آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
جواد لگزیان - در نظامهای آموزشی معاصر، توجه به انگیزش درونی بهعنوان یک رویکرد کلنگر و انسانمحور مورد توجه قرار گرفته است. معلمان، برنامهریزان درسی، والدین و سیاستگذاران آموزشی، هر یک در جایگاه خود باید بپرسند: چگونه میتوان فضا و فرصتهایی را برای پرورش انگیزش درونی فراهم کرد؟ چگونه میتوان ساختار آموزش را بهگونهای طراحی کرد که در آن علاقهمندی، خودمختاری، و احساس شایستگی یادگیرنده شکوفا شود؟
چگونه فرد را از درون بسازیم، نه از بیرون
کتاب «انگیزش درونی و یادگیری مؤثر: چگونه فرد را از درون بسازیم، نه از بیرون» با هدف پاسخ به همین پرسشها تدوین شده است. در فصول مختلف کتاب، مفاهیم نظری انگیزش درونی، تفاوت آن با انگیزش بیرونی، نقش آن در فرآیند یادگیری، اثرات کوتاهمدت و بلندمدت آن، و موانع فرهنگی، اجتماعی و ساختاری در مسیر پرورش آن بررسی شدهاند. افزون بر این، راهکارهای عملی و سناریوهای آموزشی واقعی برای معلمان و مربیان ارائه شدهاند تا بتوانند این رویکرد را به شیوهای کاربردی در کلاسهای درس خود پیادهسازی کنند.
در این کتاب سعی شده است تا با رویکردی میانرشتهای و تلفیقی، از دیدگاههای روانشناسی رشد، علوم تربیتی، فلسفه آموزش، علوم شناختی و تجربههای بومی و جهانی بهره گرفته شود. تمرینها، چکلیستها، مطالعات موردی، و جدولهای راهنمای موجود در کتاب، علاوه بر غنای علمی، بُعد کاربردی مطالب را نیز تقویت کردهاند. همچنین در ضمایم کتاب، ابزارها و الگوهایی برای طراحی برنامههای آموزشی، پرورش انگیزش درونی، و تحلیل و ارزیابی انگیزش یادگیرندگان ارائه شده است. نمایه جامع انتهای کتاب نیز به خوانندگان کمک میکند تا به سرعت به مفاهیم کلیدی، نظریهها، و راهکارهای ارائهشده دسترسی داشته باشند.
جامعه هدف کتاب
این کتاب نهتنها برای دانشجویان رشتههای علوم تربیتی، روانشناسی و برنامهریزی درسی، بلکه برای تمامی معلمان، مدیران آموزشی، پژوهشگران حوزه تعلیم و تربیت، و والدینی که به تربیت فرزندان خود اهمیت میدهند، مرجعی علمی، کاربردی و الهامبخش خواهد بود. نویسندگان کتاب بر این باور هستند که اگر آموزش به مثابه فرآیندی انسانی و تحولآفرین نگریسته شود، نمیتوان انگیزش درونی را نادیده گرفت. پرورش انسانهایی با انگیزه، مشتاق، مسئول، و خودپیشبرنده، سنگبنای جامعهای خلاق، مقاوم، و یادگیرنده خواهد بود.
مفهوم انگیزش، انگیزش درونی چگونه شکل میگیرد، ارتباط انگیزش با یادگیری مؤثر، آموزش رسمی و غیررسمی؛ تفاوتها و فرصتها، روشهای تقویت انگیزش درونی در فراگیران، موانع انگیزش در سیستمهای آموزشی، انگیزش درونی در دوران نوجوانی و بزرگسالی، ابزارهای سنجش انگیزش و تمرینهای کاربردی، الگوهای جهانی در آموزش انگیزشی، و آینده آموزش با محور انگیزش درونی عناوین ده فصل این کتابند.
بررسی بخشی از کتاب
در فرازی از کتاب تأکید میشود: آموزش انسانمحور رویکردی نوین در نظامهای آموزشی است که بر مبنای دیدگاههای روانشناسی انسانگرایان شکل گرفته است. در این رویکرد، یادگیرنده نه بهعنوان یک «ظرف خالی» برای پر شدن از دانش معلم، بلکه بهعنوان فردی فعال، خلاق، دارای انگیزههای درونی، نیازها، علایق و تواناییهای خاص در نظر گرفته میشود. اساس آموزش انسانمحور بر این باور استوار است که هر فرد ظرفیت و قابلیت رشد دارد و وظیفه آموزش، فراهمکردن بستری برای شکوفایی این ظرفیتهاست....آموزش انسانمحور حرکتی از «آموزش صرفاً محتوامحور و معلممحور» به سمت «آموزش یادگیرندهمحور» است. در این رویکرد، هر فرد بهعنوان موجودی یکتا، خلاق و دارای ظرفیتهای بالقوه دیده میشود و فرایند یادگیری به تجربهای شخصی، معنادار و انگیزهبخش تبدیل میگردد. از نگاه نویسندگان کتاب با بررسی الگوهای موفق جهانی در آموزش انگیزشی و بهرهگیری از تجربیات موفق جهانی مانند فنلاند، ژاپن و کانادا، و تطبیق آنها با شرایط و فرهنگ ایران، میتوان نظام آموزشی پویاتر، انگیزهبخشتر و بهتری ساخت که یادگیرندگان را برای زندگی موفق و مسئولانه آماده کند. در این راستا نکات کلیدی و پیشنهادهای عملی برای ایجاد نظام آموزشی انگیزشی و پویا در ایران ارائه میشود:
- ایجاد محیط یادگیری حمایتگر و امن
- توسعه قدرت انتخاب دانشآموزان
- کاهش فشار آزمونها و تاکید بر ارزشیابی کیفی
- تقویت مشارکت خانواده و جامعه
- استفاده هدفمند از فناوری آموزشی
- توجه به فرهنگ و هویت ایرانی ـ اسلامی
کتاب «انگیزش درونی و یادگیری مؤثر: چگونه فرد را از درون بسازیم، نه از بیرون» تالیف دکتر حسین چناری و دکتر عبدالوهاب بیگپوری را انتشارات دبیزش در ۴۱۶ صفحه رهسپار بازار کتاب کرده است.