آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
در پی گزارشهای فوری از سوی شرکتهای ارائهدهنده خدمات اینترنتی (ISP)، کاربران در سراسر کشور از ساعت ۱۶:۳۰ امروز چهارشنبه ۱۵ بهمن ۱۴۰۴ با اختلال شدید در دسترسی به شبکه اینترنت مواجه شدهاند. این اختلال که به صورت کاهش سرعت و قطعی متناوب در پلتفرمهای مختلف مشاهده شده، زندگی دیجیتال و فعالیتهای آنلاین بسیاری از شهروندان و کسبوکارها را تحت تأثیر قرار داده است. بررسیهای اولیه از سوی منابع آگاه در صنعت ارتباطات نشان میدهد که این کاهش دسترسی، تصادفی یا فنی نبوده و به دنبال اعمال محدودیتهای جدید بر روی پهنای باند اینترنت کشور رخ داده است. طبق دادههای منتشر شده، این اقدام منجر به کاهش حدود ۶۰ درصدی پهنای باند کل کشور شده که یکی از چشمگیرترین افتهای سرعت اینترنت در ماههای اخیر به شمار میرود. این رویداد در حالی اتفاق افتاده که کاربران ایرانی در روزهای اخیر، شاهد نوسانات متعدد در کیفیت دسترسی به شبکه جهانی اینترنت بودهاند. سؤال اصلی اینجاست که دلیل فنی یا امنیتی این محدودیت گسترده چیست و آیا این اقدام، تداوم سیاستهای کلی تنظیم و کنترل ترافیک اینترنت در کشور محسوب میشود یا پاسخی موقتی به رویدادی خاص است؟ در این گزارش، به تحلیل ابعاد فنی این اختلال گسترده، تأثیر آن بر بخشهای مختلف اقتصادی و اجتماعی، و همچنین پیشینهٔ چنین محدودیتهایی در ایران میپردازیم. همراه ما باشید تا جزئیات این قطعی سراسری و پیامدهای آن را به شکلی عمیق و موشکافانه بررسی کنیم.
تحلیل فنی و زیرساختی
کاهش ۶۰ درصدی پهنای باند در سطح ملی، به احتمال زیاد از طریق اعمال «صفحهکلید» (Throttling) در گیتویهای اصلی بینالمللی یا فیلترینگ عمقی بستههای داده صورت گرفته است. این اقدام میتواند بر پروتکلهای خاص (مانند HTTPS، VPN) یا پورتهای مشخصی متمرکز باشد و نه تنها دسترسی به محتوای خارجی، بلکه سرویسهای داخلی hosted روی سرورهای خارج را نیز به شدت تحت تأثیر قرار دهد.
مسائل اقتصادی و تجاری
این اختلال ناگهانی، ضربهای ملموس به کسبوکارهای آنلاین، بازارهای مالی، صرافیهای دیجیتال، استارتآپها و حتی سیستمهای بانکی وارد کرده است. کاهش سرعت، تراکنشها را مختل کرده و احتمال از دست رفتن دادههای حساس و وقفه در زنجیره تأمین دیجیتال را افزایش میدهد. خسارت اقتصادی چنین رویدادی میتواند در مقیاس کلان بسیار قابل توجه باشد.
تبعات اجتماعی و ارتباطی
وابستگی جامعه به پیامرسانها و شبکههای اجتماعی برای ارتباط، اطلاعرسانی و حتی هماهنگیهای روزمره، این محدودیت را به یک بحران ارتباطی تبدیل کرده است. این اقدام میتواند احساس انزوا و بیاعتمادی به فضای مجازی را افزایش داده و شکاف دیجیتال را عمیقتر کند.
امنیت سایبری و حریم خصوصی
کاهش شدید سرعت، کاربران را به سمت استفاده از ابزارهای دورزنی (VPN) ناامن و خطرناک سوق میدهد که خود تهدیدی برای امنیت دادههای شخصی و احتمال نفوذ بدافزار است. از سوی دیگر، متمرکز شدن ترافیک روی مسیرهای محدود، شبکه را در برابر حملات DDoS و رهگیری دادهها آسیبپذیرتر میکند.
محور سیاسی و حقوقی
این رویداد در چارچوب سیاستهای کلان حکمرانی فضای مجازی ایران قابل تحلیل است. چنین محدودیتهای گسترده، پرسشهایی در مورد تناسب آن با حقوق شهروندی، قانون جرایم رایانهای و حتی مصوبه شورای عالی فضای مجازی ایجاد میکند. همچنین، زمانبندی رویداد (عصر چهارشنبه) میتواند حاوی پیامهای سیاسی یا امنیتی خاصی باشد که نیاز به رصد دقیق دارد.