آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
تصویری که این روزها قلب هواداران فوتبال و مسیحیان جهان را لرزانده است: پاپ لئو چهاردهم با لباس سفید و کلاه مخصوصش، در حالی که یک توپ طلایی جام جهانی در دست دارد و زیر پای او نوشته شده «سفر قریبالوقوع به جزایر قناری». این تصویر، یک پوستر تبلیغاتی ساده نیست. این پوستر را هواخواهان افراطی گروه تروریستی داعش منتشر کردهاند. درست در آستانه بزرگترین رویداد فوتبالی جهان. با لحنی صریح و بدون هیچ پوششی. متن پوستر به نیروهای داعش فرمان میدهد: «ای مجاهد، به استادیومهای آنها حمله کن و پاپ را هدف قرار بده.»
تاریخ دقیق این تهدید، ۱۱ ژوئن (۲۱ خرداد) است. روزی که سوت آغاز جام جهانی ۲۰۲۶ در کشور مکزیک به صدا درمیآید. روزی که پاپ قرار است سفری رسمی به جزایر قناری داشته باشد. این همزمانی، تصادفی نیست؛ یک عملیات روانی حسابشده است. جام جهانی ۲۰۲۶ برای اولین بار به طور مشترک توسط سه کشور آمریکا، مکزیک و کانادا برگزار میشود. صد و چهار بازی، یازده شهر میزبان در آمریکا، دهها تیم ملی از سراسر جهان و میلیون ها تماشاگر. حالا این رویداد عظیم تبدیل به یک هدف استراتژیک برای تروریستها شده است. واکنش برگزارکنندگان اما فوری و قاطع بود. فیفا و وزارت امنیت ایالات متحده بیانیه مشترک صادر کردند. محتوای بیانیه: حریم هوایی تمام منطقه میزبان، پرواز ممنوع اعلام میشود. هیچ هواپیمایی، هیچ پهپادی، هیچ پرنده مشکوکی حق عبور از آسمان استادیومها و هتلهای تیمها را ندارد.
اما فقط حریم هوایی نیست. در پایگاه اصلی تیم ملی انگلستان در ایالت کانزاس آمریکا، یک طرح امنیتی سهلایه و فوقالعاده سختگیرانه اجرا شده است. دیوارهای بلند و حفاظهای بصری متعدد در اطراف هتل محل اقامت بازیکنان نصب شده تا حتی همسایگان مجاور هم نتوانند تمرینات را ببینند. یک منبع آگاه در اردوی تیم انگلیس میگوید: «حفظ سلامت و امنیت بازیکنان، کادر فنی و خانوادههای آنها اولویت شماره یک ماست. بازیکنان در هر رفت و آمدی توسط یک زنجیره امنیتی متحرک احاطه خواهند شد. هتل تیم عملاً به یک دژ نظامی غیرقابل نفوذ تبدیل میشود.» در این مقاله، لایه به لایه این بحران امنیتی را واکاوی میکنیم؛ از پوستر تهدیدآمیز داعش تا تجهیز پلیس فدرال آمریکا به جنگافزارهای ضدپهپاد. با ما همراه باشید تا ببینیم آیا جام جهانی ۲۰۲۶ واقعاً به امنیتیترین تورنمنت تاریخ تبدیل خواهد شد یا خیر.
تحلیل پوستر داعش؛ عملیات روانی یا هشدار واقعی؟
پوستر منتشر شده توسط هستههای تبلیغاتی داعش از چند نظر قابل تحلیل است:
- اولاً، انتخاب سوژه «پاپ» تصادفی نیست. پاپ لئو چهاردهم به عنوان رهبر یک میلیارد و سیصد میلیون کاتولیک جهان، نماد قدرتمندی از جهان غرب و مسیحیت است. هدف قرار دادن او در کنار استادیومهای فوتبال، یک پیچیدهسازی نمادین است: حمله همزمان به دو نماد اصلی شادی و ایمان در فرهنگ غربی.
