آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
در اقدامی بیسابقه و تاریخی، حسین ابراهیم طه، دبیرکل سازمان همکاری اسلامی، با انتشار نامهای مفصل و عملی به نامه دکتر پوریا زرشناس، دبیرکل بنیاد بینالمللی نلسون ماندلا، پاسخ گفت. نامهای که در آن به جای عبارات کلیشهای و دیپلماتیک، ضمن پذیرش نقد و اعتراف به قصور، ۷ اقدام عملی و مشخص برای پیگیری بمباران ادعایی مدرسه در شهرستان میناب ارائه شده است. دکتر پوریا زرشناس، دانشمند و دیپلمات بینالمللی ایرانی، در نامهای سرگشاده به حسین ابراهیم طه، بمباران مدرسه «شجره طیبه» در میناب را جنایت جنگی توصیف کرده و با استناد به آیه «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ» و حدیث شریف «مَثَلُ الْمُؤْمِنِینَ فِی تَوَادِّهِمْ... مَثَلُ الْجَسَدِ الْوَاحِدِ»، سازمان همکاری اسلامی را به دلیل سکوت در برابر این جنایت به «خیانت به اصل برادری اسلامی» متهم کرده بود.
دبیرکل سازمان همکاری اسلامی در پاسخ خود، نخست از شجاعت اخلاقی زرشناس تقدیر کرده و نوشته است: «این که بنیاد خود را به نام نلسون ماندلا – نماد استقامت، مدارا و آشتی – نامگذاری کردهاید، نشان میدهد که شما مرد صلح هستید نه جنگ، مرد عدالت هستید نه انتقام.» او همچنین با اشاره به ماه مبارک رمضان، نامه زرشناس را «فریاد استغاثهای از اعماق قلب انسانی» توصیف کرده است. حسین ابراهیم طه در بخشی از نامه خود، به صراحت نقد زرشناس را پذیرفته و نوشته است: «من شخصاً معتقدم که تأخیر سازمان در اتخاذ موضعی روشن و قاطع در مورد آنچه در میناب رخ داده است – اگر حقایق اثبات شوند – قصور نابخشودنی است. و اقدامات لازم را در داخل دبیرخانه کل برای جبران این قصور انجام خواهم داد.» این اعتراف صریح به قصور، یک اقدام بیسابقه در تاریخ سازمان همکاری اسلامی محسوب میشود.
دبیرکل سازمان سپس ۷ اقدام عملی را تعهد کرده است: صدور بیانیه فوری طی ۲۴ ساعت آینده، مکاتبه با دبیرکل سازمان ملل برای درخواست بررسی در شورای امنیت، تشکیل کمیته ارتباطی کوچک متشکل از نمایندگان دبیرخانه کل و کشورهای عضو (از جمله ایران)، دعوت وزرای خارجه به نشست فوقالعاده، درخواست گزارش حقوقی از کارشناسان سازمان، پیگیری پرونده پرواز ۶۵۵، و درج حفاظت از مدارس در دستور کار اجلاس اسلامی.
نکته قابل توجه در این نامه، استناد دبیرکل سازمان به حدیث شریفی است که زرشناس در نامه خود آورده بود: «هر کس صدای کسی را بشنود که فریاد میزند "ای مسلمانان، مرا یاری کنید" و پاسخش ندهد، مسلمان نیست.» ابراهیم طه با اشاره به این حدیث نوشته است: «برای ما جایز نیست – به ویژه من که در رأس این سازمان هستم – فریاد "یا للمسلمین" کودکان میناب را بشنویم و سکوت کنیم. این فریاد بر درهای وجدان همه ما میکوبد.» دبیرکل سازمان همکاری اسلامی در پایان نامه خود، از دکتر پوریا زرشناس برای سفر به مقر دبیرخانه کل در جده، شرکت در نشست فوقالعاده وزرای خارجه (در صورت برگزاری) برای ارائه شهادت مستقیم خود، و ارسال هر گونه مدارک یا شواهد بیشتری دعوت کرده است. او همچنین قول داده است که پرونده ویژهای برای حادثه سرنگونی هواپیمای ایرانایر (پرواز ۶۵۵) در سال ۱۹۸۸ باز کند. در پایان این نامه تاریخی، حسین ابراهیم طه خطاب به زرشناس نوشته است: «نامه شما صرفاً یک شکایت نبود، بلکه واجبی دینی و انسانی بود که به جا آوردید. و واجب من اکنون این است که این نامه را به اقدام تبدیل کنم.» او همچنین با استناد به آیه «وَالَّذِینَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ... أُولَٰئِکَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا» برای شهدای میناب طلب رحمت کرده است. متن ترجمه فارسی این نامه بدین شرح است:
بسم الله الرحمن الرحیم
سازمان همکاری اسلامی
دبیرخانه کل
جده، عربستان سعودی
به: دکتر پوریا زرشناس، دبیرکل بنیاد بینالمللی نلسون ماندلا برای نجات جهان - ژنو، سوئیس
موضوع: پاسخ به نامه شما در مورد بمباران ادعایی مدرسه در شهرستان میناب
برادر عزیز دکتر پوریا زرشناس،
سلام علیکم و رحمة الله و برکاته.
نامه شما را که در ماه مبارک رمضان ۱۴۴۶ هجری قمری نگاشته شده بود، دریافت کردم. نامهای که در دل خود دردی عمیق و فریاد استغاثهای از اعماق قلب انسانی را حمل میکرد که به خدا و به برادری اسلامی ایمان دارد و با چشمان خود صحنههایی را دیده است که هیچ وجدان بشری تاب تحمل آن را ندارد. نامه شما را میخوانم در حالی که سنگینی مسئولیتی را که بر دوش من است – به عنوان دبیرکل سازمانی که پنجاه و هفت کشور اسلامی را در خود جای داده، از جمله ایران که عضو مؤسس و فعال این سازمان بوده و هست – احساس میکنم. پیش از پرداختن به اصل نامه شما، میخواهم از شجاعت اخلاقی شما ابراز تحسین کنم، و از موضع پاک و بیطرفانه شما که صدای خود را نه به نام هیچ دولت و جناحی، بلکه به نام انسانیت و اسلام برافراشتهاید. این که بنیاد خود را به نام نلسون ماندلا – نماد استقامت، مدارا و آشتی – نامگذاری کردهاید، نشان میدهد که شما مرد صلح هستید نه جنگ، مرد عدالت هستید نه انتقام. و این موضوع، نامه شما را فوریتر و شایستهتر برای شنیده شدن میکند.
اولاً: درک ابعاد فاجعه
آنچه توصیف کردهاید – از بمباران یک مدرسه با کودکان و معلمانش، از تکنیک «ضربه مزدوج»، و از صحنه اجساد قطعشده و تکههای پیکرهایی که دستان یک امدادگر هلالاحمر جمع کرده است – صحنهای است که هیچ انسان با وجدانی نمیتواند به سادگی از کنار آن بگذرد. هدف قرار دادن یک مدرسه، و کشتن کودکان در حالی که به پناهگاه و نمازخانه خود پناه بردهاند، نه تنها نقض قوانین بینالمللی است، بلکه نقض همه ارزشهای دینی و اخلاقی است. به شما تأکید میکنم که سازمان همکاری اسلامی، با اصول و ارزشهای خود، به شدت هرگونه هدف قرار دادن غیرنظامیان – به ویژه کودکان، معلمان و مدارس – را رد میکند. این اصول نه شعارهای توخالی، بلکه جوهر رسالت ما هستند.
ثانیاً: در مورد سکوت سازمان؛ نقد بجای شما
شما نقدی تند به ما وارد کرده و سکوت ما را «خیانت به اصل برادری اسلامی» و «نقض آشکار میثاق» توصیف کردهاید. من این نقد را نادیده نمیگیرم و برای سکوت توجیه نمیآورم. حقیقت این است که سازمان در یک محیط سیاسی پیچیده عمل میکند، جایی که تصمیماتش با اجماع کشورهای عضو گرفته میشود و اغلب با منافع سیاسی متضاد مواجه است. اما این به معنای قابل قبول یا موجه بودن سکوت نیست. من شخصاً معتقدم که تأخیر سازمان در اتخاذ موضعی روشن و قاطع در مورد آنچه در میناب رخ داده است – اگر حقایق اثبات شوند – قصور نابخشودنی است. و اقدامات لازم را در داخل دبیرخانه کل برای جبران این قصور انجام خواهم داد.
