آسیانیوز ایران / یزد ؛
نشست خبری مسئولان سازمان جهاد کشاورزی استان یزد به مناسبت هفته جهاد کشاورزی، فرصتی برای ارائه تصویری جامع از وضعیت کشاورزی، دامپروری، بازار کالاهای اساسی، مدیریت آب، توسعه گلخانهها، سرمایهگذاریهای جدید و برنامههای آینده این بخش در یکی از خشکترین استانهای کشور بود؛ استانی که با وجود محدودیت شدید منابع آبی، امروز به عنوان یکی از نمونههای قابل توجه بهرهوری کشاورزی در کشور معرفی میشود.
عباس حاجی حسینی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان یزد، در این نشست با قدردانی از کشاورزان، دامداران، بهرهبرداران، تولیدکنندگان و فعالان بخش کشاورزی اظهار کرد: یزد به دلیل شرایط اقلیمی خاص، کمبود بارندگی و محدودیت منابع آب، همواره ناچار بوده کشاورزی خود را بر پایه مدیریت مصرف، افزایش بهرهوری و استفاده از دانش فنی سامان دهد.
وی افزود: استان یزد با وجود آنکه فقط ۰.۸ درصد منابع آب کشور و حدود ۰.۹ درصد اراضی کشاورزی کشور را در اختیار دارد، سالانه نزدیک به ۲ میلیون تن محصول کشاورزی تولید میکند و سهم آن از تولیدات کشاورزی کشور به ۱.۵ درصد رسیده است.
این وضعیت را نشاندهنده سختکوشی مردم استان و حرکت کشاورزی یزد به سمت بهرهوری دانست و گفت: در حالی که راندمان آبیاری در بخش کشاورزی کشور حدود ۴۵ درصد است، این شاخص در استان یزد به بیش از ۵۰ درصد رسیده و همین موضوع جایگاه استان را در مدیریت منابع آب برجسته کرده است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان یزد، با اشاره به نقش گلخانهها در تولید استان بیان کرد: تنها با حدود ۶ درصد آب مصرفی بخش کشاورزی استان، بخش قابل توجهی از محصولات کشاورزی یزد تولید میشود و توسعه گلخانهها در این زمینه نقش تعیینکنندهای داشته است.
وی ادامه داد: کشاورزی یزد دیگر صرفاً متکی بر منابع طبیعی نیست، بلکه بر پایه دانش فنی، تجربه کشاورزان، فناوریهای نوین، اصلاح الگوی کشت و افزایش ارزش افزوده تولید شکل گرفته است.
محور نخست: بهرهوری آب و مدیریت منابع در کشاورزی یزد
عباس حاجی حسینی رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان یزد ، مهمترین شاخص موفقیت کشاورزی استان را مدیریت آب و افزایش بهرهوری دانست و گفت: در شرایطی که آب مهمترین محدودیت توسعه کشاورزی در یزد است، رویکرد اصلی استان حرکت به سمت مصرف دقیق، هدفمند و کنترلشده منابع آبی بوده است.
حاجی حسینی با اشاره به اینکه ۹۸ درصد چاههای کشاورزی استان به کنتورهای هوشمند و نظام تحویل حجمی آب مجهز شدهاند، تصریح کرد: این اقدام موجب شده برداشت آب در بخش کشاورزی بر اساس سهمیه، الگوی کشت و نیاز واقعی انجام شود و امکان مدیریت دقیقتر منابع فراهم آید.
وی همچنین گفت: یزد جزو نخستین استانهای کشور در تدوین و اجرای اصلاح الگوی کشت است و محصولات پرآبخواه و ناسازگار با اقلیم استان به تدریج از چرخه کشت خارج یا محدود شدهاند.
در ادامه، علی اکبر رحمتیان، معاون آب و خاک و امور فنی و مهندسی سازمان جهاد کشاورزی استان یزد، از تجهیز ۷۶۲.۸ هکتار از اراضی کشاورزی استان به سامانههای نوین آبیاری در سال گذشته خبر داد و گفت: توسعه آبیاری نوین یکی از اصلیترین برنامهها برای افزایش راندمان مصرف آب در استان است.
وی افزود: سال گذشته برای اجرای سامانههای نوین آبیاری به ازای هر هکتار حدود ۱۰۲ میلیون تومان کمک بلاعوض دولتی پرداخت شد و برای آبیاری کمفشار نیز حمایتهای مالی جداگانه در نظر گرفته شد.
