آسیانیوز ایران؛ سرویس افغانستان:
طالبان در تازهترین اقدام خود علیه زنان افغانستان، فروش «شورت و سوتین زنانه» را ممنوع اعلام کرد. این رژیم با صدور اطلاعیهای اعلام کرده است که هرکس این اقلام را بفروشد، دستگیر و به شدت با او برخورد خواهد شد. این ممنوعیت که شامل فروشندگان لباسهای زیر زنانه در بازارها و مغازههای سراسر افغانستان میشود، جدیدترین حلقه از زنجیره محدودیتهای طالبان علیه زنان است. بر اساس این اطلاعیه، نه تنها فروش شورت و سوتین زنانه ممنوع است، بلکه هرگونه تبلیغات یا نمایش این اقلام در ویترین مغازهها نیز ممنوع اعلام شده است. نیروهای امر به معروف و نهی از منکر طالبان برای بازرسی و اعمال این قانون به بازارها اعزام شدهاند.
طالبان استدلال کرده است که فروش و نمایش این اقلام «بر خلاف شریعت اسلام» و «موجب ترویج فحشا» است. اما مخالفان این استدلال را مضحک و غیرانسانی خواندهاند. از زمان تسلط طالبان بر افغانستان در اوت ۲۰۲۱، زنان افغانستان از بسیاری از حقوق اولیه خود محروم شدهاند: ممنوعیت تحصیل دختران بالای ۱۲ سال، ممنوعیت کار زنان در ادارات دولتی و سازمانهای غیردولتی، ممنوعیت حضور در پارکها، باشگاههای ورزشی و حمامهای عمومی، و اجباری شدن پوشش کامل (برقع). این ممنوعیت جدید، حتی حق انتخاب پوشش زیر لباس را نیز از زنان گرفته است. فعالان حقوق زنان میگویند که طالبان به دنبال «حذف تدریجی زنان از تمام عرصههای عمومی و حتی زندگی خصوصی» هستند.
سازمان ملل و کشورهای غربی این اقدام طالبان را به شدت محکوم کردهاند. سخنگوی دبیرکل سازمان ملل گفته است که «این قوانین غیرانسانی و نقض فاحش حقوق بشر است». آمریکا نیز طالبان را تهدید به انزوای بیشتر کرده است. با این حال، طالبان به این انتقادات توجهی نشان نمیدهد. رهبران این گروه معتقدند که قوانین آنها «بر اساس شریعت اسلام» است و هیچ کس حق دخالت در امور داخلی افغانستان را ندارد. فعالان حقوق زنان از جامعه بینالملل خواستهاند که فشار بر طالبان را افزایش دهند.
جزئیات ممنوعیت و نحوه اجرای آن
بر اساس اطلاعیه وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان (که به «پلیس اخلاق» نیز معروف است)، فروش شورت و سوتین زنانه در تمام استانهای افغانستان ممنوع شده است. این ممنوعیت شامل موارد زیر است:
- فروش حضوری در مغازهها و بازارها.
- فروش آنلاین در شبکههای اجتماعی و وبسایتها.
- تولید و واردات این اقلام.
- نمایش این اقلام در ویترین مغازهها.
نیروهای امر به معروف و نهی از منکر طالبان، برای بازرسی از بازارها به مناطق مختلف اعزام شدهاند. آنها مجاز به ورود به مغازهها، بازرسی اجناس و در صورت مشاهده، ضبط اقلام و دستگیری فروشنده هستند. مجازات متخلفان شامل جریمه نقدی، بستن مغازه و حبس (تا ۶ ماه) است. طالبان اعلام کرده است که در صورت تکرار تخلف، مجازات تشدید خواهد شد. این قوانین، فروشندگان زن و مرد را شامل میشود (هر دو گروه در معرض خطر هستند).
واکنش طالبان به انتقادات و توجیه شرعی
طالبان در بیانیه خود، ممنوعیت فروش شورت و سوتین زنانه را «الزام شرعی» و «حفظ حرمت زن مسلمان» دانسته است. به گفته آنان، این اقلام «تحریککننده» و «موجب فساد اخلاقی در جامعه» هستند. با این حال، هیچ مرجع دینی معتبری (حتی در میان علمای تندروی اهل سنت) چنین فتوایی صادر نکرده است. منتقدان میگویند که طالبان از دین به عنوان «بهانه» برای سرکوب زنان استفاده میکند. در اسلام، هیچ منع صریحی برای فروش یا استفاده از لباسهای زیر وجود ندارد. حتی در محافظهکارانهترین تفاسیر فقهی، چنین چیزی دیده نمیشود. این اقدام طالبان، بار دیگر ثابت کرد که آنها به دنبال «حذف زنان از تمام عرصههای عمومی» هستند. با منع فروش شورت و سوتین، آنها در حال «قاچاقی کردن» نیازهای اولیه زنان هستند. زنانی که نتوانند این اقلام را خریداری کنند، با مشکلات بهداشتی جدی مواجه خواهند شد.