ثالثاً: اقدامات عملی که انجام خواهم داد
در پاسخ به نامه شما، و با آگاهی از خطرناکی آنچه در آن آمده است، در پیشگاه شما، در پیشگاه خدا و تاریخ، انجام اقدامات عملی زیر را تعهد میکنم:
۱. صدور بیانیه فوری
- طی ۲۴ ساعت آینده، بیانیهای رسمی به نام سازمان همکاری اسلامی صادر خواهم کرد که در آن اعلام میدارم:
- محکومیت شدید سازمان نسبت به هرگونه هدف قرار گرفتن مدارس و کودکان.
- تأکید بر این که هدف قرار دادن غیرنظامیان، جنایت جنگی است بر اساس قوانین بینالمللی و بشردوستانه.
- درخواست برای انجام یک تحقیق بینالمللی شفاف و مستقل در مورد حادثه میناب.
۲. مکاتبه با دبیرکل سازمان ملل متحد
نامهای فوری به جناب آقای آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، ارسال خواهم کرد که در آن نامه شما و تمام شهادتها و مدارک موجود را ارجاع میدهم و خواستار قرار گرفتن حادثه میناب در دستور کار شورای امنیت میشوم.
۳. تشکیل کمیته ارتباطی کوچک
یک کمیته ارتباطی کوچک و چابک متشکل از نمایندگان دبیرخانه کل و نمایندگان کشورهای عضو (از جمله ایران) برای پیگیری این موضوع در بالاترین سطوح تشکیل خواهم داد.
۴. دعوت وزرای خارجه به نشست فوقالعاده
توصیهنامهای به شورای اجرایی سازمان ارائه خواهم داد تا نشست فوقالعادهای در سطح وزرای خارجه برگزار شود که به موارد زیر اختصاص یابد:
- حملات به ایران
- حادثه میناب
- سازوکارهای حفاظت از مدارس و کودکان در مناطق درگیری
۵. درخواست گزارش حقوقی از کارشناسان سازمان
از اداره امور حقوقی دبیرخانه کل درخواست خواهم کرد گزارشی حقوقی و دقیق تهیه کند که آیا حادثه میناب بر اساس میثاق سازمان و قوانین بینالمللی، جنایت جنگی محسوب میشود یا خیر، و این گزارش را به کشورهای عضو ارائه خواهم داد.
۶. پیگیری پرونده پرواز ۶۵۵
در پاسخ به درخواست شما، به دبیرخانه کل دستور خواهم داد پرونده ویژهای برای حادثه سرنگونی هواپیمای ایرانایر (پرواز ۶۵۵) در سال ۱۹۸۸ باز کند و از نهادهای ذیربط خواستار ارائه اسناد مربوط به آن شود. این حادثه نه تنها زخمی بر پیکر ایران، بلکه زخمی بر پیکر تمام امت اسلامی است.
۷. درج حفاظت از مدارس در دستور کار اجلاس اسلامی
به ریاست فعلی اجلاس سران اسلامی پیشنهاد خواهم کرد که بندی ویژه با عنوان «حفاظت از مؤسسات آموزشی در مناطق درگیری» در دستور کار اجلاس آینده قرار گیرد و جلسهای کامل به بحث در مورد سازوکارهای حفاظت و بازدارندگی اختصاص یابد.
رابعاً: در مورد حدیث شریفی که در نامه خود آوردید
شما به حدیث پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) استناد کردید که فرمود: «هر کس صدای کسی را بشنود که فریاد میزند "ای مسلمانان، مرا یاری کنید" و پاسخش ندهد، مسلمان نیست» – این حدیث بزرگی است که انگشت بر روی زخم میگذارد. برای ما جایز نیست – به ویژه من که در رأس این سازمان هستم – فریاد «یا للمسلمین» کودکان میناب را بشنویم و سکوت کنیم. این فریاد بر درهای وجدان همه ما میکوبد. با صراحت به شما میگویم: ما در سطح مورد انتظار نبودهایم. اما نامه شما فریادی بود که مرا شخصاً بیدار کرد – و امیدوارم تمام امت را بیدار کند.
خامساً: دعوت به همکاری
در پایان، از شما دعوت میکنم – به عنوان دبیرکل بنیاد بینالمللی نلسون ماندلا – به موارد زیر:
- سفر به مقر دبیرخانه کل در جده برای گفتگو در مورد راههای همکاری بین بنیاد شما و سازمان.
- شرکت در نشست فوقالعاده وزرای خارجه (در صورت برگزاری) برای ارائه شهادت مستقیم خود.
- ارسال هر گونه مدارک یا شواهد بیشتری که در اختیار دارید تا ما را در پیگیری این پرونده یاری کند.
برادر عزیز دکتر پوریا،
سازمان همکاری اسلامی، با وجود همه کاستیها و قصورهایی که گاهی دارد، همچنان خانه امت اسلامی است. و ما در این دبیرخانه کل، برای اصلاح مسیر خود تلاش خواهیم کرد. نامه شما صرفاً یک شکایت نبود، بلکه واجبی دینی و انسانی بود که به جا آوردید. و واجب من اکنون این است که این نامه را به اقدام تبدیل کنم. از خداوند میخواهم که مظلومان را یاری کند، همه ما را در انجام وظیفهای که امت از ما انتظار دارد موفق بدارد، و شهدا – کودکان و معلمان میناب – را در رحمت واسعه خود جای دهد.
﴿وَالَّذِینَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَالَّذِینَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَٰئِکَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا﴾
والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته،
حسین ابراهیم طه
دبیرکل سازمان همکاری اسلامی
رونوشت برای:
- دبیرخانه سازمان ملل متحد
- شورای امنیت
- تمام کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی
تحلیل حقوقی و دینی؛ استناد به حدیث و پذیرش قصور
یکی از مهمترین بخشهای نامه حسین ابراهیم طه، استناد صریح او به حدیث شریفی است که زرشناس در نامه خود آورده بود. دبیرکل سازمان همکاری اسلامی با اشاره به حدیث «من سمع رجلاً ینادی یا للمسلمین فلم یجبه فلیس بمسلم»، عملاً پذیرفته است که سازمان در قبال فریاد استغاثه کودکان میناب قصور داشته است. این اعتراف به قصور، یک اقدام بیسابقه در تاریخ سازمان همکاری اسلامی محسوب میشود. از منظر حقوقی و دینی، این استناد نشان میدهد که دبیرکل سازمان، برادری اسلامی را فراتر از مناسبات سیاسی میداند. او با پذیرش این که «تأخیر سازمان در اتخاذ موضعی روشن و قصور نابخشودنی است»، عملاً به این نکته اعتراف کرده است که سازمان تحت تأثیر فشارهای سیاسی، از وظیفه اصلی خود غافل مانده است. این اعتراف، اگرچه دیرهنگام است، اما میتواند آغازی برای اصلاح رویکرد سازمان در قبال بحرانهای مشابه باشد. نکته قابل توجه دیگر، استناد دبیرکل به آیه «وَالَّذِینَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ... أُولَٰئِکَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا» در پایان نامه است. این آیه که در توصیف مؤمنان واقعی نازل شده، نشان میدهد که دبیرکل سازمان، شهدای میناب را در زمره مجاهدان فی سبیلالله میداند. این یک موضعگیری دینی و ایدئولوژیک مهم است که فراتر از بیانیههای تشریفاتی معمول است.
