آسیانیوز ایران / یزد ؛
سفر محمدرضا نوروزپور، معاون مطبوعاتی و رسانهای وزارت فرهنگ
و ارشاد اسلامی به استان یزد که به بهانه افتتاح سیزدهمین نمایشگاه بزرگ کتاب
استان انجام شده بود، به جلسهای داغ، صمیمی و بیواسطه با مدیران مسئول، سرپرستان
روزنامههای سراسری، خبرنگاران و اعضای خانه مطبوعات یزد تبدیل شد؛ نشستی که در آن
اهالی قلم بدون واسطه از دردها، دغدغهها و چالشهای انباشتهشده سالیان اخیر سخن
گفتند.
گلایه از صدور بیضابطه مجوزها و مرگ
تدریجی رسانههای شناسنامهدار
در این نشست، موضوع صدور بیرویههای مجوزهای رسانهای و
پایگاههای خبری به یکی از اصلیترین محورهای انتقاد خبرنگاران تبدیل شد. مدیران
رسانههای محلی یزد با گلایه شدید از اینکه برخی افراد با اخذ چندین مجوز پیاپی و
فروش آنها به تجارت در فضای رسانهای پرداختهاند، تأکید کردند که رسانههای ریشهدار
و شناسنامهدار در رقابتی نابرابر با صدها سایت و کانال صوری و غیرفعال در حال له
شدن هستند.
محمدرضا نوروزپور، معاون مطبوعاتی وزیر ارشاد ضمن تأیید این
دغدغهها، صراحتاً اعلام کرد: «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز معترض صدور مجوزهای
بدون ضابطه و فراوان در حوزه رسانه است.» وی علت اصلی این وضعیت را قوانین و
سامانههای تسهیل صدور مجوز کسبوکارها دانست که بدون لحاظ کردن اهلیتسنجی واقعی
و گذراندن دورههای تخصصی آموزشی، دسترسی به مجوز را تسهیل کردهاند. نوروزپور از
تلاش وزارتخانه برای ساماندهی پایگاهها و کانالهای فاقد مجوز و اجرای قانون ماده
۱۶ درباره نشریات غیرفعال خبر داد.
بحران معیشت، بیمه و مسکن خبرنگاران؛
«جیبهای خالی و پزهای عالی»
وضعیت نابسامان معیشتی، عدم برخورداری از بیمه پایدار، حقوق
ناچیز و نبود امنیت شغلی از دیگر زخمهای کهنهای بود که توسط نمایندگان رسانهها
مطرح شد. خبرنگاران و سرپرستان روزنامههای سراسری با اشاره به اینکه اهالی قلم با
وجود قرار داشتن در خط مقدم جنگ رسانهای و مطالبات مردمی، از حداقل امکانات رفاهی
محرومند، خواستار ایجاد صندوق رفاه مستقل، تسهیلات وام کمبهره و بستههای حمایتی
واقعی از سوی وزارتخانه شدند.
آنان با اشاره به تورم شدید و هزینههای سرسامآور زندگی تأکید
کردند که بسیاری از خبرنگاران باسابقه پس از سالها فعالیت شبانهروزی، حتی از
داشتن مسکن مناسب محرومند و هدایای مناسبتی ناچیز سال گذشته مرهمی بر زخمهای عمیق
معیشتی آنان نبوده است.
چالشهای سرپرستی روزنامههای سراسری
و هزینههای چاپ
مشکلات سرپرستان مطبوعات سراسری در استانها از دیگر موضوعات
مطروحه بود. فعالان این حوزه از عدم امنیت شغلی سرپرستان باسابقه (با سابقه بیش از
۲۵ سال)، تحمیل هزینههای سنگین خرید اجباری نسخهها، بروکراسی فرسایشی تمدید
احکام و مشکلات مربوط به تخصیص و واریز درآمد آگهیهای دولتی انتقاد کرده و
خواستار نظارت مستقیم وزارتخانه بر توزیع عادلانه آگهیها و حمایت از چاپخانههای
استانی شدند.
