آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
تصمیمی در کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، بار دیگر نام یک دیپلمات ایرانیتبار را بر سر زبانها انداخت. مورا نامدار، حقوقدان و دیپلمات باتجربه، به عنوان دستیار وزیر خارجه آمریکا در امور کنسولی منصوب شد. او که پیشتر به طور موقت در همین سمت در دولت ترامپ خدمت کرده بود، اکنون با تأیید سناتورها، به طور رسمی یکی از کلیدیترین نقشها در دستگاه دیپلماسی آمریکا را بر عهده میگیرد. نامدار فرزند یک خانواده مهاجر ایرانی است که در تگزاس به دنیا آمده و به زبان فارسی تسلط کامل دارد. این ویژگی، همواره باعث شده نگاهها به نقش و مواضع او درباره ایران دوچندان شود. مسیر او به وزارت خارجه، از وکالت در بخش خصوصی و مشاوره حقوقی به صدای آمریکا آغاز شد. او مدرک کارشناسی خود را در رشته علوم سیاسی و امور بینالملل از دانشگاه SMU در دالاس با گرایشهای فرعی فلسفه، هنرهای زیبا و حقوق بشر به پایان رساند. او در دانشگاه آکسفورد تحصیل کرده و یک نقاش است.
سوابق مورا نامدار
او مؤسس یک دفتر حقوقی شخصی است و سابقه فعالیت در ارکان مختلف دولت آمریکا را دارد. از مشاوره در امور امنیت ملی و حقوق بشر بینالملل تا نقشآفرینی در سیاستگذاریهای مرتبط با ایران در وزارت خارجه، نامدار همواره در موقعیتهای حساس حاضر بوده است. پیش از این بهعنوان مقام ارشد دفتر امور خاور نزدیک وزارت خارجه آمریکا فعالیت میکرده است. او پیشتر نیز در دوره نخست ریاستجمهوری دونالد ترامپ بهطور موقت در سمت دستیار وزارت خارجه در امور کنسولی خدمت کرده بود. نامدار بنیانگذار و سردبیر نخستین نشریه National Security Law Brief در دانشکده حقوق دانشگاه آمریکایی واشینگتن بود. در سال ۲۰۱۸، وزارت امور خارجه آمریکا او را برای سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد درباره حقوق بشر دعوت کرد. وی همچنین هماکنون بهعنوان پژوهشگر ارشد در شورای سیاست خارجی آمریکا (AFPC) فعالیت دارد و بر مسائل مربوط به دموکراسی، حقوق بینالملل و امنیت متمرکز است. پیشتر و در زمان ریاست جمهوری جو بایدن نیز یک ایرانی-آمریکایی به نام رامین طلوعی تهرانی دستیار آنتونی بلینکن، وزیر وقت امور خارجه ایالات متحده شده بود.
اما انتصاب او خالی از حاشیه و انتقاد نبوده است. برخی رسانههای آمریکایی او را به «وتوی شخصی» بر برنامههای کمک به آزادی اینترنت برای ایرانیان و اولویت دادن وفاداری سیاسی بر تخصص متهم کردهاند. از سوی دیگر، او پژوهشگری شناختهشده در شورای سیاست خارجی آمریکاست و سابقه سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل درباره حقوق بشر را در کارنامه دارد. این گزارش، مسیر زندگی، سوابق حرفهای پر فراز و نشیب و همچنین انتقادات وارد شده به این دیپلمات ایرانیتبار را بررسی میکند.
تحلیل انتصاب در بافت سیاسی آمریکا؛ نماد تنوع یا تداوم خط مشی؟
انتصاب مورا نامدار به یک پست کلیدی در وزارت خارجه باید در چارچوب فضای سیاسی داخلی آمریکا تحلیل شود. از یک سو، این انتصاب میتواند نمادی از حضور شهروندان با تبار مهاجر در مناصب عالی حکومتی قلمداد شود، پدیدهای که در ادوار مختلف، ازجمله با انتصاب رامین طلوعی تهرانی در دولت بایدن نیز تکرار شده است. از سوی دیگر، سوابق نامدار نشان میدهد او در دولتهای با گرایشهای متفاوت (ترامپ و بایدن) مسئولیتهای حساس داشته که میتواند حاکی از تخصص مورد اعتماد یا توانایی انطباق با خطمشیهای مختلف باشد. این انتصاب لزوماً به معنای تغییر جهت در سیاستهای مرتبط با ایران نیست، اما قرارگیری یک چهره آشنا با زبان و فرهنگ ایرانی در نقطهای حساس، قابل تأمل است.
