آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
بازار سرمایه فردا (یکشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۵) شاهد عرضه اولیه سهام شرکت «پاریز شرق» با نماد «پاریز» در فرابورس ایران خواهد بود. این عرضه به روش ترکیبی (حراج و قیمت ثابت) برگزار میشود. شرکت پاریز شرق با سرمایه ثبت شده ۲,۰۰۰ میلیارد تومانی (۲,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ سهم) و با ارزشگذاری ۲۳,۵۷۷ ریال به ازای هر سهم، پا به فرابورس میگذارد. تعداد کل سهام قابل عرضه در این مرحله، ۱۸۰ میلیون سهم است که معادل ۹ درصد از کل سهام شرکت میباشد. از این میزان، ۶۰ میلیون سهم (۳ درصد) به روش حراج و ۱۲۰ میلیون سهم (۶ درصد) به روش قیمت ثابت عرضه میشود. عرضه اولیه به روش ترکیبی به این معناست که ابتدا ۶۰ میلیون سهم در مرحله حراج به سرمایهگذاران واجد شرایط (نهادهای مالی، صندوقهای سرمایهگذاری و...) عرضه میشود و سپس ۱۲۰ میلیون سهم باقیمانده در مرحله قیمت ثابت در اختیار سایر سرمایهگذاران خرد قرار میگیرد.
در مرحله حراج (مخصوص سرمایهگذاران واجد شرایط)، حداکثر سهام قابل خریداری توسط هر کد معاملاتی، ۷۵۰,۰۰۰ سهم است. سرمایهگذاران در این مرحله میتوانند قیمت پیشنهادی خود را در دامنه مجاز (معمولاً ۹۰ تا ۱۱۰ درصد قیمت پایه) ثبت کنند. در مرحله قیمت ثابت (ویژه سایر سرمایهگذاران)، حداکثر سهام قابل خریداری توسط هر کد معاملاتی، ۲۴۰ سهم است. قیمت هر سهم در این مرحله، همان قیمت ارزشگذاری شده (۲۳,۵۷۷ ریال) خواهد بود و سرمایهگذاران نمیتوانند قیمت پیشنهادی خود را تغییر دهند. سرمایهگذاران برای شرکت در مرحله قیمت ثابت، باید از ساعت مشخص (معمولاً ۹ صبح) فردا وارد سامانه معاملاتی کارگزاری خود شوند و سفارش خرید خود را ثبت کنند. به دلیل تقاضای بالا، معمولاً در عرض چند دقیقه تمام سهام تخصیص مییابد. شرکت پاریز شرق در چه حوزهای فعالیت میکند؟ نام این شرکت نشان میدهد که احتمالاً در حوزه کشاورزی، صنایع تبدیلی یا خدمات وابسته به منطقه «پاریز» (از توابع استان کرمان) فعالیت دارد. سرمایهگذاران باید قبل از خرید، گزارشهای مالی و اطلاعاتی شرکت را در سامانه کدال (codal.ir) مطالعه کنند.
تحلیل روش ترکیبی (حراج و قیمت ثابت)
عرضه اولیه به روش ترکیبی (hybrid offering) در ایران برای اولین بار در سال ۱۴۰۲ اجرا شد و اکنون به یک روش رایج تبدیل شده است. این روش مزایای متعددی دارد:
-
شفافیت بیشتر در کشف قیمت
در مرحله حراج، سرمایهگذاران حرفهای (نهادهای مالی، صندوقهای سرمایهگذاری، شرکتهای بیمه و...) قیمت پیشنهادی خود را اعلام میکنند و قیمت نهایی بر اساس عرضه و تقاضا کشف میشود. این قیمت واقعیتر از قیمت ثابت است.
-
کاهش حباب قیمت
در روش قیمت ثابت قدیم، به دلیل تقاضای بالای سرمایهگذاران خرد، معمولاً حباب قیمتی (تفاوت قیمت بازار با ارزش ذاتی سهم) ایجاد میشد. در روش ترکیبی، با کشف قیمت در مرحله حراج، حباب کاهش مییابد.