- ثانیاً، همزمانی تاریخ تهدید با روز آغاز جام جهانی (۱۱ ژوئن) و سفر پاپ به جزایر قناری، نشاندهنده یک عملیات روانی حسابشده است. داعش نمیخواهد صرفاً بترساند؛ میخواهد نشان دهد که تحرکات مقامات ارشد را رصد میکند و از جزئیات سفرهای آنها آگاه است. این اشراف اطلاعاتی، حتی اگر کاذب باشد، به خودی خود یک سلاح روانی قدرتمند است.
- ثالثاً، لحن صریح و فرمانی پوستر («ای مجاهد، حمله کن و هدف قرار بده») با سبک و سیاق قدیمی داعش تفاوت دارد. در سالهای اخیر، داعش بیشتر به عملیاتهای انفرادی و گرگهای تنها تشویق میکرد، اما این پوستر ساختار یافتهتر و سازمانیافتهتر به نظر میرسد. تحلیلگران ضدتروریسم معتقدند شاید این پوستر نشانه بازگشت داعش به عملیات متمرکز و هماهنگ باشد.
تدابیر امنیتی بیسابقه در ایالات متحده
واکنش آمریکا به این تهدید، سریع، سنگین و چندلایه بوده است.:
- اولین لایه، «پرواز ممنوع» در حریم هوایی مناطق میزبان است. این یعنی هیچ هواپیمای مسافربری معمولی، هواپیمای شخصی یا پهپاد تفریحی حق ندارد در فاصله مشخصی از استادیومها و هتلها پرواز کند. نقض این حریم، با واکنش سریع رادارها و جنگندههای رهگیر مواجه خواهد شد.
- دومین لایه، فیزیکی و سختافزاری است. در پایگاه تیم ملی انگلستان در ایالت کانزاس، دیوارهای بلند و حفاظهای بصری متعددی نصب شده تا حتی دید از ساختمانهای مجاور هم غیرممکن شود. این اقدام نشان میدهد که تهدید نه تنها از بیرون، بلکه از داخل کشور هم جدی گرفته میشود. هر فردی که بخواهد بدون مجوز به محدوده هتل نزدیک شود، با چندین ایست بازرسی روبهرو خواهد شد.
- سومین لایه، «زنجیره امنیتی متحرک» است. بازیکنان و کادر فنی در هر رفت و آمدی (از هتل تا زمین تمرین و از زمین تمرین تا استادیوم مسابقه) توسط چندین خودروی زرهی و نیروهای مسلح پوشش داده میشوند. حتی مسیر رفت و آمد نیز به صورت تصادفی و لحظه آخری تغییر میکند تا هیچ الگوی ثابتی برای سوءقصد وجود نداشته باشد.
جنگ پهپادها؛ تسلیحات ضد هوایی در خدمت امنیت ورزشی
یکی از بزرگترین تهدیدهای پیش روی مسابقات بزرگ ورزشی در دهه اخیر، حمله با پهپادهای کوچک و تجاری است. این پرندههای ریز که به راحتی از فروشگاههای آنلاین قابل خرید هستند، میتوانند مواد منفجره حمل کنند یا در میان جمعیت سقوط کنند. داعش در عراق و سوریه مهارت بالایی در استفاده از همین پهپادهای ارزانقیمت برای حملات دقیق به دست آورده است. برای مقابله با این تهدید، پلیس فدرال آمریکا، ارتش مکزیک و نیروهای مسلح کانادا به پیشرفتهترین تجهیزات «جنگ الکترونیک» و «ضدپهپاد» مجهز شدهاند. این تجهیزات قادرند: فرکانس کنترل پهپاد را مختل کنند، سیگنال جیپیاس آن را بزنند، یا در برخی موارد، کنترل پهپاد را به طور کامل در هوا به دست بگیرند و آن را به منطقه امن هدایت کنند. اما نکته مهم این است که این تجهیزات در ازدحام جمعیت استادیومها نیز باید کار کنند بدون اینکه به امواج تلفن همراه یا سایر دستگاههای غیرنظامی آسیب بزنند. این یک چالش فنی بزرگ است. مهندسان امنیتی ماههاست روی تنظیم دقیق این دستگاهها کار میکنند تا مرز باریک میان «ضدحمله» و «اخلال در زندگی عادی» را حفظ کنند.
