند. با این حال، نمیتوان از عملکرد قابلقبول فغانی در این جام چشمپوشی کرد. او که به عنوان یکی از داوران باتجربهی آسیا شناخته میشود، در دیدارهای مرحلهی گروهی و حذفی، قضاوتهای نسبتاً خوبی داشت و توانست از پس بازیهای حساس برآید. برخی کارشناسان معتقدند که او میتوانست یکی از گزینههای اصلی برای قضاوت در دیدار ردهبندی باشد، اما فیفا به سراغ گزینههای دیگری رفته است.
حالا باید دید که وینچیچ و والنزوئلا، چگونه از پس این مسئولیت بزرگ برمیآیند. فینال جام جهانی، یکی از پرتنشترین و حساسترین مسابقات دنیای فوتبال است و هرگونه اشتباه داوری، میتواند سرنوشت یک تیم و حتی یک نسل را تغییر دهد. انتظار میرود که هر دو داور، با تجربه و خونسردی کامل، این دو دیدار حساس را مدیریت کنند و در نهایت، علیرضا فغانی با وجود اینکه در فینال و ردهبندی حضور ندارد، اما کارنامهی درخشان او در عرصهی داوری بینالمللی، همچنان یکی از افتخارات بزرگ داوری ایران و آسیا محسوب میشود و بدون شک، در جامهای جهانی آینده نیز شاهد حضور او در صحنههای بزرگ خواهیم بود.
بررسی کارنامه و عملکرد اسلاوکو وینچیچ، داور فینال
اسلاوکو وینچیچ که متولد ۱۹۷۹ در اسلوونی است، یکی از باتجربهترین و شناختهشدهترین داوران اروپا محسوب میشود. او از سال ۲۰۱۰ در لیست داوران بینالمللی فیفا قرار دارد و طی این سالها، قضاوت در مسابقات معتبری مانند لیگ قهرمانان اروپا، لیگ اروپا و همچنین جام جهانی را در کارنامهی خود دارد. وینچیچ به مدیریت بازی و کنترل بازیکنان شهرت دارد و معمولاً با برخوردی قاطع اما منعطف، مانع از جنجالهای سنگین در زمین میشود. همین ویژگیها، او را به گزینهای ایدهآل برای قضاوت در دیدارهای حساس و پرتنش تبدیل کرده است. در جام جهانی ۲۰۲۶، وینچیچ چندین بازی مهم را قضاوت کرده است که از جملهی آنها میتوان به دیدارهای مرحلهی گروهی و یکچهارم نهایی اشاره کرد. عملکرد او در این مسابقات، به گونهای بوده که فیفا با اطمینان خاطر، سوت فینال را به او سپرده است. نقطهی قوت اصلی وینچیچ، دقت در تشخیص صحنههای مشکوک در محوطهی جریمه و تصمیمگیری بهموقع در لحظات کلیدی است. او با بهرهگیری از تجربهی بالای خود، میتواند در یک بازی پربرخورد، آرامش خود را حفظ کرده و اجازه ندهد که بازی از کنترل خارج شود.
با این حال، برخی منتقدان معتقدند که وینچیچ گاهی در برخورد با بازیکنان بزرگ و پرحاشیه، بیش از حد محتاطانه رفتار میکند و این موضوع میتواند در فینال، که حضور ستارگانی مثل مسی و پدری را شاهد خواهیم بود، به چالشی برای او تبدیل شود. اما با توجه به تجربهی او در قضاوت بازیهای بزرگ اروپایی، انتظار میرود که با آمادگی کامل وارد این مسابقه شود و یکی از بهترین اجراهای داوری در تاریخ فینالهای جام جهانی را به نمایش بگذارد.
ژسوس والنزوئلا؛ انتخاب شگفتانگیز فیفا برای ردهبندی
ژسوس والنزوئلا، داور ۳۷ سالهی ونزوئلایی، ممکن است برای بسیاری از هواداران فوتبال یک چهرهی ناشناخته باشد، اما فیفا با اعتماد به این داور آمریکای جنوبی، او را به عنوان داور دیدار ردهبندی جام جهانی انتخاب کرده است. والنزوئلا که از سال ۲۰۱۷ به جمع داوران بینالمللی فیفا پیوسته، در مسابقات معتبر آمریکای جنوبی مانند کوپا آمریکا و لیگ برزیل قضاوت کرده است. او با وجود سن کم، تواناییهای بالایی در کنترل بازی و تصمیمگیری در لحظات دشوار دارد.