رحمتیان اعلام کرد: در سال جاری میزان حمایتهای دولتی افزایش یافته و کمک بلاعوض برای اجرای سامانههای نوین آبیاری به ۱۲۷ میلیون تومان در هر هکتار و حمایت مربوط به آبیاری کمفشار به حدود ۳۹ میلیون تومان رسیده است.
وی با اشاره به وجود حدود ۳۱۰۰ رشته قنات فعال در استان یزد گفت: قناتها بخش مهمی از میراث آبی و کشاورزی استان هستند و اعتبارات احیا و مرمت قنوات در سال گذشته نسبت به سال قبل سه برابر شده و امسال نیز نسبت به سال گذشته بین ۶ تا ۷ برابر افزایش یافته است.
رحمتیان همچنین از اجرای مطالعه خاکهای کشاورزی استان خبر داد و افزود: با توجه به افزایش شوری آب کشاورزی و رسیدن شاخص شوری به حدود ۵۸۰۰، بررسی اثر آبیاری با آب شور بر خاکهای استان در دستور کار قرار گرفته است.
وی گفت: یزد برای نخستین بار به عنوان پایلوت ملی استفاده از آبهای شور در خاکهای کشاورزی انتخاب شده و این مطالعه در سطح ۱۰۰۰ هکتار از اراضی زراعی استان در حال انجام است.
محور دوم: تولیدات گیاهی، گندم، جو و گیاهان دارویی
اکبر شیخ علیشاهی، معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان یزد، در این نشست با تأکید بر اینکه یزد با وجود بارش اندک، جزو استانهای بهرهور در کشاورزی است، گفت: کل سطح زیرکشت کشاورزی استان کمتر از یک درصد سطح کشور است، اما استان توانسته ۱.۵ درصد تولیدات کشاورزی کشور را به خود اختصاص دهد.
وی با اشاره به حمایت از تولید محصولات راهبردی اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۸ هزار هکتار از اراضی استان به کشت گندم و حدود ۳ هزار هکتار به کشت جو اختصاص دارد.
شیخ علیشاهی پیشبینی کرد امسال حدود ۳۰ هزار تن گندم در استان یزد برداشت شود و گفت: از این میزان حدود ۶ هزار تن در قالب خرید تضمینی جذب میشود و مابقی در داخل استان مصرف خواهد شد.
وی با بیان اینکه یزد در حوزه گیاهان دارویی از استانهای برتر کشور است، افزود: طی سالهای اخیر توسعه کشت محصولات کمآبخواه، دارویی و سازگار با اقلیم از جمله آنغوزه، زیره سیاه و گونههای دیمی در دستور کار قرار گرفته است.
معاون بهبود تولیدات گیاهی استان یزد تأکید کرد: حرکت به سمت گیاهان دارویی، هم مصرف آب را کاهش میدهد و هم ارزش اقتصادی تولید را افزایش میدهد؛ زیرا این محصولات بازارپسندی بالا و قابلیت فرآوری دارند.
وی همچنین گفت: در برخی مناطق استان که بارندگی بالاتر از ۲۰۰ میلیمتر دارند، توسعه کشت دیم و گیاهان دارویی دیمی در دستور کار قرار گرفته است.
محور سوم: گلخانهها و کشاورزی سازگار با اقلیم
یکی از بخشهای مهم سخنان مسئولان جهاد کشاورزی استان یزد، مربوط به توسعه گلخانهها بود؛ حوزهای که یزد را به یکی از استانهای شاخص کشور در تولید محصولات گلخانهای تبدیل کرده است.
اکبر شیخ علیشاهی در این باره گفت: استان یزد با بیش از ۲۲۰۰ هکتار گلخانه و تولید حدود ۶۲۰ هزار تن محصول گلخانهای، جایگاه برجستهای در کشور دارد و از استانهای پیشرو در توسعه کشتهای گلخانهای محسوب میشود.
وی توسعه کشت گلخانهای را یکی از مهمترین راهکارهای استان برای مدیریت مصرف آب دانست و افزود: گلخانهها امکان تولید بیشتر در واحد سطح و مصرف آب کمتر را فراهم کردهاند و نقش مهمی در افزایش بهرهوری کشاورزی استان دارند.