تیم ملی انگلستان در قلب دژ امنیتی؛ روایتی از درون
تیم ملی انگلستان به عنوان یکی از پرطرفدارترین تیمهای جام جهانی، از دیرباز هدف گروههای تروریستی بوده است. اما سطح امنیتی در نظر گرفته شده برای سهشیرها در جام جهانی ۲۰۲۶ بیسابقه است. یک منبع آگاه در اردوی این تیم گفته: «حفظ سلامت بازیکنان، کادر فنی و خانوادههای آن ها اولویت شماره یک ماست. تدابیر امنیتی در خاک آمریکا فراتر از حد تصور افزایش یافته است.»
جزئیات این تدابیر شنیدنی است: هتل محل اقامت عملاً به یک دژ نظامی غیرقابل نفوذ تبدیل شده است. دیوارهای بلند، حفاظهای بصری، دوربینهای حرارتی و حسگرهای حرکتی در تمام نقاط کور نصب شده است. هیچ فردی بدون کارت تردد مخصوص و اسکن بیومتریک (اثر انگشت و عنبیه چشم) نمیتواند وارد محوطه شود. با این حال، برگزارکنندگان به بُعد انسانی نیز توجه داشتهاند. تدابیر ویژهای اتخاذ شده تا اعضای خانواده بازیکنان با کارتهای تردد مخصوص بتوانند بدون ایجاد خلل در پروتکلهای ضدتروریستی، با آنها دیدار کنند. این یک توازن دشوار است: از یک سو امنیت صفر و صدی، از سوی دیگر حفظ آرامش روانی بازیکنانی که ماهها دور از خانواده در اردو هستند.
آینده رویدادهای ورزشی جهانی در عصر تروریسم؛ آیا ورزشگاه امن دیگر یک رویاست؟
تهدید اخیر داعش علیه جام جهانی ۲۰۲۶، یک زنگ خطر جدی برای تمام رویدادهای ورزشی بزرگ آینده است. المپیک، جام ملتهای اروپا، سوپر بول و حتی مسابقات فرمول یک، همگی اهداف بالقوه برای گروههای تروریستی هستند. سوال اصلی این است: آیا ورزشگاه امن دیگر یک رویاست؟
- پاسخ کوتاه: خیر، اما هزینه آن بسیار بالاست. برای برگزاری یک مسابقه با امنیت کامل در سطح جام جهانی، میزبان باید هزینهای معادل چندین برابر بودجه خود مسابقه صرف تجهیزات ضدپهپاد، نیروهای ویژه، سامانههای تشخیص چهره، و ممنوعیت پرواز کند. این هزینه، به خصوص برای کشورهای میزبان فقیرتر، میتواند یک فاجعه اقتصادی باشد.
- در بلندمدت، رویکرد غالب، «امنیت هوشمند» خواهد بود؛ یعنی استفاده از هوش مصنوعی برای پیشبینی حملات قبل از وقوع. سامانههایی که رفتار عابران را در اطراف استادیوم تحلیل میکنند، چمدانهای رها شده را تشخیص میدهند و افراد تحت تعقیب را در میان دهها هزار تماشاگر پیدا میکنند. جام جهانی ۲۰۲۶ یک آزمایش بزرگ برای این فناوریها خواهد بود. اگر موفق شود، ورزشگاههای آینده نه فقط محلی برای شادی، بلکه مستحکمترین دژهای امنیتی جهان خواهند بود. اما اگر یک نفوذ اتفاق بیفتد، دیگر هیچ رویداد ورزشی بزرگی در جهان احساس امنیت نخواهد کرد.