جایگاه خبرنگار و گلایه از نگاه
تحقیرآمیز مدیران اجرایی
برخی از مدیران رسانههای یزد با ابراز تاسف از نگاه
طلبکارانه، تشریفاتی یا تحقیرآمیز برخی مدیران دستگاههای اجرایی به خبرنگاران،
درخواست کردند که وزارت ارشاد با ارسال بخشنامهای رسمی به تمامی ادارات، دستگاهها
و ارگانها، مدیران را ملزم به تکریم جایگاه رسانه و پاسخگویی شفاف به خبرنگاران
کند. همچنین پیشنهاد شد دبیرخانه دائمی جشنوارههای منطقهای و ملی با محوریت
مفاخر یزد (نظیر جشنواره فرخی یزدی) در استان راهاندازی شود.
حاشیههای پرشکوه نمایشگاه کتاب یزد
به روایت مدیرکل ارشاد
دراستانه این نشست، حجتالاسلام عباس دانشی، مدیرکل فرهنگ و
ارشاد اسلامی استان یزد نیز با ارائه گزارشی از آغاز به کار سیزدهمین نمایشگاه
کتاب یزد از شامگاه جمعه ۲۲ آبانماه، از استقبال کمنظیر مردم دارالعلم یزد خبر
داد. وی اعلام کرد که در نخستین روز برگزاری نمایشگاه، شهروندان بیش از دو میلیارد
و ۱۰۰ میلیون تومان کتاب خریداری کردند و با موافقت استاندار، تخفیف خرید کتاب به
۴۰ درصد و سقف آن به ۳ میلیون تومان به ازای هر کد ملی افزایش یافت. این نمایشگاه
تا ۲۹ آبان ۱۴۰۵ در محل شهرک نمایشگاههای بینالمللی یزد دایر است.
واکاوی و تحلیل :
اول: تلاطم در اقتصاد رسانه و بحران
فرسایش معیشت خبرنگاران
اقتصاد رسانه در ایران سالهاست که با بیماری مزمن کمبود
درآمد، تورم هزینههای تولید و وابستگی شکننده به آگهیهای دولتی دستوپنجه نرم میکند.
نشست اخیر اصحاب رسانه یزد با معاون مطبوعاتی وزیر، بار دیگر عریانکننده این
واقعیت تلخ بود که فعالان عرصه اطلاعرسانی با وجود نقش بیبدلیشان در آگاهیبخشی
عمومی، در پایینترین ردههای رفاهی قرار دارند. حقوقهای ناچیز، عدم پایداری بیمه
تأمین اجتماعی و نبود بستههای حمایتی مؤثر باعث شده تا انگیزه نسل جوان برای ورود
به حرفه خبرنگاری به شدت کاهش یابد. این بحران معیشتی تنها یک مسئله صنفی نیست،
بلکه تهدیدی مستقیم علیه کیفیت روزنامهنگاری حرفهای و استقلال تحریریههاست، چرا
که خبرنگار نگران از امرار معاش، توانمندی کمتری برای پرداختن به روایتهای تحقیقی
و عدالتخواهانه دارد.
دوم: آفتِ صدور بیضابطه مجوزها و مرگ
تدریجی رسانههای حرفهای
قوانین تسهیل صدور مجوز اگرچه در ظاهر با هدف زدودن موانع کسبوکارها
تدوین شد، اما در حوزه فرهنگ و رسانه پیآمدهای جبرانناپذیری به همراه داشت. هجوم
هزاران متقاضی فاقد صلاحیت حرفهای و تبدیل مجوزهای رسانهای به اقلام قابل خريد و
فروش، بازاری آشفته آفریده که در آن رسانههای ریشهدار، شناسنامهدار و
تولیدکننده محتوای اصیل در زیر بار رقابت نابرابر با کانالها و پایگاههای خبری
صوری و زرد در حال اضمحلال هستند. اعتراف صریح معاون مطبوعاتی وزیر به این نارسایی
قانونی، گواهی بر ضرورت بازنگری ساختاری است. تا زمانی که اهلیتسنجی واقعی، آزمونهای
تخصصی و نظارتهای پس از صدور جایگزین فرآیندهای مکانیزه و بیضابطه فعلی نشود،
آسیب به پیکره مطبوعات کشور ادامه خواهد داشت.
