آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
در سکوت کتابخانهها، جایی که دانایی در سطرهای کتاب جاری است، گاهی چهرههایی خاموش اما تأثیرگذار، سالها به نظم و سامان بخشیدن به این میراث میپردازند. پارکوهی هارطونیان، یکی از همین چهرههای ماندگار بود. او که عمری را صرف فهرستنویسی کتابهای لاتین در کتابخانه مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی کرد، سهشنبه دوم تیرماه، در ۷۸ سالگی چشم از جهان فروبست. پارکوهی هارطونیان، متولد سوم شهریور ۱۳۲۷ در تهران، از نخستین نسل کتابداران حرفهای ایران بود. او پس از فارغالتحصیلی در رشته کتابداری، راهی کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران شد و از ۲۲ بهمن ۱۳۴۷ تا ابتدای شهریور ۱۳۷۸، در آنجا به فهرستنگاری پرداخت. اما نقطه عطف زندگی حرفهای او، از آذر ۱۳۶۸ آغاز شد؛ زمانی که به کتابخانه مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی پیوست و تا آخرین روزهای زندگی، مسئولیت بخش فهرستنویسی کتابهای لاتین را بر عهده داشت.
او ۳۷ سال از عمر خود را وقف این مرکز کرد. در این سالها، هزاران کتاب لاتین را فهرستنویسی کرد و به پژوهشگران و دانشنامهنگاران کمک کرد تا به منابع معتبر بینالمللی دسترسی داشته باشند. او با دقت و وسواسی مثالزدنی، هر کتاب را بررسی و شناسنامهدار میکرد و غنای کار دانشنامهنگاری ایران را افزایش میداد. آخرین یادگار این بانوی کتابدار، همکاری با عباس مافی در گردآوری جلد دوم «فهرست مقالات فارسی در زمینه تحقیقات ایرانی (مجموعهها: یادنامهها؛ ارجنامهها؛ جشننامهها؛ کنگرهها؛...) ۱۳۹۱-۱۳۹۷» بود که بهار امسال از سوی انتشارات مرکز منتشر شد. این اثر، که حاصل سالها کار دقیق و بیوقفه است، به عنوان یکی از مهمترین منابع کتابشناسی در حوزه ایرانشناسی شناخته خواهد شد.
کاظم موسوی بجنوردی، رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، در پیامی درگذشت او را تسلیت گفت و نوشت: «فقدان بانوی کتابدار، کتابشناس و فهرستنگار برجسته ایران، خانم پارکوهی هارطونیان جانکاه و بسی غمانگیز است. ایشان از سالهای نخست تأسیس مرکز تا واپسین دم عمر، مسئولیت فهرستنویسی کتابهای لاتین را عهدهدار بود و بر خود میبالیم که ۳۷ سال با ما همکاری کرد و بر غنای کار دانشنامهنگاری ما افزود.» هارطونیان، اگرچه نامی آشنا برای عموم نبود، اما در میان کتابداران، پژوهشگران و دانشنامهنگاران، به عنوان یک «بانوی فهرستنگار» شناخته میشد. او با دانش عمیق خود در کتابشناسی لاتین، نقش کلیدی در دسترسپذیر کردن منابع خارجی برای محققان ایرانی داشت. کار او، پلی بود میان دانش ایرانی و منابع بینالمللی. با درگذشت پارکوهی هارطونیان، یکی از آخرین بازماندگان نسل پیشکسوت کتابداری ایران، از میان ما رفت. نسلی که با عشق به کتاب و دانش، عمر خود را در پشت میزهای فهرستنویسی سپری کردند و میراثی ماندگار از نظم و دقت را برای آیندگان به جا گذاشتند. یادش گرامی و راهش پررهرو باد.
پارکوهی هارطونیان؛ کتابداری که سایهاش بر کتابخانهها بود
پارکوهی هارطونیان، از آن دسته افرادی بود که در سکوت کتابخانهها، بزرگترین خدمت را به فرهنگ و دانش این سرزمین کردند. او با ۵۷ سال سابقه فعالیت پیوسته در کتابخانههای مهم ایران، یکی از باسابقهترین کتابداران نسل خود بود. از کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران گرفته تا کتابخانه مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، رد پای او در نظم و سامان بخشیدن به منابع علمی، کاملاً مشهود است. او در دورانی وارد کتابداری شد که این رشته در ایران هنوز نوپا بود. با این حال، با تلاش و پشتکار، به یکی از کارآمدترین فهرستنگاران کشور تبدیل شد. تسلط او بر زبان لاتین و آشنایی عمیق با نظامهای فهرستنویسی بینالمللی، او را به یک سرمایه ملی تبدیل کرده بود. پژوهشگرانی که برای دسترسی به منابع خارجی به کتابخانه مرکز دائرةالمعارف مراجعه میکردند، همگی از دقت و دانش او بهرهمند شدهاند. هارطونیان، اگرچه نامش در محافل عمومی کمتر شنیده میشد، اما در میان کتابداران و پژوهشگران، او یک «مرجع» محسوب میشد. او با کار خود، به غنای دانشنامهنگاری ایران کمک کرد و نقش مهمی در دسترسپذیر کردن منابع بینالمللی برای محققان ایرانی ایفا نمود.