در مرحله حراج (۶۰ میلیون سهم، ۳ درصد کل سهام)، سرمایهگذاران واجد شرایط (حدود ۵۰ تا ۱۰۰ نهاد مالی) میتوانند حداکثر ۷۵۰,۰۰۰ سهم خریداری کنند. این مرحله برای تعیین «قیمت کشف شده» است. قیمت کشف شده معمولاً بالاتر از قیمت پایه (۲۳,۵۷۷ ریال) تعیین میشود (مثلاً ۲۵,۰۰۰ ریال). سپس در مرحله قیمت ثابت (۱۲۰ میلیون سهم، ۶ درصد کل سهام)، همه سرمایهگذاران خرد میتوانند با همان قیمت کشف شده (نه قیمت پایه) سهام خریداری کنند.
نکته مهم: در اطلاعیه سازمان بورس، ذکر شده است که «قیمت ارزشگذاری ۲۳,۵۷۷ ریال» است، اما قیمت نهایی در مرحله قیمت ثابت، همان قیمت کشف شده در مرحله حراج خواهد بود. بنابراین سرمایهگذاران خرد نباید انتظار خرید سهم با قیمت ۲۳,۵۷۷ ریال را داشته باشند.
تحلیل حداکثر سهمیه و مبلغ مورد نیاز
مرحله قیمت ثابت (سرمایهگذاران خرد)
- حداکثر سهمیه هر کد: ۲۴۰ سهم
با فرض اینکه قیمت کشف شده در مرحله حراج حدود ۲۵,۵۰۰ ریال باشد، مبلغ مورد نیاز برای خرید ۲۴۰ سهم برابر است با: ۲۴۰ × ۲۵,۵۰۰ = ۶,۱۲۰,۰۰۰ ریال + کارمزد (حدود ۵۰,۰۰۰ تومان). مجموعاً حدود 662 هزار تومان.
این مبلغ در مقایسه با عرضههای اولیه دیگر (مثلاً عرضه «وفیروزه» با سقف ۱.۱ میلیون تومان) نسبتا پایین است. بنابراین سرمایهگذارانی که بودجه محدودی دارند، میتوانند به جای سقف، تعداد بیشتری سهم خریداری کنند.
مرحله حراج (سرمایهگذاران واجد شرایط)
- حداکثر سهمیه هر کد: ۷۵۰,۰۰۰ سهم
مبلغ مورد نیاز برای خرید سقف سهمیه حدود ۱۹ میلیارد ریال است! بنابراین فقط نهادهای مالی بزرگ و صندوقهای سرمایهگذاری با نقدینگی بالا میتوانند در این مرحله شرکت کنند.
تحلیل صورتهای مالی شرکت پاریز شرق (بررسی اجمالی)
سرمایهگذاران قبل از خرید هر سهم در عرضه اولیه، باید اطلاعات مالی شرکت را در سایت کدال (codal.ir) مطالعه کنند. بر اساس اطلاعات منتشر شده (که باید توسط سرمایهگذاران بررسی شود):
- سودآوری شرکت: شرکت پاریز شرق در سال مالی ۱۴۰۴ چه مقدار سود خالص داشته است؟ نسبت P/E (قیمت به سود) بر اساس قیمت ۲۳,۵۷۷ ریال و سود هر سهم (EPS) سال ۱۴۰۴ چقدر است؟ (P/E مناسب برای شرکتهای تولیدی بین ۸ تا ۱۲ است. اگر P/E بالاتر از ۱۲ باشد، سهم گران است).
- رشد درآمد: آیا درآمد شرکت در ۳ سال اخیر رشد داشته است؟ (رشد ۲۰ درصدی به ازای هر سال قابل قبول است).
- بدهیها: نسبت بدهی به دارایی شرکت چقدر است؟ (باید کمتر از ۶۰ درصد باشد).
- عدم بررسی صورتهای مالی، بزرگترین اشتباه سرمایهگذاران خرد در عرضههای اولیه است.