تحلیل عملیاتی و اجرایی؛ ۷ اقدام مشخص و زمانبندی شده
یکی از نقاط قوت نامه حسین ابراهیم طه، مشخص و عملی بودن تعهدات اوست. برخلاف بسیاری از بیانیههای دیپلماتیک که فاقد ضمانت اجرایی هستند، این نامه حاوی ۷ اقدام مشخص با زمانبندی و جزئیات قابل پیگیری است. صدور بیانیه فوری «طی ۲۴ ساعت آینده»، مکاتبه با دبیرکل سازمان ملل، و تشکیل کمیته ارتباطی ویژه، از جمله اقداماتی هستند که قابلیت پیگیری و ارزیابی دارند. تشکیل کمیته ارتباطی کوچک متشکل از نمایندگان دبیرخانه کل و نمایندگان کشورهای عضو (از جمله ایران) یک ابتکار مهم است. این کمیته میتواند به عنوان یک نهاد دائمی برای پیگیری پرونده میناب و سایر موارد مشابه عمل کند. همچنین دعوت وزرای خارجه به نشست فوقالعاده، نشان میدهد که دبیرکل سازمان قصد دارد این موضوع را به بالاترین سطح تصمیمگیری در سازمان ارتقا دهد. نکته قابل توجه دیگر، درخواست گزارش حقوقی از اداره امور حقوقی دبیرخانه کل است. این گزارش که باید مشخص کند آیا حادثه میناب بر اساس میثاق سازمان و قوانین بینالمللی جنایت جنگی محسوب میشود یا خیر، میتواند مبنای حقوقی محکمی برای اقدامات بعدی سازمان فراهم کند. این اقدام نشان میدهد که دبیرکل سازمان به دنبال اتخاذ موضعی مبتنی بر حقایق حقوقی و نه صرفاً سیاسی است.
پیامدهای مکاتبه با سازمان ملل
تعهد حسین ابراهیم طه برای ارسال نامه به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، و درخواست قرار گرفتن حادثه میناب در دستور کار شورای امنیت، یک اقدام دیپلماتیک بسیار مهم است. سازمان همکاری اسلامی به عنوان نماینده ۵۷ کشور مسلمان، وزن سیاسی قابل توجهی در مجامع بینالمللی دارد. ارجاع این پرونده توسط OIC به شورای امنیت، میتواند فشار قابل توجهی بر این نهاد برای بررسی جدی حادثه میناب وارد کند. نکته مهم این است که ابراهیم طه قول داده است که نامه زرشناس و تمام شهادتها و مدارک موجود را به گوترش ارجاع دهد. این یعنی مستندات جمعآوریشده توسط زرشناس، به طور رسمی وارد سیستم حقوقی و دیپلماتیک سازمان ملل خواهد شد. حتی اگر شورای امنیت به دلیل وتوی احتمالی نتواند قطعنامهای صادر کند، ثبت رسمی این پرونده در آرشیو سازمان ملل خود یک پیروزی مهم است. علاوه بر این، درخواست دبیرکل OIC برای بررسی حادثه میناب در شورای امنیت، میتواند به ایجاد یک رویه جدید منجر شود. اگر این درخواست پذیرفته شود، میتواند الگویی برای پیگیری سایر جنایات علیه مسلمانان در مناطق درگیری باشد. این اقدام، سازمان همکاری اسلامی را از یک نهاد تشریفاتی به یک بازیگر فعال در عرصه حقوق بشر بینالمللی تبدیل خواهد کرد.
پیگیری پرونده پرواز ۶۵۵
یکی از مهمترین و تأثیرگذارترین تعهدات دبیرکل سازمان همکاری اسلامی، وعده پیگیری پرونده سرنگونی هواپیمای ایرانایر (پرواز ۶۵۵) در سال ۱۹۸۸ است. ابراهیم طه با دستور به دبیرخانه کل برای باز کردن پرونده ویژه این حادثه و درخواست اسناد از نهادهای ذیربط، گامی تاریخی در جهت احیای این پرونده کهنه برداشته است. سرنگونی پرواز ۶۵۵ توسط ناو آمریکایی وینسنس در ۳ ژوئیه ۱۹۸۸، یکی از تلخترین حوادث تاریخ هوانوردی غیرنظامی است. ۲۹۰ غیرنظامی بیگناه، از جمله بسیاری از زنان و کودکان، در این حادثه جان خود را از دست دادند. با این حال، هیچیک از خدمه ناو وینسنس محاکمه نشدند و کاپیتان ویلیام راجرز حتی مدال شجاعت دریافت کرد. پیگیری این پرونده توسط سازمان همکاری اسلامی، میتواند عدالت را پس از ۳۸ سال به خانواده قربانیان نزدیکتر کند. دبیرکل سازمان با اشاره به این که «این حادثه نه تنها زخمی بر پیکر ایران، بلکه زخمی بر پیکر تمام امت اسلامی است»، عملاً این پرونده را از یک مسئله دوجانبه (ایران-آمریکا) به یک مسئله کل جهان اسلام تبدیل کرده است. این رویکرد میتواند حمایت کشورهای مسلمان دیگر را نیز برای پیگیری این پرونده جلب کند.
تحلیل نمادین و اخلاقی؛ دعوت از پوریا زرشناس و پیام آن به جهان
دعوت حسین ابراهیم طه از دکتر پوریا زرشناس برای سفر به مقر دبیرخانه کل در جده و سخنرانی در نشست فوقالعاده وزرای خارجه، یک اقدام نمادین و بیسابقه است. این دعوت نشان میدهد که دبیرکل سازمان، زرشناس را نه فقط به عنوان یک شاکی، که به عنوان یک شاهد عینی و یک صدای وجدان میبیند. این تصمیم، پیام روشنی به جامعه بینالمللی دارد: صدای مدافعان حقوق بشر شنیده خواهد شد. ابراهیم طه در نامه خود، زرشناس را «مرد صلح» و «مرد عدالت» خوانده و از او خواسته است که «شهادت مستقیم خود» را در جمع وزرای خارجه کشورهای اسلامی ارائه دهد. این درخواست، ارزش و اعتبار شهادتهای مستند زرشناس را تأیید میکند و نشان میدهد که سازمان همکاری اسلامی به دنبال حقیقت است، نه صرفاً اتخاذ مواضع سیاسی. در پایان، این نامه یک پیام مهم برای همه فعالان حقوق بشر در سراسر جهان دارد. صدای یک فرد، حتی در برابر بزرگترین جنایات، میتواند شنیده شود و میتواند تغییر ایجاد کند. پوریا زرشناس با شجاعت اخلاقی خود، توانست سازمان همکاری اسلامی را به حرکت وادارد و آن را به سمت ایفای نقش تاریخی خود هدایت کند. این نامه، سندی بر تأثیرگذاری وجدان بیدار بر سیاستهای بینالمللی خواهد ماند. متن عربی نامه نیز بدین شرح است:
بسم ٱللهِ ٱلرَّحْمَنِ ٱلرَّحِیمِ
منظمة التعاون الإسلامی
الأمانة العامة
جدة، المملکة العربیة السعودیة
إلى: الدکتور بوریا زرشناس
الأمین العام لمؤسسة نیلسون ماندیلا الدولیة لإنقاذ العالم - جنیف، سویسرا
الموضوع: رد على رسالتکم بخصوص القصف المزعوم لمدرسة فی محافظة میناب
أخی العزیز الدکتور بوریا زرشناس
السلام علیکم ورحمة الله و برکاته
تلقیت رسالتکم المؤرخة فی شهر رمضان المبارک ١٤٤٦هـ، والتی حملت فی طیاتها ألماً عمیقاً وصرخة استغاثة من أعماق قلب إنسان آمن بالله وبأخوة الإسلام، وشهد بعینیه ما لا یتحمل وجدان بشری مشاهدته. أقرأ رسالتک وأنا أشعر بثقل المسؤولیة التی تقع على عاتقی کأمین عام لمنظمة تضم فی عضویتها سبعاً وخمسین دولة إسلامیة، من بینها إیران – التی کانت ولا تزال عضواً مؤسساً فاعلاً فی هذه المنظمة. قبل أن أتطرق إلى جوهر رسالتک، أود أن أعبر عن تقدیری لشجاعتک الأدبیة، ولموقفک النزیه الذی جعلک ترفع صوتک لا باسم حکومة ولا فصیل، بل باسم الإنسانیة والإسلام. إن تسمیتک مؤسستک باسم نلسون ماندیلا – رمز الصمود والتسامح والمصالحة – تدل على أنک رجل سلام لا حرب، ورجل عدالة لا انتقام. وهذا یجعل رسالتک أکثر إلحاحاً وأکثر جدارة بالاستماع.
