آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
دکتر حسین چناری - مدرس دانشگاه و مشاور امور آموزشی - در دنیای امروز، تحولات سریع تکنولوژیکی و اجتماعی، نظامهای آموزشی سنتی را با چالشهای متعددی روبهرو کرده است. این چالشها نیازمند رویکردهای نوآورانهای هستند که دانشآموزان را برای زندگی در جامعهای پیچیده و متغیر آماده کنند. آموزش نسل چهارم بهعنوان پاسخی به این نیازها، چارچوبی آموزشی است که بر یادگیری عمیق، فناوریهای پیشرفته و تبدیل مدرسه به زیستبومی برای خلق ایده و نوآوری متمرکز است.
نسلهای آموزشی و ویژگیهای آنها
نسل اول آموزش
عمدتاً بر آموزش صرف متمرکز بوده و انتقال دانش به شیوه سنتی انجام میشد.
نسل دوم آموزش
تمرکز بر انتقال اطلاعات؛ معلم منبع اصلی دانش است؛ کلاس درس محلی برای سخنرانی و یادگیری یکسویه؛ و موفقیت دانشآموز با میزان محفوظات سنجیده میشود.
نسل سوم آموزش
حرکت به سوی یادگیری فعال و مسئلهمحور؛ معلم نقش راهنما و تسهیلگر دارد؛ و دانشآموزان در فرآیند یادگیری مشارکت فعال دارند.
نسل چهارم آموزش
دانشآموز به فاعلِ خودراهبر تبدیل میشود؛ معلم نقش مربی، تسهیلگر و طراح تجربههای یادگیری دارد؛ تمرکز بر یادگیری اکتشافی، حل مسئله، تفکر خلاق و تطبیق با تغییرات؛ و مدرسه به زیستبومی برای خلق ایده و نوآوری تبدیل میشود.
مفهوم آموزش خودراهبر
اکنون متخصصان یادگیری و توسعه آموزش بر ایجاد تجربیات یادگیری خودراهبر با استفاده از تکنیکهای یادگیری آنلاین تاکید میکنند. با استفاده از سیستمهای مدیریت یادگیری که دانشآموزان را قادر میسازد تا با سرعت خاص خود به مطالب آموزشی آنلاین دسترسی داشته باشند، مدارس نیز همین مسیر را طی خواهند کرد. به این ترتیب همه افراد میتوانند خود را در مورد موضوعاتی که احساس میکنند بیشتر به آنها علاقهمند هستند و با سرعتی که مناسب میدانند، آموزش دهند و یک برنامه یادگیری خودراهبر را تجربه کنند. در این راستا آموزش آنلاین یک تجربه یادگیری انعطافپذیر ارائه میدهد که به راحتی برای همه در سراسر جهان قابل دسترسی است و این فرصتی است تا کل نظام آموزشی با استفاده از آن و حمایت از یادگیری خودراهبر امر آموزش را ارتقا بخشد.
ویژگیهای کلیدی آموزش نسل چهارم
۱. یادگیری پروژهمحور و اکتشافی
۲. پیوند آموزش با مسائل واقعی جامعه و صنعت
۳. توسعه مهارتهای نرم مانند تفکر انتقادی، کار تیمی و حل مسئله
۴. تقویت روحیه خلاقیت، نوآوری و کارآفرینی
در این رویکرد، مدرسه دیگر صرفاً محل انتقال مفاهیم درسی نیست، بلکه به محیطی برای تجربه، تولید ایده و تعامل با محیط واقعی تبدیل میشود.
رویکردهای آموزش نسل چهارم
آموزش نسل چهارم، رویکردهایی نوآورانه را برای آموزش بهکار میگیرند که برخی از آنها عبارتند از:
۱. یادگیری ترکیبی
این رویکرد ترکیبی از یادگیری آنلاین و حضوری است که به دانشآموزان اجازه میدهد در زمان و مکان مناسب به یادگیری بپردازند.
۲. یادگیری مادامالعمر
به دانشآموزان آموزش داده میشود که چگونه یادگیری خود را در طول زندگی ادامه دهند. این امر با استفاده از مهارتهایی مانند تحقیق آنلاین، ارزیابی منابع و حل مشکلات روزمره محقق میشود.
3. ارزیابی مبتنی بر عملکرد
بهجای آزمونهای سنتی، ارزیابیها بر اساس پروژهها، پروندههای عملکرد و میزان رشد مهارتهای دانشآموز انجام میشود.
مزایای آموزش نسل چهارم
این آموزشها مزایای متعددی دارند که آنها را از مدارس سنتی متمایز میکند:
-
آمادگی برای آینده
دانشآموزان برای مشاغل و چالشهای آینده آماده میشوند.
-
توسعه مهارتهای اجتماعی
همکاری و کار گروهی در محیط مدرسه باعث افزایش تواناییهای ارتباطی دانشآموزان میشود.
-
استفاده از فناوری
دانشآموزان با ابزارها و فناوریهای مدرن آشنا میشوند که در زندگی روزمره و حرفهای کاربرد دارد.
نمونه آموزش نسل چهارم
مدرسهای در ژاپن، با استفاده از واقعیت افزوده و هوش مصنوعی، آموزش جغرافیا را بهصورت تعاملی ارائه میدهد. دانشآموزان با استفاده از عینکهای واقعیت افزوده، بهطور مجازی به مناطق مختلف جهان سفر میکنند، شرایط آبوهوایی را تجربه میکنند و با چالشهای زیستمحیطی هر منطقه آشنا میشوند. این تجربه یادگیری عمیقتر و ماندگارتری را برای دانشآموزان فراهم میکند.
جمعبندی
نظامهای آموزشی در جهان طی دهههای اخیر تغییرات عمیقی را تجربه کردهاند؛ تغییراتی که از انتقال صرف دانش به سمت پرورش مهارتهای تفکر، خلاقیت و نوآوری حرکت کردهاند. «آموزش نسل چهارم» الگویی نوین است که کلاس درس را از محیطی ایستا به زیستبومی پویا برای یادگیری اکتشافی و خلق ارزش تبدیل میکند. آموزش نسل چهارم، نشاندهنده تغییر نگاه به یادگیری در نظام آموزشی کشور است. این تحول میتواند به شکلگیری مدارسی منجر شود که نهتنها محل آموزش، بلکه کانون نوآوری، خلاقیت و پیشرفت باشند.