آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
هر چند وقت یکبار، مقامات آمریکایی با اظهاراتی تازه، تنش را در فضای سیاسی و اقتصادی ایران بالا می‌برند؛ اما این بار، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری ایالات متحده، با یک تهدید بی‌سابقه، همه را شوکه کرده است: تعطیلی کامل خطوط هوایی ایران! بسنت در مصاحبه‌ای، با لحنی قاطع اعلام کرده است که دولت آمریکا در نظر دارد خطوط هوایی جمهوری اسلامی را به طور کامل تعطیل کند و این اقدام، بخش مهمی از زنجیره‌ی تأمین واردات ایران را مختل خواهد ساخت.
او با اشاره به وابستگی ایران به روسیه برای تأمین برخی ملزومات، گفته است که اگر این خطوط هوایی زمین‌گیر شوند، حجم واردات کشور به میزان قابل توجهی کاهش خواهد یافت و این می‌تواند ضربه‌ی سنگینی به اقتصاد ایران وارد آورد. البته، وزیر خزانه‌داری آمریکا در عین حال تأکید کرده است که ایران از روسیه حمایت مالی مستقیم دریافت نمی‌کند و عملاً این دو کشور تنها در زمینه‌های تجاری و تأمین کالا همکاری دارند.
اما بخش جنجالی‌تر اظهارات او، درباره‌ی نفت ایران است. بسنت مدعی شده است که در حال حاضر حدود ۳۰ میلیون بشکه نفت ایران در حال حمل و نقل است، اما به زودی این میزان تمام خواهد شد و عملاً صادرات نفتی ایران با چالش جدی رو به رو خواهد شد. این اظهارات، در حالی مطرح می‌شود که ایران در سال‌های اخیر، با وجود تحریم‌های ظالمانه، توانسته است صادرات نفت خود را به ویژه به چین، تا حد قابل قبولی حفظ کند و هر گونه تهدید جدید، می‌تواند بر این جریان تأثیر بگذارد.
با این حال، کارشناسان اقتصادی معتقدند که تعطیلی کامل خطوط هوایی ایران، یک سناریوی پیچیده و پرهزینه برای آمریکا خواهد بود و ممکن است با واکنش‌های بین‌المللی و حتی مخالفت متحدان واشنگتن رو به رو شود. در این گزارش، به بررسی ابعاد مختلف این تهدید جدید، تأثیر آن بر خطوط هوایی ایران، اقتصاد کشور و همچنین تحلیل کارشناسی از میزان عملیاتی بودن چنین سناریویی پرداخته‌ایم.
ابعاد حقوقی و بین‌المللی تعطیلی خطوط هوایی
تعطیلی خطوط هوایی یک کشور، یک اقدام فراسرزمینی با ابعاد حقوقی و بین‌المللی پیچیده است. تحریم‌های هوایی معمولاً شامل ممنوعیت پرواز، توقف سوخت‌رسانی، لغو قراردادهای تعمیر و نگهداری و همچنین مسدود کردن دارایی‌های شرکت‌های هواپیمایی در خارج از کشور می‌شود. این اقدام، نیازمند هماهنگی گسترده با سایر کشورها و شرکت‌های بین‌المللی است.
تأثیر این تهدید بر صنعت هوانوردی ایران
صنعت هوانوردی ایران، سال‌هاست که از تحریم‌های تسلیحاتی و ممنوعیت خرید هواپیماهای جدید رنج می‌برد و ناوگان هوایی کشور به شدت فرسوده است. در صورت تشدید تحریم‌ها و تعطیلی خطوط هوایی، صنعت گردشگری و تجارت هوایی ایران با بحران عمیق‌تری مواجه خواهد شد.
ابعاد اقتصادی؛ کاهش واردات و فشار بر معیشت مردم
خطوط هوایی ایران، نقش کلیدی در واردات کالاهای اساسی، دارو، تجهیزات پزشکی و مواد اولیه‌ی کارخانه‌ها ایفا می‌کنند. تعطیلی آنها، می‌تواند زنجیره‌ی تأمین را مختل کرده و به کمبود کالاهای ضروری و افزایش قیمت‌ها دامن بزند.
سیاست نفت و ادعای تمام شدن ذخایر شناور
اظهارات بسنت درباره‌ی ۳۰ میلیون بشکه نفت شناور ایران، در حالی مطرح می‌شود که ایران همواره از روش‌های مختلف برای دور زدن تحریم‌ها و فروش نفت استفاده کرده است. با این حال، کاهش ذخایر شناور، در صورت ادامه فشارهای آمریکا، می‌تواند به تدریج بر میزان صادرات نفت تأثیر بگذارد.
واکنش ایران و راهکارهای مقابله با این تهدید
ایران در برابر تهدیدات مشابه در گذشته، راهکارهای متعددی از جمله توسعه‌ی ناوگان هوایی با استفاده از توان داخلی، افزایش همکاری با کشورهای غیرمتعهد و همچنین تقویت خطوط کشتیرانی و حمل‌ونقل زمینی را در پیش گرفته است.