​هزینه حمل دارو از ۳ هزار دلار به ۳۰ هزار دلار رسید؛ بحران دارویی در راه است؟

آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:

صنعت داروسازی ایران، این روزها با یکی از سخت‌ترین و بحرانی‌ترین دوران خود روبرو است. رئیس سازمان غذا و دارو با اعلام خبری نگران‌کننده، از افزایش دو برابری قیمت دو سوم داروها در سال جاری خبر داده است. این افزایش قیمت، در حالی رخ داده که هزینه حمل دارو از مسیر دریایی، از ۳ هزار دلار به ۳۰ هزار دلار از طریق هوایی افزایش یافته است. این افزایش هزینه‌ها، زنگ خطری جدی برای سیستم بهداشت و درمان کشور به صدا درآورده است. محاصره دریایی و قطع مسیرهای آبی، یکی از مهم‌ترین عواملی است که به این بحران دامن زده است. با بسته شدن مسیرهای دریایی، واردات دارو و مواد اولیه دارویی به شدت کاهش یافته و هزینه‌های حمل و نقل به صورت تصاعدی افزایش یافته است. این موضوع، نه تنها بر قیمت داروها، بلکه بر دسترسی بیماران به داروهای ضروری نیز تأثیر گذاشته است.

رئیس سازمان غذا و دارو، با اشاره به اینکه در سال جاری دو سوم داروها در دو مرحله گران شده‌اند، نسبت به ادامه این روند هشدار داده است. او تأکید کرده است که اگر این روند ادامه یابد، ممکن است بسیاری از بیماران نتوانند داروهای مورد نیاز خود را تهیه کنند. این موضوع، به ویژه برای بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن و صعب‌العلاج، یک تهدید جدی محسوب می‌شود.

افزایش هزینه‌های حمل دارو، تنها یکی از عوامل گرانی داروها است. افزایش قیمت مواد اولیه، نوسانات ارزی و تحریم‌های بین‌المللی، از دیگر عواملی هستند که به افزایش قیمت داروها دامن زده‌اند. این عوامل، دست به دست هم داده‌اند تا صنعت داروسازی ایران را با یک بحران بی‌سابقه مواجه کنند. با توجه به اینکه بخش قابل توجهی از داروهای مصرفی کشور، به واردات وابسته است، هرگونه اختلال در زنجیره تأمین، می‌تواند به کمبود دارو و افزایش قیمت‌ها منجر شود.

این موضوع، به ویژه در شرایطی که کشور با تحریم‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی مواجه است، بسیار حائز اهمیت است. با توجه به این بحران، ضرورت دارد که دولت و نهادهای مسئول، با اتخاذ تدابیر فوری و هماهنگ، از تشدید این بحران جلوگیری کنند. این تدابیر، می‌تواند شامل تأمین ارز مورد نیاز برای واردات دارو، حمایت از تولیدکنندگان داخلی و ایجاد زیرساخت‌های جایگزین برای حمل و نقل دارو باشد. در غیر این صورت، ممکن است شاهد یک فاجعه انسانی در حوزه سلامت باشیم.

علت‌شناسی افزایش هزینه حمل دارو

افزایش ۱۰ برابری هزینه حمل دارو از ۳ هزار دلار به ۳۰ هزار دلار، ناشی از عوامل متعددی است که مهم‌ترین آنها، محاصره دریایی و قطع مسیرهای آبی است. با بسته شدن مسیرهای دریایی، واردات دارو و مواد اولیه دارویی به شدت کاهش یافته و شرکت‌های دارویی ناچار به استفاده از مسیرهای هوایی با هزینه‌های بسیار بالاتر شده‌اند. این افزایش هزینه، به طور مستقیم بر قیمت نهایی داروها تأثیر می‌گذارد. علاوه بر محاصره دریایی، افزایش قیمت سوخت و نوسانات ارزی نیز بر هزینه حمل دارو تأثیر گذاشته است.

با افزایش قیمت سوخت، هزینه حمل و نقل هوایی نیز افزایش یافته است. همچنین، نوسانات ارزی باعث شده است که هزینه واردات دارو و مواد اولیه به طور قابل توجهی افزایش یابد. این عوامل، دست به دست هم داده‌اند تا هزینه حمل دارو به رکورد بی‌سابقه‌ای برسد. با توجه به اینکه بخش قابل توجهی از داروهای مصرفی کشور، وابسته به واردات است، افزایش هزینه حمل، یک تهدید جدی برای سیستم بهداشت و درمان کشور محسوب می‌شود. این موضوع، به ویژه برای داروهای خاص و حیاتی که تولید داخلی ندارند، بسیار حائز اهمیت است. بنابراین، ضرورت دارد که دولت با اتخاذ تدابیر فوری، از افزایش بیشتر هزینه حمل دارو جلوگیری کند.

تأثیر افزایش قیمت دارو بر بیماران

افزایش قیمت دارو، تأثیر مستقیمی بر بیماران، به ویژه بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن و صعب‌العلاج دارد. بسیاری از این بیماران، برای ادامه زندگی خود، نیازمند مصرف مداوم دارو هستند و هرگونه افزایش قیمت، می‌تواند به کاهش دسترسی آنها به دارو منجر شود. این موضوع، می‌تواند به تشدید بیماری و حتی مرگ بیماران منجر شود. با توجه به اینکه هزینه‌های درمان در ایران، عمدتاً توسط خود بیماران و خانواده‌های آنها تأمین می‌شود، افزایش قیمت دارو، بار مالی سنگینی را بر دوش آنها وارد می‌کند.