این انتخاب، یک فرصت بزرگ برای والنزوئلا محسوب میشود تا در یک بازی حساس بین دو تیم اروپایی، تواناییهای خود را به رخ جهانیان بکشد. مسابقهی ردهبندی، هرچند وزن فینال را ندارد، اما به دلیل حضور ستارگانی مانند کیلیان امباپه، هری کین و جود بلینگام، از حساسیت بالایی برخوردار است و هرگونه اشتباه داوری، میتواند جنجالآفرین باشد. بنابراین، والنزوئلا باید با تمرکز بالا و مدیریت عالی، این بازی را به پایان برساند. برخی کارشناسان معتقدند که انتخاب یک داور از ونزوئلا برای دیدار ردهبندی، میتواند نشاندهندهی سیاست فیفا برای توزیع جغرافیایی داوران در مراحل پایانی جام جهانی باشد. با توجه به اینکه داور فینال از اروپا و داور ردهبندی از آمریکای جنوبی انتخاب شده، این نظریه تقویت میشود. با این حال، عملکرد والنزوئلا در این مسابقه، میتواند آیندهی شغلی او را در سطح بینالمللی به شدت تحت تأثیر قرار دهد.
غیبت علیرضا فغانی؛ حذفی که سؤالبرانگیز شد
غیبت علیرضا فغانی در میان داوران فینال و ردهبندی جام جهانی ۲۰۲۶، برای بسیاری از هواداران و کارشناسان ایرانی و حتی غیرایرانی، یک شگفتی بزرگ بود. فغانی که به عنوان یکی از بهترین داوران آسیا و یکی از باتجربهترین داوران حال حاضر جهان شناخته میشود، در جامهای جهانی ۲۰۱۴، ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲ حضور داشته و در جام جهانی ۲۰۲۶ نیز عملکرد نسبتاً خوبی ارائه کرده است. او در دیدارهای حساس مرحلهی گروهی و یکهشتم نهایی قضاوت کرده و با مدیریت بازیهای پرتنش، توانایی خود را به اثبات رسانده بود.
یکی از مهمترین دلایلی که میتوانست شانس فغانی را برای حضور در یکی از دو دیدار نهایی افزایش دهد، رکوردشکنی او در تعداد بازیهای قضاوتشده در تاریخ جام جهانی بود . فغانی با قضاوت در شانزدهمین بازی خود، رکورد ویکتور کاسای مجارستانی را شکست و به تنها داور آسیایی و یکی از چند داور تاریخ تبدیل شد که ۱۶ بازی در جام جهانی را قضاوت کرده است . با این حال، فیفا ترجیح داد که به جای افتخار به این رکوردشکنی، از داوران دیگر برای دیدارهای پایانی استفاده کند که این تصمیم، واکنشهای زیادی را به همراه داشته است. برخی تحلیلگران معتقدند که عوامل غیرفنی مانند سیاستهای منطقهای، محدودیتهای سهمیهبندی داوران بر اساس قارهها و همچنین نگاه ویژهی فیفا به جوانگرایی در تیم داوری، در این تصمیم نقش داشته است. با این حال، خود فغانی نیز در مصاحبهای کوتاه، با پذیرش این تصمیم، بر حمایت خود از تیم داوری فینال تأکید کرده و گفته است که برای هر داوری بهترین ها را آرزو میکند. این واکنش حرفهای، نشان از اخلاق بالای این داور ایرانی دارد.
