آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
این روز‌ها که هر خبری درباره‌ي مهاجرت، برای هزاران ایرانیِ مشتاق، حکم نفس‌گیری تازه را دارد، ناگهان خبری منتشر شده است که می‌تواند رویای بسیاری را به چالش بکشد؛ خبری تلخ درباره‌ی لغو آزمون‌های مهاجرتی استرالیا. بر اساس گزارش‌های غیررسمی اما متعددی که در فضای مجازی دست‌به‌دست می‌شود، استرالیا تصمیم گرفته است که دیگر نتایج آزمون‌های زبان «پی‌تی‌ای» (PTE) و آزمون‌های صلاحیت حرفه‌ای «ام‌سی‌کیو» (MCQ) را برای متقاضیان ایرانی نپذیرد و عملاً این دو مسیر مهاجرتی را به روی ایرانیان بسته است.
آزمون پی‌تی‌ای، که یکی از معتبرترین آزمون‌های زبان انگلیسی در جهان محسوب می‌شود، تا پیش از این به عنوان یک جایگزین مناسب برای آیلتس، مورد استقبال گسترده‌ی ایرانیان قرار داشت؛ اما حالا، این مسیر نیز برای متقاضیان بسته شده است. از سوی دیگر، آزمون‌های ام‌سی‌کیو که برای ارزیابی صلاحیت حرفه‌ای پزشکان، پرستاران، مهندسان و سایر متخصصان در نظر گرفته شده بود، نیز مشمول این تصمیم شده است و عملاً بسیاری از حرفه‌ها را از مسیر مهاجرت به استرالیا محروم خواهد کرد.
این تصمیم، در شرایطی اتخاذ شده است که استرالیا در سال‌های اخیر، سیاست‌های مهاجرتی خود را به شدت سخت‌گیرانه‌تر کرده و با بهانه‌های مختلف، درهای خود را به روی متقاضیان از برخی کشورها، از جمله ایران، بسته است. فعالان حوزه‌ی مهاجرت، این اقدام را تازه‌ترین حلقه از یک زنجیره‌ی بلندِ بستن راه‌های مهاجرت از ایران ارزیابی می‌کنند و معتقدند که با این سرعت، شاید به زودی هیچ راهی برای مهاجرت قانونی از ایران باقی نماند.
با این حال، برخی از کارشناسان نیز امیدوارند که این تصمیم، صرفاً یک اقدام موقتی و ناشی از فشارهای سیاسی یا بررسی‌های امنیتی باشد و در آینده‌ای نزدیک، مجدداً این مسیرها بازگشایی شوند؛ هرچند که هیچ نشانه‌ی مثبتی در این زمینه دیده نمی‌شود. در این گزارش، به بررسی کامل این تصمیم، دلایل احتمالی آن، تأثیر آن بر متقاضیان ایرانی و همچنین راهکارهای جایگزین برای مهاجرت به استرالیا و سایر کشورها پرداخته‌ایم.
تحلیل دلایل احتمالی لغو آزمون‌ها
لغو پذیرش نتایج آزمون‌های پی‌تی‌ای و ام‌سی‌کیو برای متقاضیان ایرانی، می‌تواند ناشی از چند عامل مهم باشد. نخست، افزایش نگرانی‌های امنیتی استرالیا درباره‌ی ورود اتباع ایرانی به این کشور که در سال‌های اخیر، با تشدید تنش‌های بین‌المللی، رشد چشمگیری داشته است. دوم، احتمال وجود تخلفات گسترده در برگزاری این آزمون‌ها در ایران یا ارائه‌ی مدارک جعلی توسط برخی متقاضیان که باعث شده است دولت استرالیا برای حفظ اعتبار سیستم مهاجرتی خود، به طور موقت این مسیرها را مسدود کند. سوم، فشارهای سیاسی از سوی متحدان استرالیا، به ویژه آمریکا، برای کاهش مهاجرت ایرانیان به کشورهای غربی و ایجاد محدودیت‌های بیشتر برای ایران. هر یک از این عوامل، به تنهایی می‌توانند توجیه‌کننده‌ی این اقدام باشند، اما ترکیب آنها، نشان از یک تصمیم‌گیری چندوجهی و حساب‌شده دارد.
