آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
این روزها که دسترسی به اینترنت آزاد برای بسیاری از کاربران به یک چالش روزمره تبدیل شده، کلاهبرداران با استفاده از این نیاز حیاتی، دست به یک شکار گسترده در فضای مجازی زدهاند. روش جدید و هوشمندانهی آنها، سوءاستفاده از اعتماد کاربران به کانالهای معتبر تلگرامی است. آنها با پشت کردن به برچسب «AD» در پایین برخی پستها، خود را به عنوان یک ارائهدهندهی معتبر خدمات فیلترشکن جا میزنند و کاربران را به دام خود میاندازند. اما واقعیت این است که این تبليغات، هیچ ارتباطی با ادمین کانال ندارند و یک تلهی تمامعیار برای کلاهبرداری هستند. نکتهی بسیار مهم و حیاتی این است که این تبلیغات با برچسب AD، پست رسمی کانال نیستند و بدون اطلاع، آگاهی و دخالت ادمینها و صاحبان کانالها نمایش داده میشوند. تلگرام با ارائهی پلتفرم تبلیغاتی خود، به تبلیغدهندگان این امکان را میدهد که پیامهای اسپانسری خود را در کانالهای عمومی بزرگ به نمایش بگذارند. اما این نمایش، به هیچ وجه به معنای تأیید یا توصیهی ادمین کانال از آن محصول یا خدمات نیست. این یک شفافسازی مهم است که بسیاری از کاربران از آن بیخبرند.
کلاهبرداران با آگاهی از این سازوکار، با وعدههای فریبندهای مانند «VPN تضمینی»، «کانفیگ نامحدود»، «اینترنت بدون قطعی» و «فعالسازی فوری»، کاربران را به پرداخت پول، نصب فایلهای ناشناس، یا ورود به رباتهای مشکوک ترغیب میکنند. این وعدهها، در شرایطی که کاربران به شدت به دنبال راهی برای عبور از فیلترینگ هستند، بسیار وسوسهانگیز به نظر میرسند و بسیاری را به دام میاندازند. خطر اصلی این تبلیغات، فراتر از یک کلاهبرداری مالی ساده است. ممکن است کاربر پس از پرداخت پول، هیچ سرویسی دریافت نکند، یا به یک کانفیگ بیکیفیت و ازکارافتاده برسد که نه تنها کارایی ندارد، بلکه اطلاعات شخصی او را نیز در معرض خطر قرار میدهد. برخی از این تبلیغات، کاربران را به سمت رباتهای جمعآوری اطلاعات هدایت میکنند که با ترفندهای مختلف، رمز عبور، اطلاعات بانکی و سایر دادههای حساس کاربران را سرقت میکنند. حتی ممکن است با نصب یک فایل آلوده، گوشی کاربر به یک باتنت متصل شود و بدون اطلاع او، مورد سوءاستفاده قرار گیرد.
دریافتکنندگان این تبلیغات، اغلب کاربران عادی و کمتجربهای هستند که به دلیل نیاز مبرم به دسترسی به اینترنت، بدون بررسی دقیق، فریب این وعدههای دروغین را میخورند. این کلاهبرداران، با استفاده از تکنیکهای روانشناسی، حس اضطرار و نیاز را در کاربران برانگیخته و آنها را به تصمیمگیری عجولانه وادار میکنند. این روش، یکی از رایجترین روشهای کلاهبرداری در فضای مجازی است که متأسفانه هر روز قربانیان جدیدی پیدا میکند. تلگرام به عنوان پلتفرم میزبان این تبلیغات، در توضیحات رسمی خود اعلام کرده است که تبلیغات رسمی، بخشی از سازوکار تبلیغاتی خود تلگرام است و تبلیغدهندگان میتوانند کانالهای مشخصی را برای نمایش تبلیغ انتخاب کنند. با این حال، این پلتفرم هیچ مسئولیتی در قبال محتوای این تبلیغات و کلاهبرداریهای احتمالی ندارد. بنابراین، مسئولیت تشخیص و پرهیز از این تلهها، به طور کامل بر عهدهی خود کاربران است.
کاربران باید بدانند که دیدن یک تبلیغ فیلترشکن یا ویپیان در یک کانال تلگرامی، حتی اگر آن کانال معتبر باشد، به هیچ وجه دلیل بر اعتماد نیست. این تبلیغات، یک ابزار بازاریابی هستند و هیچ تضمینی برای کیفیت یا امنیت خدمات ارائهشده وجود ندارد. هرگونه اعتماد به این تبلیغات، میتواند عواقب مالی و امنیتی جبرانناپذیری را برای کاربران به همراه داشته باشد. بنابراین، تنها راه مصون ماندن از این کلاهبرداریها، آگاهی و هوشیاری است. کاربران باید قبل از هرگونه پرداخت یا نصب، منبع را به دقت بررسی کنند، از نصب فایلهای ناشناس خودداری کنند، به فروشندههای بینامونشان اعتماد نکنند و هرگز اطلاعات شخصی، رمز عبور یا دسترسی به حسابهای خود را در اختیار رباتها و لینکهای تبلیغاتی قرار ندهند. این نکات ساده اما حیاتی، میتوانند از افتادن در دام کلاهبرداران جلوگیری کنند.
