آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
فضای سینمای ایران در آستانه چهلوچهارمین جشنواره فیلم فجر، شاهد تولد یک اثر تازه با رنگی از نوستالژی و بازگشت است. فیلم سینمایی «رقص باد» به کارگردانی جواد حسینی، نه تنها اولین تجربه سینمایی یک کارگردان تازهنفس است، بلکه بازگشت بازیگری صاحبنام پس از مدتی غیبت به پرده نقره ایست. این فیلم که در بخش مسابقه جشنواره حضور خواهد داشت، روایتی عاشقانه از داستان دو شخصیت به نامهای «یونس» و «خورشید» است. داستانی که پس از ۳۷ سال، با بازگشت یونس به یک شهر ساحلی، وارد فصلی تازه و پرکشش میشود. این اثر بر اساس فیلمنامهای از حسین مهکام و با مشاوره کارگردانی بیژن میرباقری ساخته شده است. جواد حسینی، کارگردان فیلم، پیش از این با حضور در پروژههای مختلف به عنوان دستیار کارگردان، برنامهریز و کارگردان دوم، تجربهاندوزی کرده بود. سریالهای «چک برگشتی»، «مادرانه» و به ویژه «الگوریتم» از جمله آثار شناختهشدهای هستند که او در ساخت آنها مشارکت داشته است. حالا او با «رقص باد» اولین گام مستقل و بلند خود را در عرصه سینما برمیدارد.
اما نقطه کانونی توجه به این فیلم، حضور «علیرضا شجاعنوری» در نقش اصلی مرد است. شجاعنوری که با نقش ماندگار «عبدالله» در فیلم «روز واقعه» در حافظه سینمادوستان ثبت شده، پس از هفت سال دوری از سینما، با ایفای نقش «یونس» بازگشته است. آخرین حضور سینمایی او به فیلم «سونامی» در سال ۱۳۹۷ بازمیگردد. در کنار او، «سودابه بیضایی» در نقش «خورشید» ظاهر میشود؛ زنی که در شهر ساحلی مدیریت یک هتل-رستوران را بر عهده دارد و با دخترش «ترمه» (با بازی ماهور الوند) زندگی میکند. این ترکیب بازیگری جذاب، وعده یک رابطه عمیق و پرتنش دراماتیک را میدهد. فیلم در شهر بوشهر جلوی دوربین رفته است. انتخاب این لوکیشن ساحلی، میتواند به فضاسازی عاشقانه و نوستالژیک داستان کمک شایانی کند. بادهای همیشگی و فضای خاص سواحل جنوب، احتمالاً به عنوان یک شخصیت فرعی در روایت حضور پررنگی دارند.
تهیهکنندگی این پروژه مستقل را «ابوالفضل صفری» بر عهده داشته است. صفری که پیش از این تهیهکننده فیلم «موقعیت مهدی» و سریالهای پرطرفداری مانند «عاشورا»، «ترور خاموش» و «الگوریتم» بوده، حالا دومین فیلم سینمایی خود را روانه جشنواره میکند. این نشان از اعتماد یک تهیهکننده با سابقه به نگاه اول یک کارگردان دارد. «رقص باد» قرار است روزهای پنجشنبه و جمعه (۱۶ و ۱۷ بهمن) در پردیس ملت و برج میلاد به نمایش درآید. این فیلم با تیمی فنی شامل نامهایی مانند آرمین یوسفزاد (مدیر فیلمبرداری)، ستار اورکی (آهنگساز) و پریسا ناهیدپور (تدوین)، وعده یک اثر حرفهای و دیداری شنیداری جذاب را میدهد. در ادامه، نگاهی عمیقتر به ابعاد مختلف این اثر خواهیم داشت.
تحلیل بازگشت علیرضا شجاعنوری و اهمیت آن
بازگشت علیرضا شجاعنوری به سینما پس از هفت سال، خود یک «رویداد سینمایی» محسوب میشود. شجاعنوری با نقشآفرینیهای عمیق و ماندگاری مانند «عبدالله» در «روز واقعه»، «سرهنگ» در «آژانس شیشهای» و «کیومرث» در «شکار خاموش»، جایگاهی ویژه در دل مخاطبان جدی سینما دارد. غیبت طولانی او، انتظار برای دیدن دوباره این بازیگر توانمند را افزایش داده بود. انتخاب او برای نقش «یونس»، مردی که پس از سالها به شهری ساحلی بازمیگردد، هوشمندانه به نظر میرسد. این نقش میتواند از ظرفیتهای شجاعنوری در نمایش «سکوتهای پرمعنا»، «عصیان درونی» و «وقار سنتی» بهره ببرد. موفقیت فیلم تا حد زیادی به توانایی او در باورپذیر کردن این بازگشت و کشمکشهای عاطفی پس از آن وابسته است.
این بازگشت همچنین میتواند نویدبخش جذب دوباره بخشی از مخاطبان میانسال و علاقهمند به سینمای نویسندهمحور باشد که در سالهای اخیر ممکن است از سینما فاصله گرفته باشند.
