آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
جشنواره فیلم فجر میزبان نخستین تجربه کارگردانی بلند یک فیلمساز جوان و پرانرژی است. «حاشیه»، ساخته محمد علیزادهفرد، که پیش از این برای فیلم کوتاه «شریف» سیمرغ بلورین گرفته، حالا با یک اثر پلیسی-معمایی و اجتماعی پا به عرصه سینمای حرفهای گذاشته است. این فیلم که با تهیهکنندگی یوسف منصوری تولید شده، داستان زندگی خانوادهای را روایت میکند که به اجبار به حاشیه تهران کوچ میکنند. اما این کوچ اجباری، تنها آغاز ماجراهای تاریک و پیچیدهای است که در انتظارشان است. در خلاصه داستان فیلم آمده: «محسن»، طلبه جوانی است که به دلیل یک حادثه مجبور به پرداخت دیه سنگینی میشود. این فشار مالی، خانواده او را وادار میکند تا به ناچار به مناطق حاشیهای شهر بروند و در آنجا سکنی گزینند. اما زندگی در این محله جدید، به زودی با یک تراژدی شخصی گره میخورد: دختر کوچک محسن ناپدید میشود. این اتفاق، پدر جوان را وارد گردابی از جستوجو، شک و تاریکی میکند.
در این مسیر پرپیچوخم، محسن با «مهدی» همسایه میشود که او نیز فرزندش را از دست داده است. این دو مرد داغدار، متحد میشوند تا در دل کوچهپسکوچههای تاریک و بافت پیچیده حاشیه شهر، به دنبال پاسخ و پیدا کردن کودکان گمشده خود بگردند. فیلم «حاشیه» در کنار ریتم معمایی و پلیسی خود، نگاهی عمیق و بیپرده به زیستجهان حاشیهنشینی دارد. جایی که فقر، بیعدالتی و گم شدن کودکان، بخشی از روزمرگی تلخ ساکنانش است. هادی کاظمی و مهران احمدی در نقشهای اصلی این فیلم ایفای نقش میکنند. حضور بازیگرانی چون سجاد بابایی، ونوس کانلی، میترا رفیع و جواد قامتی، ترکیب قدرتمندی از استعدادهای سینمای ایران را در این پروژه گرد هم آورده است. علاوه بر این، وجود کمال تبریزی به عنوان مشاور کارگردان و گروه فنی مجربی پشت صحنه، نوید فیلمی با ساختار فنی مستحکم و روایتی جذاب را میدهد. در ادامه، نگاهی عمیقتر به این اثر و ابعاد مختلف آن خواهیم داشت.
تحلیل ژانر و روایت؛ تلفیق معمای جنایی با درام اجتماعی
«حاشیه» با انتخاب هوشمندانه ژانر معمایی-پلیسی، بستری پرهیجان و جذاب برای مخاطب عام فراهم میکند. گم شدن کودکان، کلاسیکترین و مؤثرترین نقطه شروع برای یک داستان تعلیقبرانگیز است. اما ظرافت کار در اینجاست که این معمای جنایی، تنها یک بهانه روایی نیست؛ بلکه دریچهای است برای ورود به دنیای پیچیده و اغلب نادیده گرفته شده «حاشیه شهر». فیلم از دل یک ماجرای شخصی، به مسائل اجتماعی بزرگتری مانند فقر، نابرابری، بیعدالتی و آسیبپذیری ساکنان این مناطق میپردازد. این تلفیق، میتواند هم جذابیت تجاری ایجاد کند و هم عمق و لایههای معنایی به اثر ببخشد. موفقیت فیلم در گرو این است که تعادل میان ریتم پرکشش پلیسی و وقفههای لازم برای پرداخت شخصیتها و فضاسازی اجتماعی را به خوبی مدیریت کند.
نقش مکان (حاشیه شهر) به عنوان شخصیت اصلی داستان!