۳۷ سال خدمت در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، یکی از مهمترین نهادهای علمی و پژوهشی ایران است. این مرکز، با هدف تدوین دانشنامهای جامع درباره ایران و اسلام، فعالیت خود را آغاز کرده است. کتابخانه این مرکز، به عنوان یکی از غنیترین کتابخانههای تخصصی کشور، نقش کلیدی در این مسیر دارد. پارکوهی هارطونیان، از سالهای نخست تأسیس این مرکز (۱۳۶۸) تا آخرین روزهای زندگی، در این کتابخانه فعالیت کرد. او مسئولیت فهرستنویسی کتابهای لاتین را بر عهده داشت و با دقت و وسواس فراوان، هزاران کتاب خارجی را شناسنامهدار کرد. این کار، به پژوهشگران و دانشنامهنگاران کمک کرد تا به راحتی به منابع مورد نیاز خود دسترسی پیدا کنند. کاظم موسوی بجنوردی، رئیس مرکز، در پیام تسلیت خود، به ۳۷ سال همکاری هارطونیان با این مرکز اشاره کرده و آن را مایه افتخار دانسته است. این همکاری طولانی، نشاندهنده تعهد و عشق او به کارش است.
آخرین یادگار؛ فهرست مقالات فارسی
آخرین اثر پارکوهی هارطونیان، همکاری با عباس مافی در گردآوری جلد دوم «فهرست مقالات فارسی در زمینه تحقیقات ایرانی (مجموعهها: یادنامهها؛ ارجنامهها؛ جشننامهها؛ کنگرهها؛...) ۱۳۹۱-۱۳۹۷» بود. این کتاب، که بهار امسال منتشر شد، یک منبع ارزشمند برای پژوهشگران حوزه ایرانشناسی است. این فهرست، شامل مقالات فارسی منتشر شده در مجموعههای مختلف (یادنامهها، ارجنامهها، جشننامهها و کنگرهها) در بازه زمانی ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۷ است. گردآوری چنین فهرستی، نیازمند دقت و حوصله فراوان است. هارطونیان، با دانش عمیق خود در کتابشناسی و فهرستنویسی، نقش کلیدی در این پروژه ایفا کرد. این اثر، به عنوان یکی از مهمترین منابع کتابشناسی در حوزه ایرانشناسی، برای سالهای آینده، مورد استفاده پژوهشگران قرار خواهد گرفت. این آخرین یادگار یک عمر تلاش و کوشش است.
اهمیت فهرستنویسی در دانشنامهنگاری
فهرستنویسی، یکی از مهمترین بخشهای کار کتابخانهها است. بدون فهرستنویسی دقیق، دسترسی به منابع و اطلاعات، بسیار دشوار خواهد بود. فهرستنویسان، با شناسنامهدار کردن کتابها، به پژوهشگران کمک میکنند تا به راحتی، منابع مورد نیاز خود را پیدا کنند. در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، فهرستنویسی کتابهای لاتین، از اهمیت ویژهای برخوردار است. زیرا این کتابها، منابع اصلی برای تدوین مقالات دانشنامهای هستند. پارکوهی هارطونیان، با تسلط خود بر زبان لاتین و نظامهای فهرستنویسی بینالمللی، نقش کلیدی در این زمینه ایفا کرد. کار او، به غنای دانشنامهنگاری ایران کمک کرد و به محققان ایرانی، امکان دسترسی به منابع بینالمللی را فراهم نمود. بدون تلاش او، بسیاری از منابع ارزشمند، همچنان در قفسهها، خاک میخوردند.
میراث ماندگار یک بانوی کتابدار
با درگذشت پارکوهی هارطونیان، یکی از چهرههای تأثیرگذار و خاموش کتابداری ایران، از میان ما رفت. اما میراث او، در فهرستهای دقیقی که تهیه کرده و کتابهایی که شناسنامهدار کرده است، برای همیشه زنده خواهد ماند. او با کار خود، به غنای دانشنامهنگاری ایران افزود و راه را برای پژوهشگران آینده، هموار کرد. او نشان داد که کتابداری، فقط نگهداری از کتابها نیست. کتابداری، یک علم و هنر است که میتواند به پیشرفت علمی و فرهنگی یک کشور، کمک کند. هارطونیان، با ۵۷ سال فعالیت پیوسته، یکی از بهترین نمونههای یک کتابدار متعهد و حرفهای بود. یادش گرامی و راهش پررهرو باد. باشد که نسل جدید کتابداران، از او الهام بگیرند و به راه او، ادامه دهند.
آسیانیوز ایران(روزنامه آسیا سابق)، درگذشت این عزیز گرانسنگ را
به خانواده محترم ایشان، و تمامی هنردوستان ایران زمین، تسلیت گفته
و آرزوی صبر برای بازماندگان محترم ایشان دارد.
یادش گرامی