آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
فضای امنیتی ایران در روزهای اخیر با انتشار شایعات جدیدی مواجه شده است. این بار، موضوع حول یک ادعای جدی درباره یکی از فرماندهان ارشد نظامی کشور میچرخد. روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با انتشار اطلاعیهای، شایعه ترور «سردار تنگسیری»، فرمانده نیروی دریایی سپاه، را به طور رسمی تکذیب کرد. این تکذیب در واکنش به ادعایی صورت گرفت که در فضای مجازی در حال انتشار بود. بر اساس این اطلاعیه رسمی، این شایعهپراکنی مسبوق به سابقه است و منبع آن، یک حساب کاربری (اکانت) با نام «ترور آلارم» توصیف شده است. سپاه این اکانت را «اسرائیلی» خوانده و آن را «بازوی عملیاتی موساد در جنگ روانی» معرفی کرده است. نکته قابل توجه در اطلاعیه سپاه، ارتباط دادن این شایعه با تحولات منطقهای اخیر است. در بخشی از این اطلاعیه آمده است: «با توجه به عملیات روانی ترامپ از طریق لشکرکشی ناوها به منطقه در روزهای اخیر، اقدام شایعهپراکنانه ترور آلارم بیشتر معنا پیدا میکند.» این اشاره، به حضور اخیر ناوگان آمریکا به فرمان رئیسجمهور دونالد ترامپ در خلیج فارس و دریای عمان بازمیگردد. از دیدگاه تحلیلگران سپاه، این شایعه در راستای تشدید فضای روانی و ایجاد رعب و وحشت در جامعه، همزمان با نمایش قدرت نظامی دشمن، منتشر شده است. سپاه در ادامه، به سابقه این اکانت اشاره کرده و یادآور شده که این منبع پیش از این نیز مدعی «ترور سردار قاآنی» (فرمانده نیروی قدس سپاه) شده بود که آن ادعا نیز تکذیب شد. این امر، الگوی رفتاری مشخصی را برای این منبع شایعهساز ترسیم میکند. انتشار چنین شایعاتی در شرایط حساس منطقهای، میتواند اهداف متعددی از جمله ایجاد ناامنی روانی، آزمایش واکنش دستگاههای امنیتی و رسانهای ایران، و حتی آمادهسازی افکار عمومی برای سناریوهای آتی را دنبال کند.
پیوند شایعه با تحولات منطقهای؛ لشکرکشی ناوهای آمریکایی
- سپاه در تکذیبیه خود به طور مشخص به «عملیات روانی ترامپ از طریق لشکرکشی ناوها» اشاره کرده است. این پیوند دادن، یک تحلیل راهبردی ارائه میدهد: فشار بر ایران چندوجهی است و جنبههای نظامی-نمایشی (حرکت ناوگان) و روانی-اطلاعاتی (شایعهپراکنی) به طور همزمان پیش میرود. از این منظر، شایعه ترور میتواند دو هدف در کنار لشکرکشی داشته باشد: اول، تشدید اثر رعبآفرینی نمایش نظامی
- دوم، ایجاد این تصور که ممکن است در سایه این نمایش نظامی، عملیات محرمانهای نیز در جریان باشد.
این کار، هزینه روانی حضور ناوگان را برای حریف افزایش میدهد. از سوی دیگر، این تحلیل سپاه میخواهد به مخاطب داخلی بگوید که تمام این تحرکات (اعم از واقعی مانند ناوها، و مجازی مانند شایعه) بخشی از یک پیکار واحد دشمن است و باید هوشیار و متحد بود. این، تلاش برای یکپارچهسازی درک تهدید در اذهان عمومی است.
تأثیر بر افکار عمومی و راهکارهای مقابله
تکذیب سریع و قاطع سپاه، راهکار استاندارد مقابله با شایعات حساس است. این کار مانع از تبدیل شدن شایعه به یک «ابهام خطرناک» میشود. اما در فضای امروز رسانهای، تنها تکذیب کافی نیست. راهکارهای مؤثرتر شامل:
۱. افشای شبکه شایعهپراکنی
: ارائه مدارک بیشتر (در صورت امکان) درباره ارتباط این اکانتها با نهادهای منتشرکننده اخبار فیک
۲. تولید محتوای پیشگیرانه
آموزش عمومی برای شناسایی اخبار جعلی و تشویق مردم به استناد فقط به منابع رسمی در موضوعات امنیتی.
۳. ایجاد اعتماد مردمی
تا زمانی که مردم، به رسانه های نظام، اعتماد داشته باشند، نیازی به مراجعه به رسانه های دیگر نمی بینند. این بسته به عملکرد فراجناحی صدا و سیما دارد.
جمعبندی
شایعه ترور فرمانده نیروی دریایی سپاه و تکذیب فوری آن، صحنه کوچکی از یک جنگ بزرگ اطلاعاتی و روانی است که به موازات تنشهای نظامی در منطقه جریان دارد. سپاه با نسبت دادن آن به موساد و پیوند زدنش به لشکرکشی آمریکا، سعی دارد برای افکار عمومی یک الگوی جامع از تهدید ترسیم کند. موفقیت در این جنگ، نه تنها به تکذیب فوری، بلکه به ارتقای سواد رسانهای عمومی بستگی دارد. در این میدان، حفظ اعتماد عمومی به اندازه مقابله فیزیکی با دشمن اهمیت دارد.