معاون بهبود تولیدات گیاهی استان یزد با اشاره به محدودیت منابع انرژی در کشور گفت: استان به سمت ایجاد گلخانههای سازگار با اقلیم و سایهبانها حرکت کرده است تا علاوه بر کاهش مصرف آب، مصرف انرژی نیز مدیریت شود.
وی اعلام کرد: تاکنون حدود ۵۰ هکتار گلخانه سازگار با اقلیم در استان ایجاد شده و در سال جاری نیز ایجاد ۳۸۰ هکتار دیگر در دستور کار قرار دارد.
شیخ علیشاهی تأکید کرد: آینده کشاورزی یزد در گرو توسعه کشتهای گلخانهای کممصرف، سازگار با اقلیم و دارای ارزش افزوده بالاست؛ زیرا این الگو میتواند هم مصرف آب را کاهش دهد، هم تولید را پایدار نگه دارد و هم درآمد بهرهبرداران را افزایش دهد.
محور چهارم: تولیدات دامی، طیور و جایگاه ملی یزد
مهدی غیب اللهی، معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان یزد، با تشریح جایگاه استان در تولید محصولات دامی گفت: یزد با تکیه بر دانش فنی، بهرهوری آب و تأمین بخشی از نهادهها از خارج استان، توانسته نقش مهمی در تولید محصولات دامی ایفا کند.
وی اظهار کرد: استان یزد با مصرف حدود ۲.۵ درصد آب بخش کشاورزی استان، سالانه حدود ۲۵ درصد محصولات دامی مورد نیاز را تأمین میکند که نشاندهنده بهرهوری بالای این بخش است.
غیب اللهی افزود: استان یزد با تولید سالانه حدود ۲۳۵۰ تن گوشت بلدرچین و حدود ۸۰ تن گوشت کبک، رتبه نخست کشور را در این حوزهها دارد.
وی ادامه داد: همچنین یزد با تولید سالانه حدود ۲۷۵۰ تن گوشت بوقلمون رتبه سوم کشور را به خود اختصاص داده و در حوزه پرورش شتر نیز با داشتن حدود ۱۵ هزار نفر شتر در جایگاه سوم کشور قرار دارد.
معاون بهبود تولیدات دامی استان یزد با اشاره به تولیدات طیور گفت: سال گذشته حدود ۸۱ هزار و ۵۵۰ تن گوشت انواع طیور در استان تولید شد که از این میزان، حدود ۷۲ هزار تن مربوط به گوشت مرغ تولیدی در ۵۲۷ واحد مرغداری بوده است.
وی همچنین از تولید ۴۴ هزار و ۶۰۰ تن تخم مرغ در ۴۶ واحد تولیدی خبر داد و گفت: استان یزد یکی از شش واحد اصلاح نژاد مرغ بومی کشور را در اختیار دارد که نقش مهمی در حفظ ذخایر ژنتیکی و پایداری تولید دارد.
غیب اللهی در ادامه افزود: سال گذشته حدود ۲۲۵ هزار تن شیر و ۱۰ هزار و ۵۰۰ تن گوشت گاو و گوساله در استان تولید شد.
وی درباره دام سبک نیز اظهار کرد: استان یزد حدود ۶۹۲ هزار رأس دام سبک دارد که از این محل سالانه حدود ۶۴۰۰ تن گوشت و ۱۰ هزار و ۷۰۰ تن شیر دام سبک تولید میشود.
محور پنجم: خوداتکایی در دام سبک و توسعه مگافارمها
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان یزد، یکی از برنامههای جدی این سازمان را حرکت به سمت خوداتکایی در تأمین دام سبک دانست و گفت: با توجه به ذائقه مردم یزد و نیاز بازار مصرف، استان در حوزه دام سبک همچنان سالانه حدود دو تا سه هزار تن نیاز وارداتی دارد.
حاجی حسینی افزود: اگرچه استان در تولید گوشت گاو و گوساله وضعیت مطلوب و حتی مازاد تولید دارد، اما برای کاهش وابستگی در بخش دام سبک، برنامهریزی برای ایجاد واحدهای بزرگمقیاس دام سبک آغاز شده است.
وی اعلام کرد: از سال گذشته تاکنون بیش از ۲۰ مورد سرمایهگذاری در حوزه مگافارمهای دام سبک شکل گرفته و چند واحد نیز به بهرهبرداری رسیده است.
