آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
منوچهر فرید، بازیگر سرشناس سینمای ایران که نامش با موج نو و آثار درخشان بهرام بیضایی گره خورده است، در ۸۹ سالگی در ملبورن استرالیا دار فانی را وداع گفت. خبر درگذشت این هنرمند پیشکسوت روز جمعه ۱۱ تیرماه ۱۴۰۵ منتشر شد و جامعه هنری ایران را در سوگ یکی از چهرههای ماندگار سینمای بدیع نشاند. فرید متولد سال ۱۳۱۶ در تهران بود و از همنسلان چهرههای شاخصی چون علی نصیریان، محمدعلی کشاورز، پرویز فنیزاده و پرویز صیاد محسوب میشد. او با چهره خاص و بازی های تأثیرگذارش، یکی از بازیگران شاخص سینمای قبل از انقلاب بود که پس از انقلاب ۱۳۵۷ به دلیل بهایی بودن، از ادامه فعالیت در عرصه هنر ایران منع شد.
نام منوچهر فرید با حضور در آثار متعددی از بهرام بیضایی پیوند میخورد. او در فیلمهای درخشانی همچون «خشت و آینه»، «رگبار»، «غریبه و مه»، «کلاغ»، «چریکه تارا»، «بلوچ»، «صدای صحرا»، «صمد و قالیچهٔ حضرت سلیمان» و «میراث من جنون» نقشآفرینی کرد و هر یک از این آثار، گوشهای از تواناییهای بازیگری او را به نمایش گذاشت. فرید در نیمه سال ۱۳۸۵ پس از پایان گرفتن دو فیلم «چریکه تارا» و «میراث من جنون»، ایران را ترک کرد و به آمریکا رفت و پس از چند سال در استرالیا ساکن شد. او سالها در تبعید به سر برد و در سکوت و دوری از وطن، دوران پایانی عمر خود را سپری کرد، اما نامش همچنان در تاریخ سینمای ایران زنده ماند.
او بر اساس روایتهایی که از روزهای همکاری با بیضایی داشت، گفته بود که قرار بوده در فیلم «عیار تنها» بازی کند و بیضایی از او خواسته بود «بدنش را برای نقش بسازد»، اما در نهایت پس از دخالت «از بالا» و اصرار بر سپردن نقش به بازیگری دیگر، بیضایی قرارداد را پاره کرد و فیلم ساخته نشد. این روایت، نشان از پیچیدگیهای سیاسی و اجتماعی حاکم بر سینمای آن دوران دارد.
منوچهر فرید با بازی در فیلمهای موج نو سینمای ایران، نقشی بیبدیل در شکلگیری این جریان هنری ایفا کرد. او با چهره خاص و بازی های تأثیرگذارش، یکی از بازیگران شاخص سینمای قبل از انقلاب بود که پس از انقلاب ۱۳۵۷ به دلیل بهایی بودن، از ادامه فعالیت در عرصه هنر ایران منع شد. درگذشت این هنرمند پیشکسوت، واکنشهای گستردهای را در میان هنرمندان و علاقهمندان به سینما به دنبال داشته است. بسیاری از چهرههای شناختهشده سینما و تئاتر، با انتشار پیامهای تسلیت، فقدان این بازیگر توانمند را به خانواده و جامعه هنری کشور تسلیت گفتهاند و از او به عنوان یکی از ستونهای سینمای بدیع ایران یاد کردهاند. با درگذشت منوچهر فرید، یکی از آخرین بازماندگان نسل طلایی سینمای موج نو ایران خاموش شد. یاد و خاطره او و نقشهای ماندگارش در آثار بیضایی، همواره در تاریخ سینمای ایران زنده خواهد ماند و نسلهای آینده، او را به عنوان یکی از بازیگران تأثیرگذار و ماندگار این سرزمین خواهند شناخت.
جایگاه فرید در موج نو سینمای ایران
منوچهر فرید یکی از بازیگران شاخص موج نو سینمای ایران بود که با حضور در آثار بهرام بیضایی، نقش مهمی در شکلگیری این جریان هنری ایفا کرد. موج نو سینمای ایران در دهه ۴۰ و ۵۰ شمسی، با فیلمسازانی چون بیضایی، داریوش مهرجویی و مسعود کیمیایی شکل گرفت و فرید با بازی در فیلمهایی مانند «رگبار» و «غریبه و مه»، به عنوان یکی از چهرههای اصلی این جریان شناخته شد.
همکاری با بهرام بیضایی و آثار ماندگار
نام منوچهر فرید با آثار بهرام بیضایی پیوندی ناگسستنی دارد. او در فیلمهای درخشانی همچون «خشت و آینه»، «رگبار»، «غریبه و مه»، «کلاغ»، «چریکه تارا»، «بلوچ» و «میراث من جنون» نقشآفرینی کرد که هر یک از این آثار، گوشهای از تواناییهای بازیگری او را به نمایش گذاشت. این همکاری، یکی از ماندگارترین همکاریهای بازیگر و کارگردان در تاریخ سینمای ایران محسوب میشود.
تبعید و ممنوعیت فعالیت هنری
پس از انقلاب ۱۳۵۷، منوچهر فرید به دلیل بهایی بودن، از ادامه فعالیت در عرصه هنر ایران منع شد. این ممنوعیت، یکی از تلخترین وقایع زندگی هنری او بود و او را ناچار به ترک وطن کرد. فرید در نیمه سال ۱۳۸۵ پس از پایان گرفتن دو فیلم «چریکه تارا» و «میراث من جنون»، ایران را ترک کرد و به آمریکا رفت و پس از چند سال در استرالیا ساکن شد.
روایت فرید از ساخت فیلم «عیار تنها»
بر اساس روایتهایی که فرید از روزهای همکاری با بیضایی داشت، او قرار بود در فیلم «عیار تنها» بازی کند و بیضایی از او خواسته بود «بدنش را برای نقش بسازد»، اما در نهایت پس از دخالت «از بالا» و اصرار بر سپردن نقش به بازیگری دیگر، بیضایی قرارداد را پاره کرد و فیلم ساخته نشد. این روایت، نشان از پیچیدگیهای سیاسی و اجتماعی حاکم بر سینمای آن دوران دارد.
تأثیر فرید بر نسلهای بعدی بازیگران
منوچهر فرید با بازیهای تأثیرگذار خود، الگویی برای نسلهای بعدی بازیگران ایرانی شد. او با چهره خاص و بازیهای ماندگارش، جایگاهی ویژه در تاریخ سینمای ایران دارد و نامش همواره در کنار بزرگترین بازیگران این سرزمین قرار خواهد گرفت. درگذشت او، پایان یک دوران از سینمای ایران است.