أولاً: استیعاب حجم المأساة
ما وصفته – من قصف مدرسة بأطفالها ومعلمیها، ومن تقنیة "الضربة المزدوجة"، ومن منظر الجثث المقطوعة والأشلاء التی جمعتها یدا منقذة هلال أحمر – هو مشهد لا یمکن لأی إنسان ذی ضمیر أن یمر علیه مرور الکرام. إن استهداف مدرسة، وقتل الأطفال وهم فی ملجئهم وقاعة صلاتهم، لیس فقط انتهاکاً للقانون الدولی، بل هو انتهاک لکل قیم دینیة وأخلاقیة. أؤکد لک أن منظمة التعاون الإسلامی، بمبادئها وقیمها، ترفض بشدة أی استهداف للمدنیین، وبخاصة الأطفال والمعلمین والمدارس. هذه المبادئ لیست مجرد شعارات، بل هی جوهر رسالتنا.
ثانیاً: بشأن سکوت المنظمة – نقدک المشروع
لقد وجهت إلینا نقداً لاذعاً ووصفت صمتنا بأنه "خیانة للأخوة الإسلامیة" و"انتهاک صریح للمیثاق". لا أتجاهل هذا النقد، ولا أبرر السکوت. الحقیقة أن المنظمة تعمل ضمن بیئة سیاسیة معقدة، حیات قراراتها تتخذ بتوافق الدول الأعضاء، وکثیراً ما تعترضها مصالح سیاسیة متضاربة. ولکن هذا لا یعنی أن السکوت مقبول أو مبرر. أنا شخصیاً أرى أن تأخر المنظمة فی إصدار موقف واضح وحازم بشأن ما حدث فی میناب – إن ثبتت الوقائع – هو تقصیر لا یغتفر. وسأتخذ الإجراءات اللازمة داخل الأمانة العامة لمعالجة هذا التقصیر.
ثالثاً: بشأن الإجراءات العملیة التی سأتخذها
استجابة لرسالتک، ووعیاً بخطورة ما ورد فیها، أتعهد أمامک وأمام الله والتاریخ باتخاذ الإجراءات العملیة التالیة:
١. إصدار بیان فوری
سأصدر خلال ٢٤ ساعة القادمة بیاناً رسمیاً باسم منظمة التعاون الإسلامی، أعلن فیه:
- استنکار المنظمة الشدید لأی استهداف للمدارس والأطفال.
- التأکید على أن استهداف المدنیین جریمة حرب وفقاً للقانون الدولی والإنسانیه
- المطالبة بتحقیق دولی شفاف ومستقل فی حادثة میناب.
٢. مخاطبة الأمین العام للأمم المتحدة
سأبعث برسالة عاجلة إلى معالی السید أنطونیو غوتیریش، أمین عام الأمم المتحدة، أحیل فیها رسالتک وکل ما ورد فیها من شهادات وأدلة، وأطالب بوضع حادثة میناب على جدول أعمال مجلس الأمن.
٣. تشکیل لجنة اتصال مصغرة
سأشکل لجنة اتصال مصغرة تضم ممثلین عن الأمانة العامة وممثلین عن الدول الأعضاء (بما فیهم إیران) لمتابعة هذه القضیة على أعلى المستویات.
٤. دعوة وزراء الخارجیة لاجتماع طارئ
سأرفع توصیة إلى المجلس التنفیذی للمنظمة لعقد اجتماع طارئ على مستوى وزراء الخارجیة، خصص لمناقشة:
- الهجمات على ایران.
- حادثة میناب.
- آلیات حمایة المدارس والأطفال فی مناطق النزاع.
٥. طلب تقریر قانونی من خبراء المنظمة
سأطلب من إدارة الشؤون القانونیة فی الأمانة العامة إعداد تقریر قانونی مفصل حول ما إذا کانت حادثة میناب تشکل جریمة حرب بموجب میثاق المنظمة والقانون الدولی، وسأرفع هذا التقریر إلى الدول الأعضاء.
٦. متابعة قضیة رحلة ٦٥٥
استجابة لطلبک، سأوجه الأمانة العامة لفتح ملف خاص بقضیة إسقاط الطائرة الإیرانیة (رحلة ٦٥٥) عام ١٩٨٨، ومطالبة الجهات المعنیة بتوفیر الوثائق المتعلقة بها. هذه القضیة لیست فقط جرحاً إیرانیاً، بل جرحاً فی جسد الأمة الإسلامیة بأکملها.
٧. إدراج حمایة المدارس على أجندة القمة الإسلامیة
سأقترح على الرئاسة الحالیة للقمة الإسلامیة أن تدرج بنداً خاصاً بعنوان "حمایة المؤسسات التعلیمیة فی مناطق النزاع" فی جدول أعمال القمة القادمة، على أن تخصص جلسة کاملة لمناقشة آلیات الحمایة والردع.
رابعاً: بشأن ما ورد فی رسالتک من حدیث شریف
لقد استشهدت بحدیث النبی (صلى الله علیه وآله وسلم): «من سمع رجلاً ینادی یا للمسلمین فلم یجبه فلیس بمسلم» وهذا حدیث عظیم یضع الإصبع على الجرح. لا یجوز لنا – وأنا على رأس هذه المنظمة – أن نسمع صرخة "یا للمسلمین" من أطفال میناب ونحن صامتون. هذا النبیذ یقرع أبواب ضمیرنا جمیعاً. أقول لک بصراحة: لم نکن على المستوى المطلوب. ولکن رسالتک کانت صرخة أیقظتنی شخصیاً، وأتمنى أن توقظ کافة الأمة.
خامساً: دعوة مفتوحة للتعاون
- أخیراً، أود أن أدعوک – بصفتک أمیناً عاماً لمؤسسة نیلسون ماندیلا الدولیة – إلى:
- زیارة مقر الأمانة العامة فی جدة لمناقشة سبل التعاون بین مؤسستک والمنظمة.
- المشارکة فی الاجتماع الطارئ لوزراء الخارجیة (إذا عُقد) لتقدیم شهادتک المباشرة.
- تزویدنا بأی أدلة أو وثائق إضافیة لدیـک لتساعدنا فی متابعة هذه القضیة.
أخی العزیز الدکتور بوریا،
إن منظمة التعاون الإسلامی، رغم قصورها وتقصیرها أحیاناً، تبقى بیتاً للأمة الإسلامیة. ونحن فی هذه الأمانة العامة سنعمل على تصحیح مسارنا. رسالتک لم تکن مجرد شکوى، بل کانت واجباً دینیا وإنسانیاً أدیتَه. وواجبی الآن هو أن أحول هذه الرسالة إلى أفعال. أسأل الله أن ینصر المظلومین، وأن یأخذ بیدنا جمیعاً لنکون عند حسن ظن أمتنا بنا، وأن یتغمد الشهداء – أطفال میناب ومعلمیها – بواسع رحمته.
وَالَّذِینَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَالَّذِینَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَٰئِکَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا
والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته،
حسین إبراهیم طه الأمین العام لمنظمة التعاون الإسلامی
نسخ إلى:
- الأمانة العامة للأمم المتحدة
- مجلس الأمن
- جمیع الدول الأعضاء فی منظمة التعاون الإسلامی
- مؤسسة نیلسون ماندیلا الدولیة لإنقاذ العالم
ترجمه نامه دکتر پوریا زرشناس به حسین ابراهیم طه نیز بدین شرح است:
((بِسْمِ ٱللَّٰهِ ٱلرَّحْمٰنِ ٱلرَّحِیمِ))
به: دبیرکل محترم سازمان همکاری اسلامی
برادر عزیز، جناب آقای حسین ابراهیم طه، مقر اصلی سازمان همکاری اسلامی، جده، عربستان سعودی
موضوع: محکومیت فوری جنایت جنگی در بمباران عمدی مدرسه در شهرستان میناب (اسفندماه 1404) و درخواست اقدام فعالانه و برادرانه سازمان همکاری اسلامی برای دفاع از کودکان مسلمان ایران
«إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَیْنَ أَخَوَیْکُمْ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ»
«مؤمنان برادر یکدیگرند، پس میان برادران خود صلح برقرار کنید و از خدا پروا داشته باشید، امید که مورد رحمت قرار گیرید.»