در همین زمینه، مهدی غیب اللهی نیز گفت: تاکنون ۴۹ سرمایهگذار برای ورود به حوزه مگافارمهای دام سبک اعلام آمادگی کردهاند و برای ۳۳ نفر موافقت اصولی صادر شده است.
وی افزود: هماکنون استان یزد دارای حدود ۴۵ هزار رأس دام سبک پرتولید است و توسعه این ظرفیت میتواند در سالهای آینده کسری گوشت دام سبک استان را جبران کند.
غیب اللهی تأکید کرد: توسعه مگافارمهای دام سبک علاوه بر افزایش تولید گوشت قرمز، میتواند زمینهساز اشتغال پایدار، افزایش بهرهوری نهادهها، بهبود اصلاح نژاد و کاهش هزینه تمامشده تولید شود.
محور ششم: تنظیم بازار، ذخایر راهبردی و کالاهای اساسی
جواد شمس، مدیر توسعه بازرگانی سازمان جهاد کشاورزی استان یزد، با اشاره به اهمیت حوزه تنظیم بازار گفت: این بخش یکی از پرچالشترین و حساسترین بخشهای جهاد کشاورزی است؛ زیرا هم تأمین کالاهای اساسی مردم و هم نظارت و بازرسی بر بازار را بر عهده دارد.
وی اظهار کرد: با وجود افزایش قیمت برخی کالاها طی یک سال گذشته، کمبودی در بازار استان رخ نداده و تأمین اقلام اساسی به صورت مستمر انجام شده است.
شمس با اشاره به جمعیت استان و نیاز مصرفی مردم افزود: کالاهایی مانند برنج، شکر، روغن، گوشت مرغ، گوشت قرمز و لبنیات به طور مداوم رصد و در صورت نیاز، در قالب طرحهای تنظیم بازار توزیع شدهاند.
وی اعلام کرد: در سال گذشته بیش از ۲۵۰۰ تن برنج، ۳۵۰۰ تن شکر، ۸۶۶ تن مرغ منجمد، ۲۴۰ تن گوشت گوساله و ۳۶۰ تن روغن در استان توزیع شده است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان یزد نیز در این خصوص گفت: با وجود شرایط اقتصادی، حذف ارز دولتی، افزایش هزینه تأمین نهادهها و اجرای طرحهای حمایتی، تأمین کالاهای اساسی در استان بدون کمبود انجام شده است.
حاجی حسینی همچنین وضعیت ذخایر راهبردی استان را مطلوب ارزیابی کرد و افزود: ذخایر کالاهای اساسی و نهادههای دامی در شرایط مناسبی قرار دارد و در برخی بخشها، استان بهترین وضعیت ذخیرهسازی سالهای اخیر را تجربه میکند.
وی گفت: در حوزه نهادههای دامی شامل جو، ذرت و سویا، بیش از ۴۶ هزار تن ذخیره در استان وجود دارد که نشاندهنده آمادگی استان برای پشتیبانی از بخش تولید دامی است.
محور هفتم: طرحهای عمرانی، تسهیلات و سرمایهگذاری کشاورزی
علیرضا طاقه باف، معاون برنامهریزی و امور اقتصادی سازمان جهاد کشاورزی استان یزد، در این نشست از بهرهبرداری ۴۸ طرح کشاورزی همزمان با هفته جهاد کشاورزی خبر داد.
وی گفت: این طرحها با سرمایهگذاری بیش از ۶۰۰۰ میلیارد ریال اجرا شده و برای ۳۹۰ نفر اشتغال ایجاد میکند.
طاقه باف افزود: بهرهبرداری از این طرحها موجب انتفاع ۱۲۶۵ خانوار در نقاط مختلف استان خواهد شد.
وی درباره ترکیب طرحها اظهار کرد: این پروژهها شامل ۱۱ طرح در حوزه آب و خاک، چهار طرح در حوزه تولیدات دامی، ۱۰ طرح در حوزه تولیدات گیاهی، ۱۱ طرح مرتبط با پنلهای خورشیدی بخش کشاورزی، پنج طرح صنایع تبدیلی و تکمیلی، یک طرح در حوزه عشایر، سه طرح در بخش تعاون روستایی و هشت طرح در حوزه منابع طبیعی است.
