آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
دیپلماسی خاورمیانه در آستانه یک تحول بزرگ قرار گرفته است. خبرگزاری فرانسه ساعاتی پیش از برگزاری دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا در روز سهشنبه در ژنو خبر داد. این مذاکرات که با میانجیگری عمان برگزار خواهد شد، میتواند نقطه عطفی در روابط پرتنش دو کشور باشد. یک منبع آگاه ایرانی به ریانووستی اعلام کرده است که ترکیب مذاکرهکنندگان ایرانی در این نشست، همانند دور قبلی خواهد بود. این خبر نشاندهنده تداوم تیم دیپلماتیک ایران در این مذاکرات حساس است و میتواند به ثبات و انسجام مواضع ایران کمک کند. در همین حال، رسانههای اسرائیلی و آمریکایی اخبار جالبی را از پشت صحنه این مذاکرات منتشر کردهاند. المانیتور به نقل از منابع آگاه ادعا کرده است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تصمیم گرفته به مذاکرات با ایران تا دو ماه فرصت بدهد. این یعنی واشنگتن تا دو ماه آینده به دیپلماسی فرصت خواهد داد و از اقدام نظامی خودداری میکند. اما این خبر در حالی منتشر میشود که آکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی مدعی شده است ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، بر افزایش فشارهای اقتصادی و سیاسی بر ایران همزمان با مذاکرات توافق کردهاند. این یعنی «تفنگ و دیپلماسی» همزمان به کار گرفته میشود. المانیتور همچنین از نگرانی شدید مقامهای اسرائیلی پرده برداشته است. آنها نگراناند که عربستان سعودی بتواند واشنگتن را متقاعد کند از اقدام نظامی علیه ایران صرفنظر کرده و به مذاکرات پایبند بماند، حتی به بهای امتیازاتی که اسرائیل آنها را خطرناک میداند. به گفته منابع المانیتور، نتانیاهو در دیدار اخیر خود با ترامپ هشدار داده است که ایران از موشکها و نیروهای نیابتی خود دست نخواهد کشید و در موضوع هستهای نیز تلاش میکند گزینه ازسرگیری پروژه در آینده را حفظ کند. این هشدارها در حالی مطرح شده که ترامپ ظاهراً مصمم به ادامه مذاکرات است. حالا همه نگاهها به ژنو دوخته شده است. سهشنبه، شهر دیپلماسی جهان میزبان نمایندگان ایران و آمریکا خواهد بود تا شاید پس از سالها تنش، گامی به سوی کاهش بحران برداشته شود.
اعلام سوئیس و نقش میانجیگری عمان
تأیید رسمی سوئیس به عنوان کشور میزبان مذاکرات، اهمیت ویژهای دارد. سوئیس که به عنوان یک کشور بیطرف و دارای سابقه طولانی در میانجیگریهای بینالمللی شناخته میشود، میتواند فضای امن و قابل اعتمادی برای مذاکرات فراهم کند. انتخاب ژنو، شهر دیپلماسی جهان، نیز نشاندهنده جدیت طرفین برای رسیدن به یک توافق است. نقش عمان به عنوان میانجی نیز حائز اهمیت است. عمان سالهاست که به عنوان پل ارتباطی میان ایران و غرب عمل کرده و در مذاکرات پیشین هستهای نیز نقش مؤثری ایفا نموده است. این کشور با حفظ روابط متوازن با همه طرفها، میتواند به کاهش سوءتفاهمها و ایجاد فضای تفاهم کمک کند. ترکیب ثابت مذاکرهکنندگان ایرانی نیز نشاندهنده انسجام تیم دیپلماتیک ایران و تداوم سیاستهای اعلامی است. این ثبات میتواند به پیشبینیپذیری بیشتر مواضع ایران و تسهیل روند مذاکرات کمک کند.