بسیاری از خانواده‌ها، به دلیل هزینه‌های بالای دارو، ناچار به انتخاب بین درمان و سایر نیازهای اساسی زندگی خود می‌شوند. این موضوع، می‌تواند به افزایش فقر و نابرابری در جامعه منجر شود. برای کاهش این فشار، دولت باید با افزایش پوشش بیمه‌ای داروها و ارائه یارانه‌های لازم، از بیماران حمایت کند. همچنین، باید با کنترل قیمت داروها و جلوگیری از افزایش بی‌رویه آنها، از بروز مشکلات بیشتر برای بیماران جلوگیری کند. در غیر این صورت، ممکن است شاهد یک بحران انسانی در حوزه سلامت باشیم.

نقش تولید داخلی در کاهش وابستگی به واردات

یکی از راهکارهای اساسی برای کاهش وابستگی به واردات دارو و کاهش هزینه‌ها، تقویت تولید داخلی است. با افزایش تولید داروهای اساسی و حیاتی در داخل کشور، می‌توان از وابستگی به واردات کاست و هزینه‌های حمل و نقل را به طور قابل توجهی کاهش داد. همچنین، تولید داخلی، می‌تواند به ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی نیز کمک کند. با این حال، برای تقویت تولید داخلی، نیاز به سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های تولیدی، تحقیق و توسعه و همچنین تأمین مواد اولیه مورد نیاز وجود دارد.

دولت باید با ارائه تسهیلات و مشوق‌های لازم، از تولیدکنندگان داخلی حمایت کند و زمینه را برای افزایش تولید داروهای باکیفیت فراهم آورد. همچنین، باید با تسهیل فرآیندهای اداری و کاهش بروکراسی، به تولیدکنندگان داخلی کمک کند. با توجه به اینکه صنعت داروسازی، یک صنعت استراتژیک و حیاتی محسوب می‌شود، سرمایه‌گذاری در این حوزه، یک سرمایه‌گذاری بلندمدت برای تأمین امنیت سلامت کشور است. با تقویت تولید داخلی، می‌توان از وابستگی به واردات کاست و در برابر شوک‌های خارجی، مقاوم‌تر شد.

تأثیر تحریم‌ها بر صنعت داروسازی ایران

تحریم‌های بین‌المللی، تأثیرات منفی قابل توجهی بر صنعت داروسازی ایران داشته است. این تحریم‌ها، با محدود کردن دسترسی ایران به بازارهای جهانی، تأمین مواد اولیه، تجهیزات و فناوری‌های مورد نیاز صنعت داروسازی را با مشکل مواجه کرده است. همچنین، تحریم‌ها، انتقال ارز و انجام تراکنش‌های مالی را دشوار کرده و هزینه‌های واردات را افزایش داده است. با وجود تحریم‌ها، صنعت داروسازی ایران توانسته است تا حد زیادی به خودکفایی برسد و بخش قابل توجهی از نیازهای دارویی کشور را تأمین کند.

با این حال، همچنان وابستگی به واردات در برخی حوزه‌ها وجود دارد و تحریم‌ها می‌توانند این وابستگی را به یک نقطه آسیب‌پذیر تبدیل کنند. به ویژه در شرایطی که کشور با محاصره دریایی مواجه است، این وابستگی، بیش از پیش خود را نشان می‌دهد. برای مقابله با تأثیرات تحریم‌ها، نیاز به یک استراتژی جامع و هماهنگ وجود دارد که شامل تقویت تولید داخلی، تنوع‌بخشی به منابع تأمین، ایجاد زیرساخت‌های جایگزین برای حمل  و نقل و همچنین همکاری با کشورهای دوست و همسو باشد. با اجرای این استراتژی، می‌توان از تأثیرات منفی تحریم‌ها کاست و امنیت سلامت کشور را تضمین کرد.

راهکارهای برون‌رفت از بحران دارویی

1. برای برون‌رفت از بحران دارویی فعلی، نیاز به یک بسته جامع و فوری از اقدامات است:
   اولین و مهم‌ترین اقدام، تأمین ارز مورد نیاز برای واردات دارو و مواد اولیه است. دولت باید با تخصیص ارز کافی به واردات دارو، از کمبود دارو و افزایش قیمت‌ها جلوگیری کند. همچنین، باید با تسهیل فرآیندهای واردات، از ایجاد اختلال در زنجیره تأمین جلوگیری کند.
2. دومین اقدام، حمایت از تولیدکنندگان داخلی است. دولت باید با ارائه تسهیلات و مشوق‌های لازم، از تولیدکنندگان داخلی حمایت کند و زمینه را برای افزایش تولید داروهای باکیفیت فراهم آورد. همچنین، باید با تسهیل فرآیندهای اداری و کاهش بروکراسی، به تولیدکنندگان داخلی کمک کند. این اقدام، می‌تواند به کاهش وابستگی به واردات و کاهش هزینه‌ها کمک کند.
3. سومین اقدام، ایجاد زیرساخت‌های جایگزین برای حمل و نقل دارو است. با توجه به اینکه محاصره دریایی، یکی از عوامل اصلی افزایش هزینه‌های حمل است، باید به فکر ایجاد مسیرهای جایگزین برای حمل و نقل دارو بود. این مسیرها، می‌توانند شامل حمل و نقل زمینی از طریق کشورهای همسایه و یا استفاده از مسیرهای هوایی با هزینه کمتر باشد. با اجرای این راهکارها، می‌توان از تشدید بحران دارویی جلوگیری کرد و امنیت سلامت کشور را تضمین کرد.