«سوره حجرات، آیه ۱۰»
برادر عزیزم، دبیرکل محترم؛ جناب آقای حسین ابراهیم طه
این نامه را با ایمانی راسخ به این حقیقت قرآنی مینویسم که مؤمنان برادر یکدیگرند؛ و فریاد استغاثه یک برادر مسلمان، برادر دیگر را از خواب غفلت بیدار میکند. امروز، فریاد کودکان بیگناه ایران – که در مدرسه خود قتلعام شدهاند – به سوی شما و تمام کشورهای اسلامی بلند است. آیا این فریاد را میشنوید؟ من این نامه را از طرف هیچ دولت یا جناح سیاسی نمینویسم. نه با دولت آمریکا دشمنی شخصی دارم و نه با اسرائیل. اما وجدان بشری و ایمان اسلامی نمیتواند سکوت کند وقتی کودکان مسلمان، در اولین روز یک جنگ، در مدرسه خود به خاک و خون کشیده میشوند. ایران کهنترین تمدن این جغرافیا را دارد و همواره پناهگاه پیروان ادیان توحیدی بوده است. اما امروز، در کشاکش سیاستهای ویرانگر، مدارس ایران هدف موشکهای جنایتکاران قرار گرفته است.
توصیف جنایت جنگی در شهرستان میناب
در روز اول حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی در خاک ایران، در شهرستان میناب، مدرسهای غیرنظامی با موشکهای پیشرفته تاماهاوک (Tomahawk) هدف قرار گرفت. این موشکها مجهز به دوربین هستند و تا لحظه برخورد توسط یک اپراتور نظامی کنترل میشوند. یعنی اپراتور میدیده که دارد به یک مدرسه میزند، اما شلیک را انجام داده است. سه عنصر انکارناپذیر جنایت جنگی در این فاجعه وجود دارد:
۱. هدف قرار دادن عمدی مدرسه با تکنیک دابلتپ
موشک اول به طبقه پایین مدرسه اصابت کرد. معلمان فداکار دانشآموزان را به سرعت به طبقه پایین و نمازخانه منتقل کردند. اما نه یک بار، بلکه دو موشک دیگر دقیقاً به همان مدرسه شلیک شد. انفجار دوم و سوم در فاصله کوتاهی پس از انفجار اول رخ داد. این الگو مصداق بارز «تکنیک دابلتپ (Double-Tap)» است – زدن بازماندگان یک حمله با حمله دوم – که در حقوق بشردوستانه به عنوان جنایت جنگی به شدت محکوم میشود.
۲. قربانیان غیرنظامی: منحصراً کودکان و معلمان
گزارش نجاتگر هلالاحمر میناب، سرکار خانم «کبری آجی حیدرینیا»، حاکی است: «۸۰ تا ۹۰ کودک با سوختگی شدید و قطع عضو همچنان در بیمارستان هستند... سری روی پیکر معلمها نبود... بچههایی را دیدم که زنده بود اما دست و پایش قطع شده بود... پیکر برخی بچهها از کمر قطع شده بود... دست و پاهای قطع شده دانشآموزان و تکههای کنده شده از موی سرشان را در کیسه پلاستیکی جمع کردیم.» حدود ۱۰ نفر از معلمان، مدیر مدرسه و دهها دانشآموز به شهادت رسیدند. پیکر یک معلم اصالتاً لر هنوز پیدا نشده است.
۳. عدم وجود هرگونه هدف نظامی
مدرسه، نمازخانه و کودکان بیگناه آن، هیچ نقش نظامی نداشتند. هدف صرفاً «گرفتن قربانیهای بیشتر و بیشتر از غیرنظامیان» بوده است.
اتفاقی مشابه؛ پرواز ۶۵۵ ایرانایر (۳ جولای ۱۹۸۸)
برای روشن شدن الگوی جنایتکارانه، یادآوری میکنم که تنها چند هفته پیش از فاجعه میناب (در تاریخ ۳ جولای ۱۹۸۸)، ناو آمریکایی «یواساس وینسنس» به هواپیمای مسافربری ایرانایر شلیک کرد و ۲۹۰ غیرنظامی بیگناه – که بسیاری از آنها مسلمان و زائر بودند – را به کام مرگ فرستاد. پس از آن جنایت، مقامات آمریکایی ادعاهای پوچ و غیرمستندی مطرح کردند: «پنهان شدن یک جت جنگی زیر هواپیمای مسافربری» و «خروج هواپیما از دالان هوایی». ما امروز قاطعانه اعلام میداریم که همه این ادعاها دروغی احمقانه است که حتی یک فرد بیسواد نیز به آن باور ندارد. رادار ناو وینسنس بدون کوچکترین شکی تفاوت یک ایرباس مسافربری با یک جت اف-۱۴ را تشخیص میدهد. نکته شرمآور این است که هیچیک از خدمه ناو وینسنس محکوم نشدند و فرمانده آن، «ویلیام راجرز»، مدال شجاعت گرفت و ارتقا یافت. یعنی تشویق جنایتکاران جنگی! یادمان باشد تفاوتی میان دخترکان مدرسه شجره طیبه میناب در ۱۴۰۴ با بچههای مدرسه حضرت زینب شهر میانه در ۱۳۶۵ که توسط ارتش بعث عراق مورد حمله قرار گرفتند، وجود ندارد.
محکومیت شدید سازمان همکاری اسلامی به دلیل سکوت و بیعملی
برادر عزیز، اینجا جایی است که خشم ما متوجه شما و سازمان تحت امرتان میشود. سازمان همکاری اسلامی بارها بیانیههای کلی درباره «حمایت از فلسطین» و «محکومیت خشونت» صادر کرده است. اما وقتی کودکان مسلمان ایران در مدرسه خود قتلعام میشوند، نام «جنایت جنگی» بر آن گذاشته نمیشود. چرا؟ آیا خون کودکان مسلمان ایران از خون کودکان مسلمان فلسطین یا عراق یا سوریه رنگهای دیگری دارد؟ شما نماینده ۵۷ کشور اسلامی هستید. ایران نیز یکی از بنیانگذاران این سازمان است. اما امروز، ایران در برابر چشمان جهان هدف حملات وحشیانه قرار گرفته است و سازمان همکاری اسلامی سکوت کرده است. این سکوت، نه برادرانه است، نه اسلامی، نه انسانی.
این نامه یک هشدار جدی به سازمان همکاری اسلامی است:
دیگر نمیتوانید پشت میزهای تشریفاتی خود در جده بنشینید و بیانیههای تشریفاتی صادر کنید. سکوت شما در برابر جنایت میناب، خیانت به اصل برادری اسلامی و نقض آشکار منشور سازمان همکاری اسلامی است. ماده ۲ منشور سازمان همکاری اسلامی تصریح میکند که اهداف این سازمان عبارت است از: «حمایت از حقوق و منافع ملتهای اسلامی» و «تقویت همبستگی و برادری میان کشورهای عضو». امروز، در اجرای همین ماده، سازمان همکاری اسلامی مصدق به شکست خورده است.
خواستههای فوری و مشخص از سازمان همکاری اسلامی
با استناد به منشور سازمان همکاری اسلامی، قطعنامههای شورای امنیت، و تعهدات بینالمللی حقوق بشری، ما از سازمان همکاری اسلامی خواستار اقدام فوری و بدون تأخیر در چهار محور زیر هستیم:
۱. صدور بیانیه محکومیت فوری و بدون ابهام
سازمان همکاری اسلامی موظف است ظرف ۴۸ ساعت آینده، بیانیهای با تندترین لحن ممکن صادر کرده و بمباران عمدی مدرسه میناب را به عنوان «جنایت جنگی و نقض آشکار حقوق بشر» محکوم کند. این بیانیه باید مستقیما دولت های اسرائیل و آمریکا را به عنوان عاملان این جنایت نام ببرد.