معیارهای فیفا برای انتخاب داوران نهایی
فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) هر چهار سال یکبار، با حساسیت بالایی، داوران دیدارهای نهایی جام جهانی را انتخاب میکند. این انتخاب، نه تنها بر اساس عملکرد فنی داوران در طول مسابقات، بلکه با در نظر گرفتن فاکتورهای متعددی از جمله تجربه، آمادگی جسمانی، توانایی مدیریت بازیهای بزرگ و حتی سوابق قضاوت در مسابقات بینالمللی است. فیفا معمولاً داورانی را برای فینال انتخاب میکند که در طول جام، عملکردی بینقص و بدون حاشیه داشته باشند و در عین حال، از شخصیت و صلابت لازم برای کنترل بازیهای پرتنش برخوردار باشند.
با این حال، در سالهای اخیر، فیفا به سمت جوانگرایی در تیم داوری گرایش پیدا کرده است. به عنوان مثال، در جام جهانی ۲۰۲۲، که سیمون مارسینیاک از لهستان به عنوان داور فینال انتخاب شد، او ۴۱ سال داشت. وینچیچ نیز در آستانهی ۴۶ سالگی قرار دارد و هنوز به عنوان یک داور جوانتر نسبت به برخی همتایان خود محسوب میشود. این گرایش، احتمالاً یکی از دلایلی بوده که فغانی (۴۶ ساله) را از جمع داوران نهایی دور نگه داشته است؛ هرچند که او از نظر تجربه، یکی از بهترینها بود. عامل دیگر، توزیع جغرافیایی داوران در مراحل پایانی است. فیفا معمولاً تلاش میکند که داوران نهایی از قارههای مختلف باشند تا نشان دهد که داوری در سطح جهانی، یک مسئولیت همگانی است. انتخاب داور فینال از اروپا (وینچیچ) و داور ردهبندی از آمریکای جنوبی (والنزوئلا)، در حالی که داوران آسیایی و آفریقایی در مراحل قبلی به خوبی درخشیدند، نشان از یک رویکرد متوازن اما نه کاملاً عادلانه دارد. شاید اگر جام جهانی در قارهی دیگری برگزار میشد، شانس فغانی برای حضور در فینال بیشتر بود.
تأثیر انتخاب داوران بر روند مسابقات و حساسیتهای داوری
داوران نقش کلیدی در شکلگیری روند یک مسابقهی بزرگ دارند و انتخاب یک داور باتجربه یا کمتجربه، میتواند تأثیر مستقیمی بر کیفیت بازی و نتیجهی آن داشته باشد. وینچیچ با سابقهی قضاوت در دیدارهای حساس لیگ قهرمانان اروپا، نشان داده که توانایی تحمل فشار را دارد و میتواند در یک فینال، آرامش خود را حفظ کند . با این حال، فینال جام جهانی، سطحی از تنش و حساسیت را دارد که با هیچ مسابقهی دیگری قابل مقایسه نیست و حتی باتجربهترین داوران نیز ممکن است تحت تأثیر آن قرار بگیرند. نکتهی دیگر، تأثیر انتخاب والنزوئلا بر دیدار ردهبندی است. این داور جوان، ممکن است با توجه به کمتجربهتر بودنش در مقایسه با وینچیچ، تحت فشار بیشتری قرار بگیرد و این موضوع میتواند بر روی تصمیمات او در صحنههای حساس تأثیر بگذارد. با این حال، فیفا با انتخاب او، به دنبال ایجاد فرصتی برای رشد و پرورش داوران جوان است و احتمالاً او را با دقت و تحت نظر گرفتن، برای آیندهی داوری جهان آماده میکند.
در نهایت، از نظر فنی، داوران هر دو مسابقه باید با دقت بالایی، قوانین بازی را اجرا کنند و از هرگونه اشتباه که میتواند منجر به جنجال و اعتراض شود، پرهیز کنند. خطاهای پنالتی، اعلام آفسایدهای میلیمتری و همچنین اخراجهای احتمالی، میتوانند لحظات سرنوشتسازی در این دو دیدار باشند. بنابراین، انتخاب داوران با تجربه و خونسرد، یکی از مهمترین تصمیمات فیفا در آستانهی آخرین بازیهای جام جهانی است تا اطمینان حاصل کند که عدالت، به بهترین شکل ممکن در زمین مسابقه برقرار شود.