تأثیر این تصمیم بر متقاضیان ایرانی
این تصمیم، تأثیر مستقیم و فوری بر هزاران ایرانی خواهد داشت که در حال آماده‌سازی مدارک خود برای مهاجرت به استرالیا بوده‌اند. بسیاری از این افراد، ماه‌ها زمان و هزینه‌های هنگفتی را صرف آمادگی برای این آزمون‌ها کرده‌اند و حالا با یک تصمیم ناگهانی، تمام برنامه‌های آنها به هم ریخته است. همچنین، این اقدام می‌تواند به کاهش چشمگیر تعداد مهاجران ایرانی به استرالیا منجر شود و عملاً این کشور را برای بسیاری از متخصصان و دانشجویان ایرانی، به یک مقصد غیرقابل دسترس تبدیل کند. در بلندمدت، این تصمیم می‌تواند بر صنعت مهاجرت و مشاوره در ایران نیز تأثیر منفی بگذارد و بسیاری از دفاتر و مؤسسات فعال در این حوزه را با بحران مواجه کند.
مقایسه با سایر کشورها و مسیرهای جایگزین
با بسته شدن مسیر استرالیا از طریق آزمون‌های پی‌تی‌ای و ام‌سی‌کیو، بسیاری از متقاضیان به ناچار باید به سراغ مقاصد و روش‌های دیگری برای مهاجرت بروند. کانادا، که در سال‌های اخیر سیاست‌های مهاجرتی بازتری داشته است، می‌تواند یکی از گزینه‌های اصلی جایگزین باشد؛ به ویژه که این کشور آزمون‌های معتبر دیگری مانند آیلتس و سِلپ را می‌پذیرد. همچنین انگلستان، نیوزیلند و برخی کشورهای اروپایی، همچنان مسیرهای مهاجرتی خود را برای ایرانیان باز نگه داشته‌اند و می‌توانند گزینه‌های مناسبی باشند. با این حال، برای متخصصانی که به طور خاص به استرالیا چشم دوخته بودند، تغییر مسیر، نیازمند صرف زمان و هزینه‌ی مجدد است.
واکنش‌های سیاسی و اجتماعی به این تصمیم
این تصمیم، در شبکه‌های اجتماعی و میان فعالان حوزه‌ی مهاجرت، با واکنش‌های گسترده‌ای همراه بوده است. بسیاری از کاربران، این اقدام را «تحریم علمی» یا «بستن سیستماتیک راه‌های مهاجرت» علیه ایران توصیف کرده‌اند و آن را نشانه‌ای از تشدید فشارهای بین‌المللی علیه کشور می‌دانند. از سوی دیگر، برخی از کارشناسان سیاسی معتقدند که این اقدام، بخشی از یک استراتژی بلندمدت غرب برای کاهش نفوذ ایران در سطح بین‌الملل و جلوگیری از فرار مغزها از ایران است و متأسفانه، ایران نیز با عدم ارائه‌ی راهکارهای جایگزین برای جذب و نگهداشت نخبگان، خود به این روند دامن می‌زند.
چشم‌انداز آینده و احتمال بازگشت این مسیرها
با توجه به سابقه‌ی تصمیمات مشابه در گذشته، نمی‌توان با قاطعیت گفت که این اقدام، دائمی خواهد بود یا موقت. در برخی موارد، کشورها با حل شدن مسائل امنیتی یا سیاسی، مجدداً مسیرهای مهاجرتی را بازگشایی کرده‌اند. با این حال، با توجه به تشدید تنش‌های بین‌المللی و عدم وجود نشانه‌های مثبت در روابط ایران و غرب، به نظر می‌رسد که در کوتاه‌مدت، احتمال بازگشت این آزمون‌ها بسیار اندک باشد و متقاضیان باید خود را برای تغییر مسیر یا انتخاب مقاصد دیگر آماده کنند. همچنین، برگزاری مذاکرات دیپلماتیک میان ایران و استرالیا و ارائه‌ی تضمین‌های لازم از سوی ایران، می‌تواند یکی از راه‌های احیای این مسیرها باشد، اما با توجه به فضای فعلی، این اتفاق دور از ذهن به نظر می‌رسد.