۲. تشکیل کمیته اضطراری وزرای خارجه برای رسیدگی به جنایت
سازمان همکاری اسلامی باید فوراً یک نشست فوقالعاده وزرای خارجه کشورهای عضو تشکیل دهد تا در مورد جنایت میناب و حملات به ایران تصمیمگیری جدی انجام شود. خروجی این نشست باید محکومیت عملی و نه تشریفاتی باشد.
۳. اعزام هیئت حقیقتیاب بینالمللی اسلامی به میناب
سازمان همکاری اسلامی به عنوان نماینده ۵۷ کشور مسلمان، باید یک هیئت حقیقتیاب مستقل به میناب اعزام کند تا با جمعآوری شواهد (تصاویر ماهوارهای، گزارشهای امدادگران، شهادتهای عینی) این جنایت را مستندسازی کرده و گزارش خود را به مجامع بینالمللی ارائه دهد.
۴. پیگیری حقوقی عاملان جنایت در دیوان کیفری بینالمللی
سازمان همکاری اسلامی موظف است با هماهنگی کشورهای عضو، پرونده جنایت میناب و جنایت مشابه پرواز ۶۵۵ را به دیوان کیفری بینالمللی (ICC) ارجاع دهد و خواستار محاکمه عاملان و فرماندهان آن شود. ویلیام راجرز و همه کسانی که در پوشش دفاع مشروع، مرتکب جنایت جنگی شدهاند، باید پای میز محاکمه کشیده شوند.
بخش پنجم: هشدار نهایی به یاد حدیث پیامبر اکرم
برادر عزیز دبیرکل،
پیش از آنکه این نامه را به پایان برم، سخن آخر را نه از خود، که از پیامبر رحمت، حضرت محمد مصطفی نقل میکنم. حدیثی که امروز باید چون شمشیری بر فرق سر هر مسلمان غافل و ساکتی قرار گیرد:
«مَن سَمِعَ رَجُلاً یُنادِی یا لَلْمُسْلِمِینَ فَلَم یُجِبْهُ فَلَیْسَ بِمُسْلِمٍ»
«هر کس صدای کسی را بشنود که فریاد میزند "ای مسلمانان، مرا یاری کنید" و پاسخش ندهد، مسلمان نیست.»
(بحارالانوار، جلد ۷۲، صفحه ۱۴۰)
و نیز فرمود:
«مَثَلُ الْمُؤْمِنِینَ فِی تَوَادِّهِمْ وَ تَرَاحُمِهِمْ وَ تَعَاطُفِهِمْ مَثَلُ الْجَسَدِ الْوَاحِدِ إِذَا اشْتَکَی مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَی لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَ الْحُمَّی»
«مؤمنان در دوستی و مهربانی و همدلی با یکدیگر، همچون پیکره واحدی هستند که هرگاه عضوی از آن به درد آید، سایر اعضای بدن با بیخوابی و تب با آن همدردی میکنند.»
(صحیح مسلم، حدیث ۲۵۸۶)
برادر عزیز، امروز ایران -عضوی از پیکره واحد امت اسلامی- به درد آمده است. کودکان مسلمان میناب فریاد میزنند: «یا لَلْمُسْلِمِینَ!» آیا شما پاسخ میدهید؟ آیا سازمان همکاری اسلامی پاسخ میدهد؟ یا میخواهید در تاریخ به عنوان سازمانی ثبت شوید که فریاد استغاثه برادران مسلمان خود را نشنید؟ اگر باز هم سکوت کنید، اگر باز هم بیانیههای تشریفاتی صادر کنید، اگر باز هم هیچ اقدام عملی انجام ندهید، شما و تمام کشورهای عضو، در پیشگاه خداوند و تاریخ، در کنار جنایتکاران جنگی خواهید ایستاد، نه در کنار قربانیان.
رنج بسیار بردهایم از جنگ
رنجها بیثمر نمیگردند
میرسد روزهای بهروزی
لیکن افسوس کاین شهیدانند
رفتگانی که برنمیگردند
با کمال مطالبه عدالت، و با یادآوری پیمان برادری اسلامی،
دکتر پوریا زرشناس
دبیر کل بنیاد بینالمللی نلسون ماندلا برای نجات جهان - ژنو، سوئیس
- به نمایندگی از قربانیان غیرنظامی فاجعه میناب و پرواز ۶۵۵
جنایت جنگی میناب در ترازوی فقه و حقوق بینالملل
بمباران عمدی مدرسه «شجره طیبه» در میناب، از دو منظر حقوق اسلامی و حقوق بینالملل بشردوستانه، جنایت محض است. در فقه اسلامی، اصل «عدم تعرض به غیرنظامیان» یکی از اصول مسلم جنگ است. پیامبر اکرم (ص) در وصیت خود به فرماندهان جنگی تأکید میفرمودند: «لا تَغْدِرُوا وَ لا تَغُلُّوا وَ لا تَمْثِلُوا وَ لا تَقْتُلُوا وَلِیداً» (به دشمن خیانت نکنید، غارت نکنید، مثله نکنید و کودک را نکشید). در میناب، نه یک کودک، بلکه دهها کودک که برای یادگیری به مدرسه رفته بودند، با موشکهای پیشرفته هدف قرار گرفتند. در حقوق بینالملل نیز بر اساس پروتکل الحاقی اول کنوانسیونهای ژنو (۱۹۷۷)، مدارس و مراکز آموزشی به عنوان تأسیسات غیرنظامی از حمایت ویژه برخوردارند. تکنیک دابلتپ که در این حمله به کار رفته، یعنی شلیک موشک دوم و سوم به بازماندگان حمله اول، در ماده ۳ مشترک کنوانسیونهای ژنو و رویه قضایی دیوان کیفری بینالمللی (مانند پرونده اسلوبودان میلوشویچ) به عنوان جنایت جنگی و حتی جنایت علیه بشریت شناخته شده است.
الگوی تکرارشونده از پرواز ۶۵۵ تا میناب
نامه پوریا زرشناس با دقت بالایی به حادثه تلخ سقوط هواپیمای ایرباس ایران (پرواز شماره ۶۵۵) توسط ناو آمریکایی وینسنس در سال ۱۹۸۸ اشاره میکند. این مقایسه تاریخی نشان میدهد که کشتار غیرنظامیان ایرانی یک اتفاق نادر نبوده، بلکه یک الگوی رفتاری نهادینه شده در تقابل نظامی با ایران است. در هر دو حادثه، روایت رسمی آمریکا مبتنی بر «اشتباه» بوده است؛ در حادثه ۱۹۸۸ ادعای «پنهان شدن یک جت جنگی زیر هواپیمای مسافربری» و در حادثه میناب ادعای «هدف قرار گرفتن یک تأسیسات نظامی». اما واقعیت این است که رادارهای مدرن و دوربینهای موشکهای تاماهاوک، تفاوت یک مدرسه یا یک هواپیمای مسافربری را با اهداف نظامی به وضوح تشخیص میدهند. نکته شرمآورتر در هر دو حادثه، «کیفیت بیکیفری» است. فرماندهان آمریکایی در حادثه ۱۹۸۸ نه تنها محاکمه نشدند، بلکه مدال افتخار دریافت کردند و ارتقا یافتند. این بیکیفری، عملاً به معنای صدور مجوز برای تکرار چنین جنایاتی در آینده بوده است.
سکوت سازمان همکاری اسلامی و نقض اصل برادری
یکی از تلخترین ابعاد فاجعه میناب، سکوت معنادار سازمان همکاری اسلامی است. سازمانی که در ماده ۲ منشور خود، «حمایت از حقوق و منافع ملتهای اسلامی» و «تقویت همبستگی و برادری میان کشورهای عضو» را از اهداف اصلی خود اعلام کرده است. نویسنده نامه با استناد به آیه «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ» و حدیث «مَثَلُ الْمُؤْمِنِینَ فِی تَوَادِّهِمْ... مَثَلُ الْجَسَدِ الْوَاحِدِ»، تأکید میکند که سکوت در برابر کشتار کودکان مسلمان ایران، نقض آشکار این اصل برادری است. این استاندارد دوگانه که در آن سازمان همکاری اسلامی برای کودکان مسلمان فلسطین یا عراق بیانیه صادر میکند، اما برای کودکان مسلمان ایران سکوت میکند، اعتبار این سازمان را به شدت زیر سوال میبرد. گویی ارزش جان یک کودک مسلمان در ایران با ارزش جان یک کودک مسلمان در جای دیگر جهان متفاوت است!