معاون برنامهریزی و امور اقتصادی سازمان جهاد کشاورزی استان یزد همچنین از پرداخت ۹۸۶ فقره تسهیلات به بهرهبرداران بخش کشاورزی در سال گذشته خبر داد.
وی گفت: ارزش این تسهیلات بیش از ۷۳۰۰ میلیارد ریال بوده که در قالب ۱۰ طرح اعتباری به فعالان و بهرهبرداران بخش کشاورزی استان پرداخت شده است.
طاقه باف تأکید کرد: سرمایهگذاری در طرحهای زیربنایی، تولیدی، انرژی، صنایع تبدیلی و منابع طبیعی میتواند زنجیره ارزش کشاورزی استان را تقویت کرده و زمینه افزایش بهرهوری و اشتغال پایدار را فراهم کند.
محور هشتم: انرژی، سلامت محصول، شناسهدار شدن تولیدات و آینده کشاورزی یزد
یکی دیگر از موضوعات مهم مطرح شده در نشست، مسئله انرژی و لزوم حرکت بخش کشاورزی به سمت مدیریت مصرف و استفاده از ظرفیتهای نوین بود.
اکبر شیخ علیشاهی با اشاره به مصرف کمتر از ۴ درصد انرژی استان در بخش کشاورزی گفت: با وجود سهم محدود کشاورزی از مصرف انرژی، ارتقای بهرهوری انرژی در این بخش به صورت جدی دنبال میشود.
وی افزود: استفاده از پنلهای خورشیدی در چاههای کشاورزی، توسعه گلخانههای سازگار با اقلیم و مدیریت مصرف انرژی در واحدهای تولیدی از جمله برنامههایی است که در دستور کار قرار دارد.
شیخ علیشاهی همچنین از پرداخت تسهیلات برای نوسازی ماشینآلات کشاورزی خبر داد و گفت: سال گذشته ۱۳۵ میلیارد تومان تسهیلات در این بخش به کشاورزان پرداخت شد و در سال جاری نیز ۲۸۲ میلیارد تومان اعتبار برای این حوزه اختصاص یافته است.
وی از اختصاص اعتبار برای تجهیز دیزل ژنراتورهای بخش کشاورزی برای نخستین بار خبر داد و گفت: این اقدام میتواند پایداری تولید در شرایط ناترازی انرژی را تقویت کند.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان یزد، ارتقای کیفیت و سلامت محصولات کشاورزی را یکی دیگر از برنامههای مهم استان دانست و اظهار کرد: تا پایان برنامه هفتم توسعه، تمام محصولات کشاورزی و دامی استان باید دارای شناسه محصول و کیوآر کد باشند.
وی تأکید کرد: شناسهدار شدن محصولات میتواند به افزایش شفافیت، ردیابی تولید، ارتقای سلامت غذایی، اعتماد مصرفکننده و توسعه بازارهای داخلی و صادراتی کمک کند.
واکاوی و تحلیل فنی خبر:
۱. یزد؛ نمونهای از کشاورزی کمآب اما پربازده
یزد در ادبیات توسعه کشاورزی، نمونهای از استانی است که محدودیتهای طبیعی را با مدیریت، فناوری و تغییر الگوی تولید جبران کرده است. سهم ۰.۸ درصدی از منابع آب کشور در برابر سهم ۱.۵ درصدی از تولیدات کشاورزی، نشان میدهد که این استان فراتر از ظرفیت ظاهری خود عمل کرده است.
این وضعیت زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بدانیم بخش کشاورزی در کشور بیشترین مصرف آب را دارد و بحران آب به یکی از مسائل اصلی آینده ایران تبدیل شده است. بنابراین، تجربه یزد صرفاً یک موفقیت استانی نیست، بلکه میتواند برای دیگر مناطق خشک و نیمهخشک کشور نیز راهگشا باشد.
افزایش راندمان آبیاری به بیش از ۵۰ درصد، تجهیز چاهها به کنتور هوشمند و حرکت به سمت تحویل حجمی آب، مجموعهای از اقدامات مکمل هستند که نشان میدهد مدیریت منابع در یزد از مرحله شعار عبور کرده و به مرحله اجرا رسیده است.
۲. گلخانهها؛ ستون فقرات کشاورزی آینده یزد
توسعه بیش از ۲۲۰۰ هکتار گلخانه در استان یزد نشان میدهد که مسیر اصلی کشاورزی استان، حرکت از کشتهای سنتی فضای باز به سمت تولید کنترلشده، پربازده و کمآبخواه است. این رویکرد در اقلیم خشک یزد نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت است.