سوم: ساختار شکننده سرپرستیهای
مطبوعاتی و چالش توزیع آگهیها
سرپرستان روزنامههای سراسری در استانها نقش پلی میان
رویدادهای محلی و بازتاب ملی اخبار را ایفا میکنند، اما عملاً از هیچگونه امنیت
شغلی، حمایت بیمهای یا ثبات در جایگاه حرفهای برخوردار نیستند. تحمیل هزینههای
سنگین خرید اجباری نسخهها، بروکراسیهای فرسایشی تمدید احکام از تهران و ابهام در
سازوکار توزیع عادلانه آگهیهای دولتی، رمقی برای سرپرستیهای شهرستانی باقی نگ
گذاشته است. اصلاح این روند نیازمند تفویض اختیارات نظارتی به ادارات کل فرهنگ و
ارشاد اسلامی استانها، ایجاد نظام ارزیابی عملکرد شفاف و تدوین آییننامهای است
که حقوق حقه سرپرستان باسابقه را در برابر مدیران مسئول پایتختنشین تضمین کند.
چهارم : شکاف میان نهادهای اجرایی و
رسانهها؛ از نگاه تحقیرآمیز تا نیاز به تکریم قانونی
یکی از ریشهایترین چالشهای مدیران استانی در مواجهه با
مطبوعات، وجود نگرشهای سلیقهای، تشریفاتی و گاه تحقیرآمیز نسبت به خبرنگاران
است. در حالی که رسانهها به عنوان رکن چهارم دمکراسی باید بازوی نظارتی و ممیز
عملکرد مدیران باشند، برخی دستگاههای اجرایی خبرنگاران را صرفاً ابزاری برای پوشش
خبریِ تشریفاتی خود میپندارند. انتشار بخشنامههای الزامآور از سوی وزارت فرهنگ
و ارشاد اسلامی به تمامی دستگاههای اجرایی کشور مبنی بر تکریم جایگاه رسانه و
پاسخگویی شفاف به پرسشهای اهالی قلم، میتواند گامی نخست اما حیاتی در جهت ترمیم
این رابطه آسیبدیده و نهادینهسازی فرهنگ پاسخگویی باشد.
پنجم: تقاطع فرهنگ، اقتصاد و کتاب؛
ظرفیتهای نیازمند شکوفایی در یزد
برپایی رویدادهای بزرگی چون سیزدهمین نمایشگاه کتاب یزد با
استقبال چشمگیر شهروندان و رکوردشکنی در میزان خرید و اختصاص یارانههای حمایتی،
نشاندهنده پویایی فرهنگی این خطه است. با این حال، پیوند میان رویدادهای کتابمحور
و صنایع رسانهای استان نیازمند همافزایی ساختاری است. استفاده از ظرفیت مسئولیت
اجتماعی صنایع معدنی و صنعتی بزرگ یزد برای حمایت از تولید محتوای رسانهای،
انتشار نشریات محلی و توسعه زیرساختهای رفاهی اهالی قلم، میتواند یزد را به قطب
نمونهای در دیپلماسی فرهنگی و رسانهای کشور تبدیل کند؛ امری که مستلزم اراده
مشترک مدیریت ارشد استان و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است.
جمعبندی
نشست مطبوعاتی معاون مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با
اصحاب رسانه یزد، تصویر روشنی از تلاقی چالشهای ساختاری، اقتصادی و صنفی مطبوعات
کشور در یک استان پیشرو فرهنگی ارائه داد. اعتراف صریح مسئولان ارشد وزارتخانه به
آسیبهای ناشی از صدور بیضابطه مجوزها و ناکارآمدی برخی رویههای فعلی، در کنار
فریاد مطالبات بهحق اهالی رسانه از جمله بحران معیشت، عدم امنیت شغلی سرپرستان،
موانع چاپ و کاغذ و لزوم تکریم جایگاه خبرنگار، نشان داد که عبور از این پیچ
خطرناک تاریخی نیازمند عزم ملی، اصلاحات قانونی فوری و حمایتهای ملموس مالی و
رفاهی است. پیوند این مطالبات صنفی با رویدادهای پویای فرهنگی استان نظیر نمایشگاه
کتاب، نویدبخش آن است که با همافزایی میان ارکان دولتی و اهالی قلم، میتوان به
آیندهای روشنتر برای رسانههای محلی و سراسری یزد امیدوار بود.