تاماهاوک و شواهد هدف قرار دادن عمدی مدرسه
موشک تاماهاوک (بیجیام-۱۰۹) یک موشک کروز دوربرد است که به دلیل دقت بالای خود در اصابت به اهداف نقطای شهرت دارد. این موشکها معمولاً مجهز به سیستم هدایت ترکیبی (دیاسمک) یا دوربین تلویزیونی در نوک کلاهک هستند. این فناوری به اپراتور اجازه میدهد تا تصاویر لحظه به لحظه از هدف را دریافت کرده و در صورت لزوم، در ثانیههای آخر مسیر را تغییر دهد. وجود چنین دوربینی در ماجرای میناب، اتهام «اشتباه» را کاملاً منتفی میسازد. اپراتوری که پشت مانیتور نشسته بوده، به وضوح دیده که هدف یک مدرسه است و نه یک پایگاه نظامی. اقدام وی در شلیک موشک دوم و سوم (تکنیک دابلتپ) حتی از جنایت جنگی استاندارد نیز فراتر میرود و مصداق «قتل از روی تفنن» است. کارشناس مسائل نظامی روسیه، «یوری لیامین»، نیز تصریح کرده که این حملات عمدی بوده و هدفشان «گرفتن قربانیهای بیشتر و بیشتر از غیرنظامیان» است.
پیامدهای عدم پاسخگویی سازمان همکاری اسلامی
اگر سازمان همکاری اسلامی به این درخواست مستدل و مستند پاسخی ندهد یا آن را صرفاً به عنوان یک سند سیاسی بایگانی کند، پیامدهای استراتژیک جبرانناپذیری برای جهان اسلام خواهد داشت. اولاً، این بیعملی به منزله تأیید ضمنی «حق کشتار دستهجمعی کودکان مسلمان» برای قدرتهای بزرگ است. ثانیاً، شکاف میان امت اسلامی را عمیقتر خواهد کرد و اعتماد کشورهای عضو به توانایی این سازمان برای دفاع از آنها را برای همیشه از بین خواهد برد. ثالثاً، الگوی انتقام و خشونت در منطقه خاورمیانه را تشدید خواهد کرد، زیرا زمانی که راههای قانونی و قضایی مسدود شود، تنها گزینه باقی مانده برای بازماندگان، توسل به زور است. مهلت ۴۸ ساعته زرشناس، یک آزمون تاریخی برای سازمان همکاری اسلامی است. نقل حدیث «مَن سَمِعَ رَجُلاً یُنادِی یا لَلْمُسْلِمِینَ فَلَم یُجِبْهُ فَلَیْسَ بِمُسْلِمٍ» در پایان نامه، یک هشدار قاطع است: اگر این سازمان فریاد «یا للمسلمین» کودکان میناب را پاسخ ندهد، از دایره برادری اسلامی خارج خواهد شد.
متن عربی نامه بدین شرح است:
«بسْمِ ٱللهِ ٱلرَّحْمَنِ ٱلرَّحِیمِ»
إلى: معالی الأمین العام لمنظمة التعاون الإسلامی
الأخ العزیز، السید حسین إبراهیم طه، المقر الرئیسی لمنظمة التعاون الإسلامی، جدة، المملکة العربیة السعودیة
الموضوع: الإدانة الفوریة لجریمة الحرب المتمثلة فی قصف مدرسة بمحافظة میناب عمداً (شهر الرمضان المبارک 1446 / مارس 2026) والمطالبة باتخاذ إجراء أخوی فاعل من قبل منظمة التعاون الإسلامی للدفاع عن أطفال إیران المسلمین
﴿إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَیْنَ أَخَوَیْکُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ﴾
(سورة الحجرات، الآیة 10)
أخی العزیز الأمین العام، السید حسین إبراهیم طه
أکتب هذه الرسالة بإیمان راسخ بهذه الحقیقة القرآنیة التی تقول إن المؤمنین إخوة، وإن صرخة الاستغاثة التی یطلقها أخ مسلم لا بد أن توقظ أخاه من سبات الغفلة. الیوم، تتعالى صرخة أطفال إیران الأبریاء – الذین ذُبحوا داخل مدرستهم – إلیک وإلى جمیع الدول الإسلامیة. هل تسمع هذه الصرخة؟
أنا لا أکتب هذه الرسالة باسم أی حکومة أو فصیل سیاسی. ولا أحمل عداءً شخصیاً للحکومة الأمریکیة ولا لإسرائیل. لکن الضمیر الإنسانی والإیمان الإسلامی لا یمکنهما أن یصمتا حین یُذبح الأطفال المسلمون فی أول یوم لحرب داخل مدرستهم، وتُسفک دماؤهم على أرضها. إیران تمتلک أقدم حضارة فی هذه المنطقة، وکانت دائماً ملاذاً لأتباع الأدیان التوحیدیة. لکن الیوم، وفی خضم الصراعات السیاسیة المدمرة، أصبحت مدارس إیران هدفاً لصواریخ المجرمین.
أولاً: وصف جریمة الحرب فی محافظة میناب
فی الیوم الأول للعدوان العسکری الأمریکی والإسرائیلی على الجمهوریة الإسلامیة الإیرانیة، استُهدفت مدرسة مدنیة فی محافظة میناب بصواریخ توماهوک المتطورة. هذه الصواریخ مزودة بکامیرات، ویتم التحکم بها عن طریق مشغل عسکری حتى لحظة الاصطدام. وهذا یعنی أن المشغل کان یرى أنه یقصف مدرسة، لکنه أطلق الصاروخ مع ذلک. هناک ثلاثة عناصر لا یمکن إنکارها تجعل من هذه الکارثة جریمة حرب:
١. الاستهداف المتعمد للمدرسة بتقنیة "الضربة المزدوجة" (Double-Tap)
أصاب الصاروخ الأول الطابق السفلی من المدرسة. قام المعلمون المخلصون بإخلاء التلامیذ بسرعة إلى الطوابق السفلیة وقاعة الصلاة. لکن لم یقتصر الأمر على صاروخ واحد، بل أُطلق صاروخان آخران على نفس المدرسة بالضبط. وقع الانفجار الثانی والثالث بعد فترة قصیرة من الانفجار الأول. هذا النمط هو مثال صارخ على تقنیة "الضربة المزدوجة" – أی قصف الناجین من الهجوم الأول بهجوم ثان – وهی تقنیة تُدان بشدة کجریمة حرب بموجب القانون الإنسانی الدولی.
٢. الضحایا المدنیون: حصریاً من الأطفال والمعلمین
تشهد السیدة "کبری آجی حیدری نیا"، منقذة الهلال الأحمر فی میناب، قائلة: "ما زال ٨٠ إلى ٩٠ طفلاً یعانون من حروق شدیدة وبتر أعضاء فی المستشفیات... لم تکن هناک رؤوس على جثث المعلمین... رأیت أطفالاً أحیاء لکن أطرافهم مبتورة... کانت جثث بعض الأطفال مقطوعة من الخصر... جمعنا الأطراف المبتورة وقطع الشعر المتساقطة وأجزاء الجثث فی أکیاس بلاستیکیة." اُستشهد حوالی عشرة معلمین، ومدیر المدرسة، وعشرات التلامیذ. لم یتم العثور حتى الآن على جثمان معلم واحد من أصل لری.
٣. غیاب أی هدف عسکری
لم تشکل المدرسة، ولا قاعة الصلاة، ولا الأطفال الأبریاء داخلها أی هدف عسکری على الإطلاق. کان الهدف الوحید هو "زیادة عدد الضحایا المدنیین إلى أقصى حد" کما یشهد رواة الحادث.