گلخانهها چند مزیت همزمان دارند؛ مصرف آب را کاهش میدهند، تولید در واحد سطح را افزایش میدهند، امکان کنترل کیفیت را فراهم میکنند و قابلیت برنامهریزی برای بازار را بالا میبرند. به همین دلیل، سهم بالای گلخانهها در تولید استان نقش مهمی در ارتقای جایگاه یزد در کشاورزی کشور داشته است.
با این حال، چالش جدید گلخانهها مسئله انرژی است. حرکت به سمت گلخانههای سازگار با اقلیم و سایهبانها، پاسخ هوشمندانهای به این مسئله است؛ زیرا آینده تولید گلخانهای فقط به آب وابسته نیست، بلکه مدیریت انرژی نیز به همان اندازه تعیینکننده خواهد بود.
۳. تولیدات دامی؛ امنیت غذایی با بهرهوری نهادهها
بخش دام و طیور یزد نشان داده که در اقلیم خشک نیز میتوان با مدیریت نهادهها، دانش فنی و استفاده از ظرفیتهای تولیدی، به جایگاه ملی دست یافت. رتبه نخست در تولید گوشت بلدرچین و کبک و رتبه سوم در تولید بوقلمون، گویای تخصصی شدن بخشی از تولیدات دامی استان است.
تولید مازاد گوشت مرغ و شیر نیز اهمیت راهبردی دارد. این موضوع نه تنها نیاز استان را تأمین میکند، بلکه یزد را به یکی از پشتیبانهای بازار پروتئینی در استانهای همجوار تبدیل کرده است.
البته نقطه قابل توجه در این بخش، کسری دام سبک است. برنامه توسعه مگافارمها اگر با اصلاح نژاد، مدیریت خوراک، بازاررسانی و پشتیبانی مالی همراه شود، میتواند این کسری را به فرصت سرمایهگذاری و اشتغال تبدیل کند.
۴. امنیت بازار؛ از تولید تا ذخایر راهبردی
یکی از ابعاد مهم کشاورزی، پیوند آن با امنیت غذایی و آرامش بازار است. در یزد، مسئولان اعلام کردهاند که با وجود افزایش قیمتها و فشار هزینههای تولید، کمبودی در کالاهای اساسی وجود نداشته است.
توزیع برنج، شکر، مرغ منجمد، گوشت گوساله و روغن در قالب برنامههای تنظیم بازار، نشان میدهد که مدیریت تأمین و توزیع در کنار تولید داخلی دنبال شده است. این موضوع به ویژه در دورههای نوسان بازار اهمیت بیشتری دارد.
ذخیره بیش از ۴۶ هزار تن نهاده دامی نیز از منظر پایداری تولید دام و طیور اهمیت دارد. اگر نهاده دامی بهموقع تأمین نشود، تولید گوشت، شیر، تخم مرغ و مرغ با اختلال مواجه میشود؛ بنابراین ذخایر نهادهای، بخشی از امنیت غذایی استان محسوب میشود.
۵. سرمایهگذاری؛ موتور محرک کشاورزی نوین
بهرهبرداری از ۴۸ طرح کشاورزی با سرمایهگذاری بیش از ۶۰۰۰ میلیارد ریال نشان میدهد که توسعه کشاورزی استان فقط به تولید روزمره محدود نیست و بخش قابل توجهی از سیاستها به زیرساخت، انرژی، صنایع تبدیلی و منابع طبیعی اختصاص یافته است.
تنوع این طرحها اهمیت دارد؛ زیرا کشاورزی پایدار فقط با افزایش سطح زیرکشت محقق نمیشود. طرحهای آب و خاک، پنلهای خورشیدی، صنایع تبدیلی، دامداری، تولیدات گیاهی و تعاون روستایی هرکدام بخشی از زنجیره ارزش کشاورزی را تکمیل میکنند.
پرداخت ۷۳۰۰ میلیارد ریال تسهیلات نیز نشان میدهد که حمایت مالی از بهرهبرداران همچنان یکی از ابزارهای اصلی توسعه این بخش است. البته اثربخشی این تسهیلات زمانی بیشتر خواهد بود که به سمت طرحهای دانشبنیان، کمآبخواه، دارای بازار تضمینشده و ارزش افزوده بالا هدایت شود.