در این فیلم، «حاشیه» تنها یک لوکیشن نیست، بلکه یک شخصیت زنده، تنفسکننده و تعیینکننده است. کوچههای تنگ و تاریک، خانههای نیمهساز، انبوهی از چهرههای گمنام و فضای مملو از بیاعتمادی، خود به عنوان یک آنتاگونیست (کاراکتر مقابل) در برابر شخصیتهای اصلی عمل میکنند. این فضا هم میتواند پناهگاه مجرمان باشد و هم ساکنان بیگناه خود را در خود ببلعد. استفاده از چنین مکان نمادینی، به فیلم امکان میدهد تا بدون شعارزدگی، درباره مسائلی مانند حذف اجتماعی، نادیده انگاشته شدن توسط مرکز و شکلگیری خردهفرهنگهای خاص صحبت کند. طراحی صحنه سعید هنرمند و فیلمبرداری سیدمحمدرضا سجادیان در بازسازی باورپذیر و تأثیرگذار این فضا نقش کلیدی خواهند داشت.
بازیگران و نقشآفرینی؛ از هادی کاظمی تا ترکیب متنوع گروه
انتخاب هادی کاظمی برای نقش یک طلبه جوان درگیر بحران، انتخابی جالب و فراتر از کلیشههای قبلی این بازیگر است. کاظمی میتواند با لهجه و ظاهر متفاوت، شخصیتی خاکستری و عمیق خلق کند. همزمانی او با مهران احمدی، که توانایی خود را در نقشهای مردمی و لایهدار بارها نشان داده، میتواند به ترکیب جذاب و پرتعلیقی بینجامد. حضور سجاد بابایی در نقشی متفاوت (پس از ایفای نقش در فیلمهایی مانند «کافه سلطان») و بازیگرانی مانند جواد قامتی و محمود نظرعلیان که هر کدام حالوهوای خاص خود را به فیلم میآورند، از دیگر نقاط قوت گروه بازیگری است. بازیگردانی هادی مقدمدوست، که سابقه همکاری با فیلمهای اجتماعی موفق را دارد، میتواند در هدایت این گروه متنوع به سمت اجرایی یکدست و باورپذیر مؤثر باشد.
گروه سازنده و پشتوانه فنی و تجربی
برای یک نخستین اثر بلند، «حاشیه» از پشتوانه قابل توجهی برخوردار است. حضور کمال تبریزی به عنوان مشاور کارگردان، میتواند تجربه سالها فیلمسازی در ژانرهای مختلف (از کمدی تا درام اجتماعی) را در اختیار کارگردان جوان بگذارد. نویسندگی مشترک علیزادهفرد با بنیامین هفتلنگ نیز نشان از توجه به ساختار محکم فیلمنامه دارد. در بخش فنی، نامهایی مانند فرید سعادتمند (موسیقی)، سعید هنرمند (صحنه)، نازنین خزاعی (لباس) و احسان روناسی (چهرهپردازی) از جمله عوامل باتجربهای هستند که میتوانند به جهان بصری منسجم و تاثیرگذار فیلم کمک کنند. همچنین، مسئولیت جلوههای ویژه میدانی و بصری به ترتیب بر عهده حمید رسولیان و حسن ایزدی است که ضمانتی برای کیفیت اجرای صحنههای احتمالی اکشن یا پرتنش فیلم خواهد بود.
جایگاه در جشنواره و چشم انداز اکران عمومی
اکران «حاشیه» در جشنواره فیلم فجر، هم فرصت است و هم آزمون. از یک سو، دیده شدن در بزرگترین رویداد سینمایی کشور، میتواند توجه منتقدان و مخاطبان حرفهای را جلب کند و برای فیلم اعتبار بیاورد. از سوی دیگر، رقابت در بخش «نگاه نو» (یا بخش اصلی، بسته به جایگاه) سخت است و قضاوتها میتواند سختگیرانه باشد. موفقیت در جشنواره میتواند مسیر اکران عمومی را هموارتر کند. برای اکران عمومی، چالش اصلی، ارتباط با مخاطب گسترده است. اگر فیلم بتواند در کنار پرداخت اجتماعی، تعلیق و کشش داستانی خود را حفظ کند، شانس خوبی برای موفقیت در گیشه خواهد داشت. ژانر پلیسی-معمایی همواره در سینمای ایران طرفداران خود را داشته است، و اگر «حاشیه» بتواند فرمولی تازه از تلفیق این ژانر با درام اجتماعی ارائه دهد، میتواند هم مورد توجه منتقدان قرار گیرد و هم مخاطب عام را به سالنهای سینما بکشاند.