ثانیاً: حادثة مماثلة – رحلة إیران إیر ٦٥٥ (٣ یولیو ١٩٨٨)
لتوضیح النمط الإجرامی، أذکّر أنه قبل أسابیع قلیلة فقط من مجزرة میناب (فی ٣ یولیو ١٩٨٨)، أطلقت المدمرة الأمریکیة "یو إس إس فینسینز" صاروخاً على طائرة رکاب إیران إیر، مما أودى بحیاة ٢٩٠ مدنیاً بریئاً – وکان کثیر منهم مسلمین وزائرین. بعد تلک الجریمة، طرح المسؤولون الأمریکیون ادعاءات سخیفة لا أساس لها: "اختفاء طائرة حربیة تحت الطائرة المدنیة" و"خروج الطائرة عن الممر الجوی". نحن نعلن الیوم وبکل حسم أن کل هذه الادعاءات أکاذیب سخیفة لا یصدقها حتى شخص أمی. کان رادار المدمرة فینسینز قادراً بلا أدنى شک على التمییز بین طائرة إیرباس مدنیة وطائرة حربیة من طراز إف-١٤، حتى لو کانت الطائرتان فوق بعضهما البعض. والأمر المخجل أن أیاً من طاقم المدمرة فینسینز لم یُدان، بل إن قائدها "ویلیام روجرز" حصل على وسام الشجاعة وتمت ترقیته إلى رتبة أعلى. أی تشجیع لمجرمی الحرب!
لا تنسوا: لا فرق بین طالبات مدرسة شجرة طیبة فی میناب (عام ٢٠٢٥) وبین أطفال مدرسة حضرت زینب فی مدینة میانه (عام ١٩٨٦) الذین تعرضوا لهجوم من قبل جیش البعث العراقی.
ثالثاً: إدانة شدیدة لمنظمة التعاون الإسلامی بسبب صمتها وتقاعسها
أخی العزیز، هنا یتحول غضبنا إلیک وإلى المنظمة التی تقودها. لطالما أصدرت منظمة التعاون الإسلامی بیانات عامة حول "دعم فلسطین" و"إدانة العنف". لکن عندما یُذبح أطفال إیران المسلمون داخل مدرستهم، لا یُطلق على الجریمة اسم "جریمة حرب". لماذا؟ هل دم أطفال إیران المسلمین بلون مختلف عن دم أطفال فلسطین أو العراق أو سوریا المسلمین؟ أنت تمثل ٥٧ دولة إسلامیة. وإیران أیضاً من المؤسسین الأوائل لهذه المنظمة. لکن الیوم، تُهاجم إیران بوحشیة أمام أعین العالم، ومنظمة التعاون الإسلامی صامتة. هذا الصمت لیس أخویاً، ولا إسلامیاً، ولا إنسانیاً.
هذه الرسالة تشکل تحذیراً جدیاً لمنظمة التعاون الإسلامی
1. لم یعد بإمکانکم الجلوس على مکاتبکم الاحتفالیة فی جدة وإصدار بیانات احتفالیة. صمتکم أمام جریمة میناب هو خیانة لمبدأ الأخوة الإسلامیة وانتهاک صریح لمیثاق منظمة التعاون الإسلامی.
2. تنص المادة ٢ من میثاق منظمة التعاون الإسلامی صراحة على أن أهداف هذه المنظمة تشمل "حمایة حقوق ومصالح الأمم الإسلامیة" و"تعزیز التضامن والأخوة بین الدول الأعضاء". الیوم، وفی تطبیق هذه المادة بالذات، ثبت فشل منظمة التعاون الإسلامی ذریعاً.
رابعاً: مطالب عاجلة ومحددة من منظمة التعاون الإسلامی
استناداً إلى میثاق منظمة التعاون الإسلامی، وقرارات مجلس الأمن، والالتزامات الدولیة لحقوق الإنسان، فإننا نطالب منظمة التعاون الإسلامی باتخاذ إجراءات فوریة دون تأخیر فی أربعة محاور:
١. إصدار بیان إدانة فوری لا لبس فیه
على منظمة التعاون الإسلامی أن تصدر خلال ٤٨ ساعة القادمة بیاناً بأشد العبارات الممکنة، تدین فیه القصف المتعمد لمدرسة میناب باعتباره "جریمة حرب وانتهاکاً صارخاً لحقوق الإنسان". یجب أن یذکر هذا البیان حکومتی إسرائیل وأمریکا بالاسم کمرتکبی هذه الجریمة.
٢. تشکیل لجنة طارئة لوزراء الخارجیة للنظر فی الجریمة
على منظمة التعاون الإسلامی أن تعقد فوراً اجتماعاً استثنائیاً لوزراء خارجیة الدول الأعضاء لاتخاذ قرارات جادة بشأن جریمة میناب والهجمات على إیران. یجب أن تکون مخرجات هذا الاجتماع إدانة عملیة، لا احتفالیة.
٣. إرسال بعثة تقصی حقائق إسلامیة دولیة إلى میناب
بصفتها ممثلة لـ ٥٧ دولة إسلامیة، یجب على منظمة التعاون الإسلامی أن ترسل بعثة مستقلة لتقصی الحقائق إلى میناب لتوثیق هذه الجریمة من خلال جمع الأدلة (الصور الفضائیة، وتقاریر رجال الإسعاف، والشهادات المباشرة) وتقدیم تقریرها إلى المحافل الدولیة.
٤. الملاحقة القانونیة لمرتکبی الجریمة أمام المحکمة الجنائیة الدولیة
على منظمة التعاون الإسلامی، بالتنسیق مع الدول الأعضاء، إحالة قضیة جریمة میناب والجریمة المماثلة لرحلة ٦٥٥ إلى المحکمة الجنائیة الدولیة (ICC) والمطالبة بمحاکمة الجناة وقادتهم. ویلیام روجرز وکل من ارتکبوا جرائم حرب تحت غطاء الدفاع عن النفس، یجب أن یُقدموا أمام قضبان العدالة.
خامساً: تحذیر أخیر – تذکیراً بحدیث النبی الأکرم (ص)
أخی العزیز الأمین العام،
قبل أن أختم هذه الرسالة، أقول کلمتی الأخیرة لا من عندی، بل من عند نبی الرحمة، سیدنا محمد المصطفى (صلى الله علیه وآله وسلم). حدیث شریف ینبغی الیوم أن یعلق کالسیف على رأس کل مسلم غافل وصامت:
«مَنْ سَمِعَ رَجُلاً یُنَادِی یَا لَلْمُسْلِمِینَ فَلَمْ یُجِبْهُ فَلَیْسَ بِمُسْلِمٍ»
(بحارالأنوار، جلد ٧٢، صفحة ١٤٠)
وقال أیضاً:
«مَثَلُ الْمُؤْمِنِینَ فِی تَوَادِّهِمْ وَتَرَاحُمِهِمْ وَتَعَاطُفِهِمْ مَثَلُ الْجَسَدِ الْوَاحِدِ
إِذَا اشْتَکَى مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى»
(صحیح مسلم، حدیث ٢٥٨٦)
أخی العزیز، الیوم إیران – وهی عضو من جسد الأمة الإسلامیة الواحد – تؤلمها الجراح. أطفال میناب المسلمون یصرخون: «یَا لَلْمُسْلِمِینَ!» هل ستجیب أنت؟ هل ستجیب منظمة التعاون الإسلامی؟ أم تریدون أن تُسجلوا فی التاریخ کمنظمة لم تسمع صرخة استغاثة إخوانها المسلمین؟ إذا صمتم مرة أخرى، وأصدرتم بیانات احتفالیة مرة أخرى، ولم تتخذوا أی إجراء عملی مرة أخرى، فإنکم أنتم وجمیع الدول الأعضاء ستقفون أمام الله وأمام التاریخ إلى جانب مجرمی الحرب، لا إلى جانب الضحایا.
لقد عانینا الکثیر من الحرب
ولن تذهب المعاناة سدى
ستأتی أیام الخیر والرفاه
لکن یا للأسف إنهم شهداء
رحلوا ولن یعودوا
مع أقصى مطالبة بالعدالة، وتذکیراً بمیثاق الأخوة الإسلامیة،
الدکتور بوریا زرشناس
الأمین العام لمؤسسة نیلسون ماندیلا الدولیة لإنقاذ العالم
جنیف، سویسرا
*الإنابة عن الضحایا المدنیین لمجزرة میناب ورحلة إیران إیر ٦٥٥