۶. قنات، آب شور و سازگاری با اقلیم
وجود ۳۱۰۰ رشته قنات فعال در یزد نشاندهنده پیوند عمیق کشاورزی استان با دانش بومی مدیریت آب است. قناتها فقط سازههای تاریخی نیستند، بلکه همچنان بخشی از سامانه تأمین آب کشاورزی و زیستبوم روستایی استان محسوب میشوند.
افزایش چندبرابری اعتبارات مرمت و احیای قنوات، اگر بهدرستی هدفگذاری شود، میتواند به پایداری سکونت روستایی، حفظ باغات و کاهش فشار بر منابع زیرزمینی کمک کند. در استانی مانند یزد، قناتها بخشی از هویت تولید و معیشت هستند.
از سوی دیگر، انتخاب یزد به عنوان پایلوت ملی استفاده از آبهای شور در کشاورزی اهمیت راهبردی دارد. با افزایش شوری آب و خاک در بسیاری از مناطق کشور، نتایج این مطالعات میتواند مسیر آینده کشاورزی در مناطق خشک را مشخص کند.
۷. سلامت محصول و شناسهدار شدن تولیدات
الزام محصولات کشاورزی و دامی به دریافت شناسه و کیوآر کد تا پایان برنامه هفتم توسعه، یکی از مهمترین برنامههای آیندهنگر در کشاورزی استان است. این اقدام میتواند ارتباط میان مزرعه، بازار و مصرفکننده را شفافتر کند.
ردیابی محصول باعث میشود منشأ تولید، نحوه پرورش، کیفیت، سلامت و مسیر عرضه قابل پیگیری باشد. این موضوع برای اعتماد عمومی، صادرات، کاهش تقلب و ارتقای جایگاه محصولات استان اهمیت زیادی دارد.
در آینده، بازار محصولات کشاورزی فقط بر اساس مقدار تولید رقابت نخواهد کرد، بلکه سلامت، شناسنامهدار بودن، پایداری تولید و قابلیت ردیابی نیز معیارهای اصلی رقابت خواهند بود. یزد با ورود به این مسیر میتواند جایگاه محصولات خود را در بازارهای هدف تقویت کند.
۸. آینده کشاورزی یزد؛ از تولید بیشتر به تولید هوشمند
دادههای ارائهشده در این نشست نشان میدهد که کشاورزی یزد در حال عبور از الگوی سنتی تولید به سمت کشاورزی هوشمند، کمآبخواه، انرژیمحور و بازارگراست. این تحول برای استانی با محدودیت منابع، حیاتی است.
آینده این بخش به چند عامل وابسته است: مدیریت پایدار آب، توسعه گلخانههای کممصرف، افزایش بهرهوری دام و طیور، تکمیل زنجیرههای فرآوری، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و تقویت بازار محصولات سالم و شناسهدار.
اگر این مسیر با برنامهریزی دقیق و حمایت مالی هدفمند ادامه یابد، یزد میتواند نه تنها در کشور، بلکه در سطح مناطق خشک جهان نیز به عنوان الگوی کشاورزی بهرهور و سازگار با اقلیم مطرح شود.
جمعبندی نهایی
نشست خبری هفته جهاد کشاورزی در یزد نشان داد که کشاورزی این استان با وجود کمبود شدید آب، محدودیت زمین، ناترازی انرژی و افزایش هزینههای تولید، توانسته به الگویی از بهرهوری و تابآوری تبدیل شود. تولید سالانه حدود دو میلیون تن محصول کشاورزی، سهم ۱.۵ درصدی از تولیدات کشور، توسعه ۲۲۰۰ هکتار گلخانه، تولید مازاد شیر و گوشت مرغ، رتبههای برتر در تولید بلدرچین، کبک و بوقلمون، تجهیز اراضی به آبیاری نوین، احیای قنوات، ذخایر مناسب نهادههای دامی و بهرهبرداری از ۴۸ طرح کشاورزی، تصویری از یک بخش پویا و رو به تحول ارائه میدهد.
یزد در حال حرکت به سمت کشاورزی هوشمند، کمآبخواه، سالم، شناسهدار و اقتصادی است؛ الگویی که میتواند برای بسیاری از استانهای خشک کشور نیز الهامبخش باشد.