تحلیل سازوکار تبلیغات در تلگرام و تفاوت آن با پستهای معمولی
برخلاف تصور بسیاری از کاربران، تبلیغات با برچسب «AD» در تلگرام، محتوایی جداگانه و مستقل از پستهای اصلی کانال هستند. این تبلیغات از طریق پلتفرم رسمی تلگرام (Telegram Ads) و به صورت هدفمند در کانالهای عمومی بزرگ نمایش داده میشوند. ادمینها هیچ نقشی در انتخاب یا تأیید این تبلیغات ندارند و تنها کاربرانی که کانال را دنبال میکنند، آنها را مشاهده میکنند. این تفاوت اساسی، همان نقطهی کوری است که کلاهبرداران از آن سوءاستفاده میکنند و با ایجاد این توهم که ادمین کانال تبلیغ را تأیید کرده، اعتماد کاربران را جلب میکنند.
روشهای فنی و روانشناختی کلاهبرداران در این تبلیغات
کلاهبرداران از ترکیبی از روشهای فنی و روانشناختی برای فریب کاربران استفاده میکنند. از نظر روانشناختی، آنها با ایجاد حس اضطرار (مثلاً "فعالسازی فوری") و استفاده از کلمات کلیدی مانند "تضمینی" و "نامحدود"، نیاز کاربران به دسترسی سریع و مطمئن را هدف قرار میدهند. از نظر فنی، آنها با لینکهای کوتاه شده، رباتهای تلگرامی و فایلهای ناشناس، کاربران را به صفحات جعلی یا سامانههای جمعآوری اطلاعات هدایت میکنند. هدف نهایی، یا دریافت پول بدون ارائهی خدمات، یا سرقت اطلاعات شخصی و بانکی کاربران است.
خطرات و تهدیدات امنیتی ناشی از نصب فایلهای ناشناس
یکی از خطرناکترین ترفندهای این تبلیغات، ترغیب کاربران به نصب فایلهای ناشناس (معمولاً با پسوند APK یا فایلهای کانفیگ) است. این فایلها میتوانند حاوی بدافزار، جاسوسافزار یا تروجان باشند که پس از نصب، اطلاعات شخصی، رمزهای عبور، پیامها و حتی دسترسی به دوربین و میکروفون گوشی کاربر را به سرقت ببرند. همچنین، این بدافزارها میتوانند گوشی کاربر را به یک باتنت متصل کنند و از آن برای حملات سایبری گستردهتر استفاده شود. این تهدیدات، بسیار جدیتر از یک کلاهبرداری مالی ساده هستند و میتوانند آسیبهای جبرانناپذیری به همراه داشته باشند.
نقش کاربران در تشخیص و پرهیز از این کلاهبرداریها
با وجود پیچیدگیهای فنی این کلاهبرداریها، کاربران با رعایت چند نکته ساده میتوانند از آنها در امان بمانند. اولین و مهمترین قدم، آگاهی از این است که برچسب «AD» به معنای تبلیغ است و نه تأیید. کاربران باید قبل از هرگونه پرداخت یا نصب، نام فروشنده را به دقت بررسی کنند، به دنبال نظرات و بازخوردهای دیگر کاربران در مورد آن سرویس بگردند و از نصب فایلهای ناشناس خودداری کنند. همچنین، هرگز نباید اطلاعات شخصی، کدهای ورود یا رمزهای عبور خود را در اختیار رباتها یا لینکهای تبلیغاتی قرار دهند.
مسئولیت پلتفرمها و راهکارهای مقابله با این تهدید
اگرچه مسئولیت اصلی بر عهدهی کاربران است، اما پلتفرمهایی مانند تلگرام نیز مسئولیت دارند که با اعمال محدودیتهای بیشتر بر تبلیغات و بررسی دقیقتر تبلیغدهندگان، از سوءاستفادههای احتمالی جلوگیری کنند. همچنین، ایجاد مکانیزمهایی برای گزارش تبلیغات مشکوک و هشدار به کاربران در مورد اینگونه کلاهبرداریها، میتواند به کاهش این تهدیدات کمک کند. در نهایت، همکاری نهادهای نظارتی و امنیتی با پلتفرمهای پیامرسان، برای شناسایی و برخورد با کلاهبرداران، یک ضرورت اجتنابناپذیر است.