دوگانگی فشار و مذاکره در استراتژی آمریکا
گزارش آکسیوس درباره توافق ترامپ و نتانیاهو برای افزایش فشارهای اقتصادی و سیاسی بر ایران همزمان با مذاکرات، نشاندهنده تداوم استراتژی «فشار حداکثری» در قالبی جدید است. آمریکا میخواهد همزمان با مذاکره، ایران را تحت فشار قرار دهد تا امتیازات بیشتری کسب کند. این استراتژی اگرچه ممکن است در کوتاهمدت به نفع آمریکا باشد، اما در بلندمدت میتواند اعتماد ایران به روند مذاکرات را کاهش دهد. ایران همواره تأکید کرده است که مذاکرات باید در فضایی عاری از فشار و تهدید برگزار شود. اظهارات نتانیاهو درباره عدم پایبندی ایران به تعهداتش در موضوع موشکی و هستهای، نشاندهنده تلاش اسرائیل برای تأثیرگذاری بر روند مذاکرات و سختتر کردن مواضع آمریکاست. اسرائیل از هرگونه توافقی که قدرت بازدارندگی ایران را حفظ کند، نگران است.
نگرانی اسرائیل و نقش عربستان
نگرانی اسرائیل از نقش عربستان در متقاعد کردن آمریکا برای پایبندی به مذاکرات، بسیار قابل تأمل است. این نگرانی نشان میدهد که ریاض ممکن است رویکردی متفاوت از تلآویو در قبال ایران اتخاذ کرده باشد. عربستان که در سالهای اخیر سیاست تنشزدایی با ایران را در پیش گرفته، احتمالاً به دنبال ثبات منطقهای و توسعه اقتصادی است و از درگیری نظامی استقبال نمیکند. این تغییر موضع عربستان، میتواند معادلات منطقه را به نفع دیپلماسی تغییر دهد. اگر ریاض بتواند واشنگتن را به ادامه مذاکرات ترغیب کند، اسرائیل در انزوای بیشتری قرار خواهد گرفت. در مقابل، نتانیاهو با هشدارهای مکرر خود، تلاش میکند تا آمریکا را به سمت گزینه نظامی سوق دهد. او ایران را به دنبال کردن اهداف هستهای و موشکی متهم میکند و میگوید که مذاکرات به نتیجه نخواهد رسید.
فرصت دو ماهه ترامپ و چالشهای پیش رو
تصمیم ترامپ برای دادن فرصت دو ماهه به مذاکرات، یک گام مهم و قابل تأمل است. این تصمیم نشان میدهد که واشنگتن هنوز به دیپلماسی امیدوار است و از گزینه نظامی به عنوان آخرین راهحل استفاده خواهد کرد. این فرصت دو ماهه میتواند فضای مناسبی برای تبادل نظر و نزدیکسازی مواضع فراهم کند. با این حال، چالشهای پیش رو بسیار است. ایران و آمریکا بر سر موضوعات مختلفی از جمله میزان غنیسازی، رفع تحریمها، برنامه موشکی و نقش منطقهای ایران اختلاف نظر دارند. رسیدن به یک توافق جامع در دو ماه، کار بسیار دشواری است. علاوه بر این، فشارهای داخلی در هر دو کشور میتواند روند مذاکرات را تحت تأثیر قرار دهد. در ایران، مخالفان مذاکره با آمریکا همواره فعال هستند و در آمریکا نیز لابی قدرتمند اسرائیل تلاش میکند تا توافق را به شکست بکشاند.
چشمانداز مذاکرات و سناریوهای احتمالی
با توجه به تحولات اخیر، چند سناریو برای آینده مذاکرات قابل تصور است:
- سناریوی نخست، موفقیت مذاکرات و دستیابی به یک توافق اولیه در فرصت دو ماهه است. این توافق میتواند شامل تعلیق بخشی از تحریمها در ازای محدودیتهایی در برنامه هستهای ایران باشد.
- سناریوی دوم، شکست مذاکرات و بازگشت به تنش است. در این صورت، ممکن است شاهد افزایش فشارها، تحریمهای بیشتر و حتی رویارویی نظامی محدود باشیم. این سناریو برای همه طرفها پرهزینه خواهد بود.
- سناریوی سوم، تمدید مذاکرات و ادامه روند فعلی است. در این سناریو، طرفین ممکن است به این نتیجه برسند که زمان بیشتری برای رسیدن به توافق نیاز دارند و دوره مذاکرات را تمدید کنند. این سناریو محتملترین گزینه به نظر میرسد.