توصیههای عملی برای سرمایهگذاران خرد
برای موفقیت در خرید سهام پاریز شرق، مراحل زیر را دنبال کنید:
۱) از آماده بودن کد معاملاتی خود اطمینان حاصل کنید. اگر کد معاملاتی ندارید یا غیرفعال است، هر چه سریعتر اقدام کنید.
۲) موجودی نقدی کافی در حساب کارگزاری خود واریز کنید. حداقل ۶ میلیون و ۵۰۰ هزار ریال (برای خرید ۲۴۰ سهم با احتساب قیمت کشف شده ۲۶,۰۰۰ ریال) واریز کنید. بهتر است ۷ میلیون ریال واریز کنید تا در صورت افزایش قیمت کشف شده، دچار کمبود نقدینگی نشوید.
۳) ساعت شروع ثبت سفارش را پیگیری کنید. معمولاً سازمان بورس ساعت شروع ثبت سفارش را روز قبل یا صبح روز عرضه اعلام میکند. در عرضههای اولیه، ثبت سفارش معمولاً از ساعت ۹:۰۰ شروع میشود و فقط چند دقیقه (گاهی ۲ تا ۵ دقیقه) فرصت دارید. از همین الان سامانه معاملاتی کارگزاری خود را باز کنید و آماده باشید.
۴) قیمت پیشنهادی خود را در مرحله قیمت ثابت، حداکثر (مثلاً ۱۰۰ درصد قیمت پایه) انتخاب کنید. در روش قیمت ثابت، قیمت نهایی توسط حراج تعیین میشود و شما نمیتوانید قیمت کمتری پیشنهاد دهید. بنابراین بهتر است قیمت نهایی (که در سامانه به عنوان «قیمت پایانی» یا «قیمت کشف شده» نمایش داده میشود) را بپذیرید.
۵) در صورت عدم تخصیص (به دلیل شلوغی سامانه)، ناامید نشوید. عرضههای اولیه شانس محض هستند. میلیونها سرمایهگذار همزمان سفارش میدهند و سیستم به صورت تصادفی تخصیص میدهد. اگر سهم به شما نرسید، در عرضههای بعدی شرکت کنید.
چشمانداز آینده و مزایا و معایب سرمایهگذاری در عرضه اولیه
مزایا
- سود کوتاهمدت: در بسیاری از عرضههای اولیه، سهام پس از ورود به بازار ثانویه (روزهای بعد) بین ۵ تا ۲۰ درصد رشد میکند. این یک فرصت سودآوری کوتاهمدت (چند روزه) است.
- شفافیت اطلاعاتی: شرکتهای عرضه اولیه موظف به انتشار صورتهای مالی حسابرسی شده و اطلاعات کامل هستند. بنابراین ریسک اطلاعاتی کمتر است.
- نقدشوندگی بالا: سهام عرضه اولیه در فرابورس معامله میشود که نقدشوندگی بالایی دارد.
معایب
- ریسک کشف قیمت: اگر قیمت کشف شده در مرحله حراج خیلی بالا باشد (بیش از ارزش ذاتی سهم)، احتمال افت قیمت سهم پس از عرضه وجود دارد.
- عدم تخصیص: به دلیل شلوغی سامانه، بسیاری از سرمایهگذاران موفق به خرید نمیشوند و زمان خود را از دست میدهند.
- قفل بودن سهام: در برخی عرضههای اولیه، سهام برای مدت مشخصی (مثلاً ۶ ماه) قفل است و نمیتوان آن را فروخت. در اطلاعیه پاریز شرق، قفل بودن سهام ذکر نشده است، اما سرمایهگذاران باید این موضوع را بررسی کنند.
توصیه نهایی: اگر سرمایهگذار بلندمدت هستید، قبل از خرید، صورتهای مالی شرکت را تحلیل کنید. اگر فقط به دنبال سود کوتاهمدت (چند روزه) هستید، با ریسک بالایی خرید کنید. هیچ تضمینی وجود ندارد که سهام پاریز شرق بعد از عرضه رشد کند. سرمایهگذاری در بورس همیشه با ریسک همراه است.