تأثیر این ممنوعیت بر زندگی روزمره زنان افغانستان
زنان افغانستان از ابتدای تسلط طالبان، با انبوهی از محدودیتها مواجه بودهاند. ممنوعیت فروش شورت و سوتین، آخرین حلقه از این زنجیره است. پیامدهای این ممنوعیت عبارتند از:
۱) مشکلات بهداشتی
استفاده نکردن از لباسهای زیر مناسب (به ویژه سوتین) میتواند باعث افتادگی سینه، مشکلات اسکلتی و دردهای مزمن شود. شورت نامناسب نیز میتواند باعث عفونتهای قارچی و باکتریایی شود.
۲) قاچاق و افزایش قیمت
با ممنوعیت فروش رسمی، بازار سیاه این اقلام رونق خواهد گرفت. قیمتها چندین برابر افزایش مییابد و زنان فقیر (که اکثریت را تشکیل میدهند) از دسترسی به این اقلام محروم میشوند.
۳) تحقیر و توهین
نیروهای طالبان در هنگام بازرسی از خانهها، اقلام ممنوعه را ضبط میکنند و زنان را در مقابل اعضای خانواده شرمسار میکنند. این یک روش روانی برای تحقیر و خرد کردن زنان است. فعالان حقوق زنان میگویند که طالبان به دنبال «بازگشت به قرون وسطی» هستند و جامعه جهانی در قبال این جنایات ساکت نشسته است.
واکنش جامعه جهانی و سازمانهای حقوق بشری
سازمان ملل، اتحادیه اروپا و ایالات متحده این اقدام طالبان را به شدت محکوم کردهاند. سخنگوی دبیرکل سازمان ملل گفت: «این قوانین غیرانسانی و نقض فاحش حقوق بشر است. ما از طالبان میخواهیم فوراً این ممنوعیت را لغو کنند.» «دیدهبان حقوق بشر» (Human Rights Watch) نیز در بیانیهای اعلام کرد: «طالبان در حال نابودی سیستماتیک زنان افغانستان هستند. این اقدام، نه تنها غیرانسانی، بلکه غیرمنطقی و احمقانه است. شورت و سوتین زنانه یک نیاز بهداشتی است، نه یک ابزار فساد!» «عفو بینالملل» (Amnesty International) خواستار تحریم گسترده رهبران طالبان و ارجاع پرونده آنها به دیوان کیفری بینالمللی (ICC) شده است. با این حال، تاکنون هیچ اقدام عملی از سوی جامعه جهانی صورت نگرفته است.
چشمانداز آینده و راهکارهای مقاومت
با توجه به سابقه طالبان (۱۹۹۶-۲۰۰۱ و ۲۰۲۱ تاکنون)، انتظار نمیرود که این ممنوعیت به زودی لغو شود. برعکس، احتمال دارد طالبان محدودیتهای بیشتری علیه زنان اعمال کند. برخی گمانهها حاکی از آن است که طالبان در حال برنامهریزی برای ممنوعیت فروش تمام لباسهای زنانه (به جز برقع) است.
راهکارهای مقاومت
- فعالیتهای زیرزمینی: زنان افغانستان شبکههای زیرزمینی برای خرید و فروش اقلام ممنوعه ایجاد کردهاند. این شبکهها از طریق پیامرسانهای رمزنگاری شده (سیگنال، واتساپ) فعالیت میکنند.
- کمک جامعه جهانی: سازمانهای بینالمللی میتوانند با ارسال محمولههای بهداشتی (از جمله لباسهای زیر) از طریق سازمانهای غیردولتی محلی، نیازهای زنان افغانستان را تأمین کنند.
- فشار دیپلماتیک: کشورهای اسلامی (مانند ایران، عربستان، امارات، پاکستان، قطر) که با طالبان روابط دیپلماتیک دارند، باید بر آنها فشار آورند تا این قوانین را لغو کنند.
تنها راه نجات زنان افغانستان، سرنگونی رژیم طالبان است.
تا آن زمان، زنان افغانستان باید با مقاومت و امید به آینده،
به مبارزه ادامه دهند.