آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
دکتر حسین چناری - مدرس دانشگاه و مشاور امور آموزشی - مدیران آموزشی برای موفقیت در پیشبرد اهداف مدرسه یا مؤسسه آموزشی خود، نیازمند تعامل سازنده با نهادهای دولتی، ادارات آموزشوپرورش، سازمانهای غیردولتی، انجمنها و نهادهای تصمیمگیر هستند. توانایی مذاکره مؤثر و ارتباط بینسازمانی، نقشی کلیدی در تأمین منابع، دریافت مجوزها، جلب حمایتها و توسعه همکاریها دارد.
در مدیریت آموزشی نوین، توانایی برقراری ارتباط مؤثر با نهادهای رسمی و نیمهرسمی یکی از مؤلفههای حیاتی موفقیت است. یک مدیر مدرسه یا مؤسسه آموزشی نمیتواند تنها در درون ساختمان آموزشی محدود بماند؛ بلکه باید به عنوان نمایندهای حرفهای، اهل گفتوگو، برنامهریزی و مذاکره، وارد عرصه تعاملات برونسازمانی شود. نهادهایی مانند ادارات آموزشوپرورش، شهرداریها، فرمانداریها، انجمن اولیا و مربیان، مراکز علمی-فرهنگی و نهادهای حمایتی، نهتنها سیاستگذار و ناظر هستند، بلکه میتوانند پشتیبان و تسهیلگر توسعه آموزش نیز باشند.
مهارتهای کلیدی در مذاکره و تعامل آموزشی
1. آمادگی قبلی: شناخت دقیق و تحلیل طرف مقابل
یکی از خطاهای رایج در تعاملات آموزشی، عدم آمادگی ذهنی و مستند پیش از جلسات مذاکره است. مدیر حرفهای باید پیش از هر تعامل، آگاهی لازم را گردآوری کند:
الف. مأموریتها، اهداف و سیاستهای نهاد مقابل (مثلاً شهرداری، اداره آموزش)
ب. ساختار تصمیمگیری آن نهاد (چه کسی تصمیمگیرنده اصلی است؟)
ج. منافع مشترک و زمینههای همپوشانی (برای همکاری برد - برد)
د. سوابق تعامل قبلی و درسآموختهها
2. اعتمادسازی: ایجاد رابطه حرفهای پایدار
اعتماد، سرمایه اصلی در ارتباطات رسمی است. اگر یک مدیر:
الف. به تعهدات خود پایبند باشد
ب. اطلاعات نادرست ارائه ندهد
ج. خواستههای منطقی و شفاف مطرح کند
نهادها به همکاری بلندمدت با او علاقهمند خواهند شد. اعتماد، نه از شعار بلکه از عملکرد حرفهای ساخته میشود.
3. بیان روشن خواستهها و منافع
توضیح دقیق اهداف مدرسه یا مؤسسه، خواستهها و منابع موجود، باید به شکل قانعکننده و ساختارمند مطرح شود. مثلاً مدیر نباید بگوید «کمک مالی میخواهیم»، بلکه باید بگوید: «با توجه به سیاست توانمندسازی نوجوانان در طرح شما، ما آمادهایم دورههای مهارت زندگی برگزار کنیم و فضای مدرسه را در اختیار بگذاریم، اما برای تأمین تجهیزات نیاز به حمایت مالی داریم.» بیان مؤثر خواستهها مستلزم نوشتن پروپوزال کوتاه، ارائه شفاهی حرفهای، و مهارت در مستندسازی مذاکرات است.
4. گوشدادن فعال: درک درست از منطق نهاد مقابل
مذاکره، گفتوگو نیست؛ تعامل دوسویه هدفمند برای رسیدن به توافق مشترک است. مدیر باید یاد بگیرد گوش بدهد، نه فقط صحبت کند. درک صحیح دغدغهها و ملاحظات طرف مقابل، زمینهساز توافق منطقی است.
5. انعطافپذیری و مهارت چانهزنی
انعطافپذیری یعنی تمایل به تعدیل خواستهها در مسیر توافق، بدون عدول از ارزشها و اهداف بنیادین. چانهزنی حرفهای یعنی حفظ شأن مدرسه در عین تلاش برای جلب منابع و مشارکت. مثلاً ممکن است خواسته مدرسه حمایت مالی باشد، اما نهاد دولتی امکان ارائه تجهیزات را داشته باشد؛ در اینجا یک توافق جایگزین عاقلانهتر از اصرار بر خواسته اولیه است.
مثال: مدیر دبیرستانی در منطقه شهری متوسط، با تحلیل طرح جامع فرهنگی شهرداری منطقه، متوجه میشود که برنامهای برای آموزش مهارتهای شهروندی در نوجوانان وجود دارد. او طرحی با عنوان «مدرسه تابستانی شهروندی» طراحی میکند که شامل آموزش مسئولیتپذیری، محیط زیست، قانونمداری و رسانه است. با برگزاری یک جلسه رسمی و ارائه پیشنهاد مکتوب، میتواند شهرداری را به تأمین مربی و تجهیزات آموزشی متقاعد کند، در حالی که فضای مدرسه و بخشی از معلمان را خود تأمین میکند.