ترکیب بازیگری و نقشآفرینی احتمالی
در کنار شجاعنوری، حضور «سودابه بیضایی» به عنوان نقش مقابل، ترکیب متعادلی ایجاد کرده است. بیضایی با سابقه طولانی در تئاتر و سینما، بازیگری است که میتواند در نقش «خورشید»، زنی مستقل و مدیر، هم قدرت و هم آسیبپذیری را به نمایش بگذارد. کنشمندی این شخصیت در مقابل انفعال یا تردید احتمالی «یونس»، میتواند نقطه قوت درام باشد. «ماهور الوند» در نقش دختر خورشید (ترمه) نیز انتخاب جالبی است. او میتواند نماینده نسل جدید و دیدگاه متفاوتی باشد که به رابطه قدیمی مادرش نگاه میکند و ممکن است عامل تعارض یا درک تازهای در داستان شود. حضور بازیگران جوانی مانند «امیر محمدی» و «رضا ثامری» نیز میتواند به ایجاد بافت اجتماعی غنیتر در شهر ساحلی کمک کند. چالش اصلی، ایجاد «حس باورپذیر عاشقانه» بین دو بازیگر اصلی با فاصله سنی و سبک بازی متفاوت است. شیمی بین آنها باید چنان قوی باشد که مخاطب باور کند این رابطه ۳۷ ساله، اکنون در آستانه تحولی بزرگ قرار دارد.
فضاسازی و نقش لوکیشن بوشهر در روایت
انتخاب «بوشهر» به عنوان لوکیشن اصلی، فراتر از یک پسزمینه صرف است. بوشهر با بافت تاریخی، خانههای قدیمی، آبوهوای شرجی و بادهای همیشگی، میتواند به یک «شخصیت فرعی قدرتمند» در فیلم تبدیل شود. باد، که در عنوان فیلم هم حاضر است، میتواند نماد «تغییر»، «یادآوری» یا «پاک کردن گذشته» باشد. فضای ساحلی و دریا نیز میتواند استعارهای از «عمق احساسات سرکوب شده»، «موجهای خاطرات» یا «آرامش پس از توفان» باشد. موفقیت کارگردان در گرو آن است که از این فضا نه به صورت تزئینی، که به عنوان بخشی جداییناپذیر از روان شخصیتها و پیشبرد داستان استفاده کند. همچنین، بافت اجتماعی خاص جنوب و فرهنگ مردمان آن، اگر به درستی نمایش داده شود، میتواند به غنای دراماتیک فیلم بیفزاید و آن را از یک عاشقانه شخصی صرف، به اثری با رنگوبوی بومی متمایز ارتقا دهد.
چالشهای فیلم اول بودن و نقش مشاوران
جواد حسینی با اولین فیلم خود وارد رقابتی سخت در جشنواره فجر شده است. خطر اصلی برای فیلمسازان تازهکار، «بلندپروازی بیش از حد» یا «عدم کنترل بر عناصر روایی» است. داستان یک رابطه ۳۷ ساله که اکنون وارد فاز تازهای میشود، نیازمند «اقتصاد روایی» و «انتقال کارآمد گذشته» است تا مخاطب بدون نیاز به توضیحات طولانی، وزن این سالها را احساس کند. در اینجا، نقش «بیژن میرباقری» به عنوان مشاور کارگردان میتواند کلیدی باشد. میرباقری با تجربه ساخت آثاری مانند «شکار خاموش» که در آن روابط انسانی پیچیده در بافت خاصی روایت میشد، میتواند به حسینی در کنترل ریتم، مدیریت بازیگران و خلق فضای درست کمک کرده باشد. همچنین، فیلمنامه «حسین مهکام» باید بتواند در زمان محدود سینما، گذشته و حال را به خوبی گره بزند و از افتادن به دام کلیشههای رمانتیک دوری کند. عمق شخصیتپردازی و باورپذیری دلیل بازگشت یونس و تغییر رابطه، آزمون اصلی این فیلمنامه خواهد بود.
چشمانداز در جشنواره و امکان اکران عمومی
حضور در بخش مسابقه جشنواره فجر، یک «فرصت بزرگ» برای «رقص باد» است. این فرصت میتواند با استقبال از بازی شجاعنوری و نقدهای مثبت به فضاسازی و بازیگری، تبدیل به «سرمایه نمادین» برای فیلم شود. موفقیت در جشنواره میتواند راه را برای «اکران عمومی پرفروش» هموار کند، به ویژه که ترکیب بازیگران آن برای مخاطب عام نیز جذاب است. اما رقابت در این بخش شدید است. فیلم باید بتواند علاوه بر جذابیت بازیگری، از نظر «فرم سینمایی»، «روایت منسجم» و «ارائه ایده نو» نیز قوی باشد تا از میان آثار دیگر بدرخشد. نکته قوت، تهیهکنندگی ابوالفضل صفری است که با تجربه در تولید آثار پرتماشاگر، احتمالاً سازوکارهای تبلیغات و توزیع مناسبی برای اکران پساجشنواره در نظر دارد. در نهایت، «رقص باد» میتواند به یکی از فیلمهای «مورد توجه» این دوره جشنواره تبدیل شود؛ نه لزوماً به خاطر نوآوری رادیکال، که به دلیل ترکیب امیدوارکننده «بازگشت یک ستاره محبوب»، «فضای بکر جغرافیایی» و «داستان عاشقانهای با عمق بالقوه». موفقیت آن بر پایه اجرای ظریف و اجتناب از شعارزدگی و کلیشه استوار خواهد بود.