مسیر ترقی از بخش خصوصی به دولتی؛ الگویی از نفوذ وکلا در دیپلماسی
مسیر شغلی نامدار نمونهای بارز از ورود وکلا و متخصصان حقوقی از بخش خصوصی به بدنه اجرایی و دیپلماسی آمریکاست. او فعالیت خود را با وکالت و تأسیس دفتر حقوقی شخصی آغاز کرد و همزمان با مشاوره به نهادهای دولتی مانند صدای آمریکا، پلی به دنیای سیاستگذاری ساخت. این مسیر، نشان از اهمیت تخصص حقوقی در شکلدهی به سیاستهای به اصطلاح «قدرت نرم» و ابزارهای قانونی فشار بینالمللی دارد. تجربه او در امور انطباق، ریسک و حقوق بینالملل، دقیقاً مهارتهایی است که یک دستگاه دیپلماتیک برای پیشبرد اهداف خود در قالبهای قانونی به آن نیاز دارد. این الگو، در میان بسیاری از مقامات عالیرتبه آمریکایی دیده میشود.
محورهای احتمالی تأثیر در امور کنسولی و پیوند با جامعه ایرانیتبار
سمت دستیار وزیر در امور کنسولی، نقشی بسیار اجرایی و با تأثیر مستقیم بر زندگی شهروندان آمریکایی در خارج و متقاضیان ویزای این کشور است. تسلط نامدار به زبان فارسی و آشنایی با بافت فرهنگی ایران، میتواند بر رویههای بخش کنسولی مرتبط با اتباع ایرانی تأثیر بگذارد، هرچند این تأثیر در چارچوب سخت قوانین و خطمشیهای کلی خواهد بود. همچنین، این انتصاب ممکن است از دیدگاه بخشی از جامعه ایرانیآمریکایی به عنوان حضور یکی از خودشان در ساختار قدرت تفسیر شود. با این حال، انتقادات از او درباره محدود کردن برنامههای کمک به اینترنت آزاد در ایران، نشان میدهد که ممکن است مواضعش لزوماً با خواستههای همه طیف این جامعه همسو نباشد.
انتقادات و حواشی؛ وفاداری سیاسی در برابر تخصص؟
انتصاب نامدار، همانند بسیاری از مقامات، با انتقاداتی از سوی برخی رسانهها و ناظران همراه بوده است. اتهام اصلی که نشریهای مانند پولیتیکو مطرح کرده، اولویت دادن به «وفاداری سیاسی» بر «تجربه و تخصص» است. این اتهام، معمولاً در فضای سیاسی آمریکا درباره افرادی مطرح میشود که تصور میرود بیشتر بر اساس ارتباطات حزبی یا ایدئولوژیک پیشرفت کردهاند تا شایستگی محض. گزارش واشینگتنپست درباره «وتوی شخصی» او بر برنامههای اینترنتی مرتبط با ایران نیز - که وزارت خارجه آن را رد کرده - در همین راستا قابل تحلیل است. این انتقادات، بخشی از نزاع همیشگی در دولت آمریکا بین جناحهای مختلف بر سر جهتگیری سیاستها و تخصیص منابع است.
چشمانداز نقشآفرینی و محدودیتهای ساختاری
با وجود انتصاب در یک سمت مهم، نقشآفرینی نامدار دارای محدودیتهای ساختاری مشخصی است. اولاً، او در رأس هرم تصمیمگیری درباره سیاست کلی آمریکا نسبت به ایران نیست و زیر نظر معاونان ارشد و خود وزیر خارجه عمل میکند. ثانیاً، تصمیمات کنسولی نیز تابع مقررات سختگیرانه و سیاستهای امنیتی گستردهتر است. با این حال، او میتواند در تفسیر و اجرای این مقررات، در پروندههای خاص یا اولویتبندی برنامهها نفوذ داشته باشد. تخصص حقوقی و سابقه او در امور امنیت ملی و حقوق بشر، احتمالاً باعث میشود دیدگاههایش در جلسات داخلی درباره ایران شنیده شود، اما تبدیل این دیدگاه به خطمشی، به توازن قوا در سطوح بالاتر دولت بستگی دارد.